Colani: 1 versie geïmporteerd

2024-05-22T08:28:12Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

{{Infobox dynastie
| afbeelding = Godfried van Bouillon senaat.jpg
| onderschrift = Godfried van Bouillon (19e eeuw), [[Louis Gallait]], [[Senaat (België)|Senaat]] in het [[Paleis der Natie]]
| naam = Godfried van Bouillon
| leven = 1060-1100
| functie1 = [[Lijst van heersers van (Neder-)Lotharingen|Hertog van Neder-Lotharingen]]
| periode1 = 1089-1100
| voorganger1 = [[Koenraad van Franken|Koenraad]]
| opvolger1 = [[Hendrik I van Limburg|Hendrik I]]
| functie2 = [[Koningen van Jeruzalem|Voogd van het Heilig Graf]]
| periode2 = 22 juli 1099 - 18 Juli 1100
| voorganger2 = ''Nieuwe titel''
| opvolger2 = [[Boudewijn I van Jeruzalem]]
| functie3 = [[Lijst van graven van Verdun|Graaf van Verdun]]
| periode3 = 1086-1095
| voorganger3 = [[Mathilde van Toscane]]
| opvolger3 = [[Diederik I van Montbéliard]]
| functie4 = [[Hertogdom Bouillon|Heer van Bouillon]]
| periode4 = 1076-1095
| voorganger4 = [[Godfried III van Lotharingen]]
| opvolger4 =
| Vader = [[Eustaas II van Boulogne]]
| Moeder = [[Ida van Verdun]]
| Geboortedatum = 1060
| Geboorteplaats = [[Boulogne-sur-Mer|Boulogne]] of [[Baisy-Thy]]
| Sterfdatum = 18 Juli [[1100]]
| Sterf plaats = [[Jerusalem]]
| begraafplaats = [[Heilig Grafkerk]] op [[Golgotta]]
| Religie = Roomskatholiek
}}

'''Godfried van Bouillon''' ([[Frans]]: '''Godefroy'''; [[Duits]]: '''Gottfried'''; [[Latijn]]: '''Godefridus Bullionensis''') ([[Boulogne-sur-Mer]] of [[Baisy-Thy]], [[18 september]] [[1060]] – [[Jeruzalem]], [[18 juli]] [[1100]]) was van [[1089]] tot zijn dood (als Godfried IV) [[hertog]] van [[Neder-Lotharingen]] en een van de leiders van de [[Eerste Kruistocht]]. Hij werd tevens uitgeroepen tot de eerste koning van het [[koninkrijk Jeruzalem]], maar weigerde die titel. Hij prefereerde de titel, [[Advocatus|voogd of verdediger]] van het heilige graf (in het [[Latijn]]: ''Advocatus Sancti Sepulchri''). Hij staat tevens bekend als "Baron van het heilige graf" en "Koning der kruisvaarders".

Godfrieds ouders waren [[Graaf (titel)|graaf]] [[Eustaas II van Boulogne]] en [[Ida van Verdun]]. Hij was een afstammeling van [[Karel de Grote]]. Zijn moeder was een zuster van hertog [[Godfried III van Lotharingen|Godfried ''met de Bult'']] van [[Neder-Lotharingen]], die hem in [[1076]] had aangeduid als zijn erfgenaam. [[Keizer Hendrik IV]] van het [[Heilige Roomse Rijk]] echter besloot het hertogdom aan zijn eigen zoon [[Koenraad van Franken|Koenraad]] te geven en enkel [[Bouillon (België)|Bouillon]] en het [[markgraafschap Antwerpen]] aan Godfried. In 1089 kreeg Godfried dan toch het hertogdom in handen, als beloning voor zijn diensten in de oorlog van de keizer tegen de [[Saksen (volk)|Saksen]] en tegen [[paus Gregorius VII]].

