Colani: 1 versie geïmporteerd

2023-12-28T08:02:47Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

[[Bestand:Washandjes als illustratie praktijk gosjdieel.png|miniatuur]]
'''Gosjdieël''' is een [[Immaterieel cultureel erfgoed|immaterieel erfgoedpraktijk]] uit [[Galmaarden]], [[Tollembeek]] en [[Vollezele]], gelegen in de Belgische streek Zuidwest-[[Pajottenland]].<ref>{{Citeer web|url=https://immaterieelerfgoed.be/nl/erfgoederen/gosjdieel|titel=Gosjdieel|bezochtdatum=2021-02-26|werk=immaterieelerfgoed.be|archiefurl=https://web.archive.org/web/20201130071800/https://immaterieelerfgoed.be/nl/erfgoederen/gosjdieel|archiefdatum=2020-11-30}}</ref> Kinderen trekken op 31 december tussen zonsopgang en het middaguur van huis tot huis en roepen daarbij het woord ''Gosjdieël'' of ''Goshjiel'' (een verbastering van 'godsdeel'). Ze kloppen of bellen aan de voordeur en begroeten met een vrolijke en luide "Gosjdieël" de bewoner, waarop men dikwijls antwoordt: ''pakt de koê bô ’t zjieël en lupt er mee noeë Villezjieël'' of ook ''pakt de koe bô ’t zjieël, pakt de varre bô zaai gat en lupt er mee noê ‘t stad'' (een varre is een stier).<ref>{{Citeer web|url=http://www.vlaamswoordenboek.be/definities/geschiedenis/8192|titel=Het Vlaams woordenboek » vaar|bezochtdatum=2021-02-26|werk=www.vlaamswoordenboek.be|archiefdatum=2021-01-23|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210123205705/http://www.vlaamswoordenboek.be/definities/geschiedenis/8192|dodeurl=ja}}</ref><ref>{{Citeer web|url=http://ergoedgalmaarden.blogspot.com/|titel=ErGoed Galmaarden|bezochtdatum=2021-02-26|auteur=Michel Matthys}}</ref> De bewoner beloont de kinderen met een euro(cent) of enkele euro's. Naar aloude gewoonte verzamelen de kinderen het geld bij voorkeur in een washandje of ander zakje gemaakt uit handdoekenstof. Als dank wensen de kinderen de bewoner een "Geluukeg Nuûjoeër."

== Deelnemers ==
De deelnemer aan de traditie heet een Gosjdieëler. Het is een kind in de leeftijdsgroep van 6 tot 12 jaar. Meestal is deze traditie voorbehouden aan kinderen tussen de Eerste tot Plechtige [[Heilige Communie|Communicant]]. Vaak zijn ze ook vergezeld van hun kleuterzusje of -broertje, en van een oudgediende zoals een grotere zus of broer, of een vader of peter.

== Historiek ==
De [[Rooms-Katholieke Kerk|katholieke kerk]] ontving eeuwenlang zogenaamde ''tienden'', waarmee ze onder andere de armenzorg bekostigden. De armen konden dus aanspraak maken op dit zogenaamde ''Godsdeel''.<ref>{{Citeer web|url=https://editiepajot.com/regios/37/articles/41196|titel=BEVER / HERNE - Goshjiel roepen toch geen vergane traditie?|bezochtdatum=2021-02-26|auteur=Editiepajot|werk=editiepajot.com|taal=}}</ref> De tienden werden in 1797 afgeschaft, maar voor de armen bleef het godsdeel van belang. Gaandeweg hebben kinderen het gebedel om het godsdeel overgenomen.<ref>{{Citeer web|url=https://www.hln.be/galmaarden/artuur-en-lowie-gingen-gosjdieel-roepen~a8c3700e/|titel=Artuur en Lowie gingen Gosjdieël roepen|bezochtdatum=2021-02-26|werk=HLN}}</ref>

== Gosjdieël als erfgoed ==
Sinds 2020 probeert men de traditie nieuw leven in te blazen en startte men ook de procedure om als erfgoed erkend te worden op de Vlaamse Inventaris van Immaterieel erfgoed.<ref>{{Citeer web|url=https://editiepajot.com/regios/19/articles/47455|titel=GERAARDSBERGEN - Dorpsraad Viane realiseerde al heel wat|bezochtdatum=2021-02-26|auteur=Editiepajot|werk=editiepajot.com|taal=|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230716104124/https://editiepajot.com/regios/19/articles/47455|archiefdatum=2023-07-16}}</ref> Op 22 december 2021 werd de traditie officieel erkend.<ref>{{Citeer web|url=https://www.vlaanderen.be/cjm/nl/nieuws/gosjdieel-erkend-als-immaterieel-erfgoed|titel='Gosjdieël' erkend als immaterieel erfgoed {{!}} Departement Cultuur, Jeugd & Media|bezochtdatum=2021-12-22|werk=www.vlaanderen.be|taal=nl|archiefurl=https://web.archive.org/web/20211222211445/https://www.vlaanderen.be/cjm/nl/nieuws/gosjdieel-erkend-als-immaterieel-erfgoed|archiefdatum=2021-12-22}}</ref>

{{Appendix}}

[[Categorie:Galmaarden]]
[[Categorie:Oud en nieuw]]
[[Categorie:Cultuur in Vlaams-Brabant]]

Gosjdieël - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd