Colani op 20 dec 2024 om 11:26

2024-12-20T11:26:36Z

Nieuwe pagina

{{Zie artikel|Voor graven van Raamsdonkers zie: [https://bidprentjes-raamsdonk.nl/index.php?/category/58 bidprentjes-raamsdonk.nl graven]}}
[[Afbeelding:Zwolle Begraafplaats Meppelerstraatweg 01.jpg|thumb|250px|right|Grafstenen uit de [[19e eeuw]] op [[Algemene Begraafplaats Meppelerstraatweg|begraafplaats Meppelerstraatweg]] te [[Zwolle (hoofdbetekenis)|Zwolle]].]]
[[Afbeelding:GrafsteenDoerne.jpg|thumb|right|250px|De grafsteen van [[Hendrick van Doerne (15e eeuw)|Hendrick van Doerne]] en zijn familie, tegenwoordig in de noordelijke zijtoren van de [[Sint-Willibrorduskerk (Deurne)|St. Willibrorduskerk]] te [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]]]]
[[File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Stadsgezicht met de Bab al-Wazir begraafplaats en de Mohammed Ali moskee TMnr 60019642.jpg|250px|thumb|Stadsgezicht met de Bab al-Wazir begraafplaats en de Mohammed Ali moskee, [[Caïro (stad)|Caïro]], 1865-1900]]
[[File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Een oude begraafplaats met typische grafstenen bij Toebo in het landschap Tjenrana in Mandar Zuid Celebes TMnr 10016609.jpg|thumb|250px|Een oude begraafplaats met typische grafstenen bij Toebo in [[Celebes]]]]
[[Bestand:Thumbnail WIN 20210708 10 38 35 Pro.jpg|miniatuur|Fragment van een grafschriftenverzameling van de [[Sint-Walburgakerk (Brugge)|Sint-Walburgakerk]] die werd aangelegd door kerkmeester Jan van Steelant. Op het papier staat de familie van Assenede afgebeeld. Bewaard in de [[Openbare Bibliotheek Brugge]].]]
Een '''grafsteen''' is een [[natuursteen|steen]] die de plaats markeert waar een [[graf (hoofdbetekenis)|graf]] ligt en die daar met opzet voor dit doel is geplaatst. Dit kan op twee manieren gebeuren, met een staande steen, ook wel '''[[stele]]''' genoemd, of een liggende steen, ook wel '''zerk''' genoemd.<ref>[http://www.uitvaart.org/index/index.php?option=com_content&view=article&id=78&Itemid=443 Staande of liggende steen]</ref>

Meestal is een grafsteen bewerkt met informatie over de overledene, bijvoorbeeld:
* Vrijwel altijd de naam van de overledene(n) die er is/zijn begraven.
* Vaak een geboorte- en sterfdatum en/of een leeftijd.
* Familierelaties tussen begraven personen en nog levende nabestaanden.
* Soms het beroep van de overledene of andere kenmerken die door de nabestaanden belangrijk werden gevonden.
* Kunstuitingen, vaak van symbolische aard, zoals: geknakte bloemen, wenende engelen, gebroken boomstammen, levensbomen, schedels en botten, nachtvlinders, zandlopers.
* Teksten of regels uit gedichten of religieuze boeken.
* Vazen of andere recipiënten voor planten en bloemen die door rouwenden op het graf kunnen worden achtergelaten.
* Portretten van de overledene, vaak in [[emaille]] gebrand voor zeer lange houdbaarheid (vooral Zuid-Europa, katholiek).

Grafstenen dienen als een focus voor de rouwenden en als een statement voor het belang van de overledene volgens diens nabestaanden, of eventueel, bij mensen die alles zelf voor hun dood al geregeld hebben, volgens hem- of haarzelf.

