Colani: Nieuwe pagina aangemaakt met '{{Zie dp}} Een '''gouverneur''' is het hoofd van een regering van een kolonie, deelstaat, provincie of andere subnationale staatseenheid. Het kan ook het hoofd van een organisatie of instelling zijn, zoals de gouverneur van een centrale bank. == Oude Rome == Het woord gouverneur is afgeleid van het Oudgriekse woord ''Κυβερνήτης'' (= ''stuurman, bestuurder''), dat later in het Latijn opdook als ''guve...'

2025-04-30T08:57:32Z

Nieuwe pagina aangemaakt met '{{Zie dp}} Een '''gouverneur''' is het hoofd van een regering van een kolonie, deelstaat, provincie of andere subnationale staatseenheid. Het kan ook het hoofd van een organisatie of instelling zijn, zoals de gouverneur van een centrale bank. == Oude Rome == Het woord gouverneur is afgeleid van het Oudgriekse woord ''Κυβερνήτης'' (= ''stuurman, bestuurder''), dat later in het Latijn opdook als ''guve...'

Nieuwe pagina

{{Zie dp}}
Een '''gouverneur''' is het hoofd van een [[regering]] van een [[kolonie (staatkundig)|kolonie]], [[deelstaat]], [[provincie]] of andere subnationale staatseenheid. Het kan ook het hoofd van een organisatie of instelling zijn, zoals de gouverneur van een [[centrale bank]].

== Oude Rome ==
Het woord gouverneur is afgeleid van het [[Oudgrieks]]e woord ''Κυβερνήτης'' (= ''stuurman, bestuurder''), dat later in het [[Latijn]] opdook als ''guvernator''. In het [[oude Rome]] was een gouverneur een functionaris belast met het bestuur van een [[Romeinse provincie]]. Tijdens de [[Romeinse Republiek]] waren deze gouverneurs vaak eerst [[consul (Rome)|consul]] of [[praetor]] geweest, waarna ze een provincie kregen toegewezen waarin ze geld, roem en/of macht konden vergaren. Tijdens het [[Romeinse Rijk|Keizerrijk]] werden provincies bestuurd door een [[legatus pro praetore|legatus]]. De belangrijkste functies van een gouverneur waren het heffen van belastingen, het toezicht houden op lokale rijksuitgaven, het leiding geven aan de lokale militairen en het uitoefenen van het [[Romeins recht]].

== De Nederlanden ==
In de [[Bourgondische Nederlanden|Bourgondische]], [[Spaanse Nederlanden|Spaanse]] of [[Oostenrijkse Nederlanden]] liet de vorst zich vervangen door een [[stadhouder]], in het Frans ook vaak ''gouverneur'' genoemd. In de [[Tachtigjarige Oorlog]] werd het woord ''gouverneur'' ook gebruikt voor de militaire bestuurder van een stad, zowel van Staatse als aan Spaanse zijde. Later behielden de steden in de [[generaliteitslanden]] een ''gouverneur''.

== België ==
{{Zie hoofdartikel|Gouverneur (België)}}
In het [[monarchie|koninkrijk]] [[België]] staat een gouverneur aan het hoofd van een [[Provincies van België|provincie]]. De gouverneur is voorzitter van de [[deputatie (provinciebestuur)|deputatie]] van de provincie (enkel in Vlaanderen) en vertegenwoordigt binnen de provincie de [[Belgische regering|federale regering]] en de [[gewestregering]]. Hij of zij is hierdoor het gezicht van de provincie, maar wel een ambtenaar en geen politiek orgaan. Een gouverneur wordt benoemd door de [[gewestregering]]. De functie van gouverneur wordt geregeld in de [[Provinciedecreet|provinciedecreten]].

Het administratief [[arrondissement]] [[Arrondissement Brussel-Hoofdstad|Brussel-Hoofdstad]] heeft officieel geen gouverneur, maar er is een 'commissaris van de federale regering', die de titel voert van gouverneur. Onder het [[Vlinderakkoord]] zou deze functie afgeschaft worden.

Ook de [[Nationale Bank van België]] heeft een door de koning benoemde gouverneur.

Gouverneurs zijn politiek neutraal, maar er worden altijd politici benoemd tot gouverneur.

== Koninkrijk der Nederlanden ==
Binnen het [[Koninkrijk der Nederlanden]] hebben de landen [[Aruba]], [[Curaçao]] en [[Sint Maarten (land)|Sint Maarten]] ieder een gouverneur als vertegenwoordiger van de koning en zaakwaarnemer van de koninkrijksregering. De overige provincies hadden tot aan de [[grondwetsherziening van 1848]] een ''gouverneur des Konings''. Sindsdien heet die functie ''[[commissaris van de Koning]](in)''. De commissaris van de koning van de Nederlandse provincie [[Limburg (Nederlandse provincie)|Limburg]] wordt informeel nog steeds aangeduid met de titel ''gouverneur'', <ref>{{Citeer web |url=https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/kwaliteit-van-de-zorg/documenten/kamerstukken/2024/09/25/kamerbrief-over-verslag-bezoek-zuyderland-ziekenhuis-en-terugkoppeling-gesprek-gouverneur-limburg |titel=Kamerbrief over verslag bezoek Zuyderland ziekenhuis en terugkoppeling gesprek gouverneur Limburg |achternaam= |voornaam= |datum=2024-09-25 |werk=www.rijksoverheid.nl |taal=nl-NL}}</ref> in navolging van wat gebruikelijk was in het [[Hertogdom Limburg (1839-1866)]]. Het provinciehuis in Maastricht wordt bijgevolg nog steeds aangeduid met [[Gouvernement (Limburg)|Gouvernement]]. Tot ver in de 19e eeuw had ook de Nederlandse provincie [[Noord-Brabant]] een gouverneur in het verlengde van de status van deze twee provincies als [[generaliteitslanden]].