Het materiaal van de steen gaat vaak decennia tot eeuwen mee; een steen van gepolijst [[graniet]] heeft een nagenoeg onbeperkte levensduur, en is na duizenden jaren zo goed als onaangetast, zoals uit vele Egyptische graven blijkt; een steen van [[kalksteen]] of [[zandsteen]] kan in een eeuw al zo goed als onleesbaar worden. Zeer eenvoudige graven worden vaak gemarkeerd met een houten kruis, dat meestal binnen een paar jaar zal wegrotten. Een grafsteen kan een aanzienlijke investering vergen.

Grafstenen in kerken ("grafzerken"), vaak dekplaten van graven in de vloer van de kerk, hebben minder van het weer te lijden, maar worden vaak, als er over gelopen wordt, in de loop van de tijd toch onleesbaar. Stenen en gedenktafels aan de wand van een kerk zijn veel duurzamer.

Begraven in een kerk komt tegenwoordig niet meer voor. In Nederland werd dit afgeschaft in 1829.

== Trivia ==
Op grafstenen in [[Italië]] komt men vaak de lettervolgorde "O P A" tegen. Dit is Latijn voor ''Ora(te) Pro Animis'', wat "Bid voor onze zielen" betekent. Ook is OPA te beschouwen als een samengestelde 'boodschap' die ontstaan is in de 4e eeuw. De O en de A verwijzen naar de Griekse letters [[omega (letter)|omega]] en de [[alfa (letter)|alfa]], ofwel het eind en het begin, refererend aan Christus’ woorden "Ik ben het begin en het eind." De P wordt vaak met een kruisje of een streepje erdoorheen afgebeeld. Het vormt dan een [[labarum|chrismon]] of christusmonogram, bestaande uit de Griekse letters [[chi (letter)|chi]] en [[rho (letter)|rho]], de beginletters van de naam '''Χρ'''ιστός (Kristos = Christus). Wordt ten slotte de (Griekse) P gelezen als de (Latijnse) R, dan staat er ORA, het Latijnse woord voor BID.

{|class="vatop"
!Grafstenen, steles en grafzerken
|-
|<gallery widths="220px" heights="220px">
Olaus Magnus - On Gravestones.jpg|Grafstenen uit [[Zweden]], [[1555]]
20041113-002 Lourmarin Tombstone Albert Camus.jpg|Grafsteen van [[Albert Camus]] in [[Frankrijk (hoofdbetekenis)|Frankrijk]]
Tombstone Ekkehart Schall.jpg|Grafsteen van Ekkehart Schall in [[Duitsland (hoofdbetekenis)|Duitsland]]
Irisch Kreuz.jpg|[[Keltisch kruis (christendom)|Keltisch kruis]]
COLLECTIE TROPENMUSEUM Grafsteen met ingekraste figuur TMnr 3925-73.jpg|Grafsteen met ingekraste figuur in [[Burkina Faso]]
COLLECTIE TROPENMUSEUM Zandstenen grafsteen TMnr 674-770g.jpg|Zandstenen grafsteen in [[Atjeh]]
Ancient Roman funerary steles in Timgad 11.jpg|Romeinse grafstenen in [[Timgad]]
COLLECTIE TROPENMUSEUM Dodenhuisje met dodenstenen Celebes TMnr 10003222.jpg|Dodenhuisje met dodenstenen in [[Celebes]], [[Tropenmuseum]]
Kiiji, Itabi.jpg|''Itabi'' (stele), Japan
Ashikaga Mochiujis Houtou.jpg|''Hōtō''. [[Tō|pagode]], Japan
Muhoutou.jpg|''[[Muhōtō]]'' (pagode), Japan
</gallery>
|}

== Zie ook ==
* [[Grafschrift]]
* [[Grafmonument]]
* [[Grafsignalisatie]]
* [[Grafstele]]
* [[Begraafplaats]]
* [[Praalgraf]]
* [[Sarcofaag]]
* [[Chatsjkar]]

{{Appendix}}

[[Categorie:Graf]]

Grafsteen - Bewerkingsoverzicht

Colani op 20 dec 2024 om 11:26