=== Huidige gouverneurs ===
* [[Gouverneur van Aruba]]
* [[Gouverneur van Curaçao]]
* [[Gouverneur van Sint Maarten]]
* [[Lijst van gouverneurs van Nederlands Limburg]] (officieus)

=== Vroegere gouverneurs ===
* [[Lijst van gouverneurs van de Nederlandse Antillen (1954-2010)]]
* [[Lijst van gouverneurs van Suriname (1954-1975)]]

== Nederlandse koloniën ==
In de [[Nederlandse koloniën]] (in de tijd voor de instelling van het [[Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden]]) was het gouverneurschap tot aan het ontstaan van de [[Bataafsche Republiek]] niet overal eender geregeld.

De [[West-Indische Compagnie]] werd in 1791 [[Nationalisering|genationaliseerd]], waarbij de toenmalige bezittingen door de Nederlandse staat werden overgenomen. Hiertoe behoorde ook de kolonie [[Curaçao (kolonie)|Curaçao]] en andere eilanden in de Nederlandse Antillen. [[Suriname (kolonie)|Suriname]] werd tot 1795 bestuurd door de [[Sociëteit van Suriname]]. Nadien werden door de Nederlandse staat gouverneurs aangesteld.

De [[Gouverneur-generaal van Nederlands-Indië]] was de belangrijkste gezagsdrager in [[Nederlands-Indië]]. Onder zijn gezag vielen de gouverneurs en [[Regent (Nederlands-Indië)|regenten]] van de deelgebieden van Nederlands-Indië. Tot 1795 was de Gouverneur-generaal een bestuurder uit de [[Vereenigde Oostindische Compagnie|VOC]]. Na de nationalisering van deze maatschappij werd hij door de Nederlandse staat benoemd.

=== Gouverneurs in koloniale tijd ===
* [[Lijst van gouverneurs van Ambon]]
* [[Lijst van gouverneurs van de Nederlandse Antillen (1634-1954)]]
* [[Lijst van gouverneurs van Nederlands-Ceylon]]
* [[Lijst van gouverneurs van Nederlands-Malakka]]
* [[Lijst van gouverneurs van Nederlands-Mauritius]]
* [[Lijst van gouverneurs van Suriname (1593-1954)]]
* [[Gouverneur van Nieuw-Nederland|Lijst van gouverneurs van Nieuw-Nederland]]
* [[Lijst van gouverneurs-generaal van Nederlands-Indië]]
<span class="mwt-editable mwt-comment" id="R1746050747512" " draggable="false" contenteditable="true">Australia===
In [[Australia]], each state has a Governor as its formal head. In theory state Governors are appointed by the [[Queen of Australia|Queen]] and act as her representative. In practice they are always appointed on the advice of the state [[Premier]] and play a purely ceremonial role. State Governors have emergency reserve powers but these are rarely used. The [[Australian States and Territories|Territories]] of Australia have [[Administrator of the Government|Administrators]]

The difference in terminology between the Australian state Governors and the Canadian provincial [[Lieutenant Governor]]s is significant. In the Australian case, the Governor nominally derives power directly from the monarch and is in practice nominated by the Premier of a state. In the Canadian case, the Lieutenant Governor nominally is appointed by the [[Governor-General]] and in practice is named by the federal [[Prime Minister]].

--British Empire and Commonwealth==
A governor was originally an official appointed by the English [[monarch]] to oversee one of his [[crown colony|colonies]]. Because of the different [[constitution]]al histories of the various former colonies of the [[United Kingdom]], the name now refers to officials with differing amounts of power.
== India ==
In [[India]] heeft elke staat een ceremoniële gouverneur, die wordt aangewezen door de president van India.

== Indonesië ==
Elke [[Indonesië|Indonesische]] [[Provincies van Indonesië|provincie]] wordt geleid door een gouverneur (''gubernur'').

== Japan ==
In [[Japan]] heeft elke [[Prefecturen van Japan|prefectuur]] een gouverneur (知事, ''chiji''). De gouverneur wordt rechtstreeks door de bevolking gekozen voor een periode van 4 jaar. Een Japanse gouverneur kan uit zijn functie worden ontzet via een [[terugroeping]]sreferendum. Een recall bestaat erin dat de bevolking een bepaalde individuele functionaris rechtstreeks kan ontslaan uit zijn of haar functie. In het geval van overlijden, onbekwaamheid of ontslag van de gouverneur wordt zijn plaats ingenomen door een vicegouverneur.<br>
{{Zie ook|Zie de [[lijst van gouverneurs van Japan]] voor een overzicht van de huidige gouverneurs}}

== Kazachstan ==
Gouverneurs worden in [[Kazachstan]] aangeduid als [[Akim]] en worden aangesteld door de president van de republiek.

== Kerkelijke Staat ==
{{Zie ook|Zie [[gouverneur van Rome]] of ook vice-camerlengo genoemd voor de hoofdstad van de [[Kerkelijke Staat]]}}

== Maleisië ==
In [[Maleisië]] hebben de staten [[Penang (staat)|Penang]], [[Malakka (staat)|Malakka]], [[Sabah (staat)|Sabah]] en [[Sarawak (staat)|Sarawak]] elk hun eigen ceremoniële gouverneur of [[Yang di-Pertua Negeri]] die door de koning of [[Yang di-Pertuan Agong]] van Maleisië wordt aangesteld.
<span class="mwt-editable mwt-comment" id="R1746074545304" " draggable="false" contenteditable="true">United Kingdom Overseas Territories===
In the United Kingdom's remaining [[crown colony|overseas territories]] the governor is normally a direct appointee of the British Government and plays an active role in governing and lawmaking (though usually with the advice of elected local representatives). In some minor overseas territories there is instead of a Governor an [[Administrator of the Government|Administrator]] or [[Commissioner]]
== Mexico ==
In [[Mexico (land)|Mexico]] heeft elke staat een gouverneur. De gouverneur wordt door de bevolking voor zes jaar gekozen, en kan aan het eind van zijn termijn niet herkozen worden.

== Oostenrijk ==
In [[Oostenrijk]] en [[Zuid-Tirol]] is er een functie vergelijkbaar met een gouverneur. Deze wordt ''[[Landeshauptmann]]'' genoemd.

== Rusland ==
In [[Rusland]] worden de hoofden van [[oblast]]en, [[kraj]]s en [[autonome districten van Rusland|autonome districten]] aangeduid als gouverneur. Autonome republieken worden over het algemeen bestuurd door een president en [[Federale steden van Rusland|federale steden]] door een burgemeester. De autonomie van deze regionale leiders verschilt ([[Karelië (deelrepubliek)|Karelië]] heeft bijvoorbeeld veel minder autonomie dan [[Jakoetië]]). De overkoepelende [[Federale districten van Rusland|federale districten]] hebben een presidentiële afgevaardigde die soms wordt aangeduid als [[gouverneur-generaal]].

== Turkije ==
[[Turkije]] is ingedeeld in [[Provincies van Turkije|81 provincies]] (''İl''), die onder leiding staan van een provinciegouverneur (''vali''). Provincies zijn onderverdeeld in [[Districten van Turkije|districten]] (''ilçe'') met als bestuurder de districtsgouverneur (''kaymakam''). Districten kunnen verder onderverdeeld zijn in subdistricten (''bucak''). Gouverneurs worden benoemd door de centrale overheid in [[Ankara]] en zijn daaraan rechtstreeks verantwoording schuldig. Gouverneurs vertegenwoordigen de centrale overheid in de provincie. Elke plaats of elk stadsdeel (''belediye'') met meer dan tweeduizend inwoners heeft recht op een gekozen [[burgemeester]] en [[gemeenteraad]]. Sinds 2003 zijn meer taken naar een lager bestuursniveau gedelegeerd, terwijl het democratisch gehalte van het lagere bestuursniveau is vergroot. De rol van de provinciegouverneur is teruggebracht, terwijl het provinciale parlement en de gemeenteraad meer zeggenschap kregen.

== Verenigd Koninkrijk ==
Binnen het [[Verenigd Koninkrijk]] hebben alle [[Britse overzeese gebieden|overzeese gebieden]] een gouverneur (''governor'').

== Verenigde Staten ==
Aan het hoofd van de [[uitvoerende macht]] van iedere [[staten van de Verenigde Staten|staat]] van [[Verenigde Staten]] staat een gouverneur (''governor''), die direct gekozen wordt door de kiesgerechtigden in de staat.

In het koloniale Amerika oefende een gouverneur de macht uit in de naam van de [[Koninkrijk Groot-Brittannië|Britse]] koning. Na de [[Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog]] werden de koninklijke gouverneurs afgezet, maar de naam werd behouden om de nieuwe, gekozen, machthebber aan te duiden.

{{Zie ook|Zie de [[lijst van huidige gouverneurs van de Verenigde Staten]] voor een overzicht van de huidige gouverneurs}}

== Zie ook ==
* [[Commissaris van de Koning]]
* [[Gouverneur-generaal]]

== Referenties ==
{{References}}

[[Categorie:Gouverneur| ]]
[[Categorie:Ambtelijke titulatuur]]
[[Categorie:Staatshoofd]]

Gouverneur - Bewerkingsoverzicht