== Beginjaren ==
Godfried sprak [[Oudnederlands]] zoals zijn voorouders en [[Oudfrans]]. Godfried zou al op jonge leeftijd vertrokken zijn vanuit Boulogne naar Bouillon; sommigen beweren voor zijn gezondheid (hij zou als kind vaak ziek geweest zijn) en de bossen van de Ardennen zouden hem goed doen. Daar werd hem geleerd hoe hij met wapens moest omgaan en hij werd voorbereid als leider van zijn toekomstig domein. Godfried was 16 toen zijn kinderloze oom [[Godfried III van Lotharingen|Godfried III]] (''met de Bult''), die hem zijn erfenis had toegezegd, overleed, maar hij kreeg alleen de zeggenschap over [[Bouillon (België)|Bouillon]] en het [[markgraafschap Antwerpen]]. Zijn tante, [[Mathilde van Toscane]], die in een eerste huwelijk getrouwd was geweest met Godfried III, probeerde Godfried op slinkse wijze van zijn zetel te lichten. Ze had hiervoor de hulp ingeroepen van de graaf [[Albert III van Namen]]. Dit mislukte echter.

In 1080 trok keizer Hendrik IV ten oorlog tegen paus [[Gregorius VII]]. Als trouwe [[vazal]] sloot Godfried zich bij de keizer aan en trok mee op naar Rome. Deze slag werd in 1084 gewonnen door het leger van Hendrik IV. Rome brandde gedeeltelijk af. Gregorius VII werd verdreven en afgezet. (Zie ook [[Investituurstrijd]]).

Godfried werd in 1089 alsnog benoemd tot [[hertog]] van Neder-Lotharingen. Hij deed belangrijke schenkingen aan verschillende kloosters, zoals het Sint-Michielsklooster (de latere [[Sint-Michielsabdij (Antwerpen)|Sint-Michielsabdij]]) te Antwerpen, de abdijen van [[Munsterbilzen]], [[Genepiën]] en [[Gorze]]. In het klooster te Antwerpen richtte hij ook drie [[kapel (gebouw)|kapellen]] op, gewijd aan [[Martinus van Tours|Sint-Maarten]], aan [[Maria Magdalena]] en aan de heiligen [[Marcellinus en Petrus]].

In 1095 werd het [[Synode van Clermont|Concilie van Clermont]] gehouden. [[Paus Urbanus II]] en [[Pieter de kluizenaar]] riepen op tot het houden van een [[kruistocht]] ter bevrijding van [[Jeruzalem]].

Godfried gaf hieraan onmiddellijk gevolg. Hij verkocht en verpandde (vooral aan de prins-bisschop van Luik) al zijn bezittingen, inclusief de [[Kasteel van Bouillon|burcht van Bouillon]].

== Eerste Kruistocht ==
In augustus 1096 sloot hij zich, samen met zijn broers [[Eustaas III van Boulogne|Eustaas]] en Boudewijn van Boulogne (de latere [[Boudewijn I van Jeruzalem]]), aan bij de [[Eerste Kruistocht]] en vertrok met een leger van 40.000 man, dat onderweg nog aangevuld werd met heren en ridders, maar ook veel avonturiers, tot een leger van 100.000 man. [[Jeruzalem]] werd in 1099 veroverd, de stad en haar inwoners (moslims, joden, [[Oosters christendom|oosterse christenen]]) werden daarbij blootgesteld aan plunderingen, moorden, verkrachtingen en vernielingen. Deze acties waren een bewuste strategie van terreur om de vijand van angst te verlammen.<ref>Y. van Buyten, W. Vanderzeypen, ''De Tempeliers'', Synthese, p. 55</ref>

[[Bestand:Godefroy de Bouillon.jpg|thumb|Godfried legt eed af bij Alexis Komnenos]]

=== Eed van Loyaliteit in Constantinopel ===
In november 1096 was Godfried de eerste van de [[kruisvaarders]] die in Constantinopel aankwam en hij raakte al snel in een conflict verwikkeld met [[Alexius I van Byzantium]], die erop stond dat de kruisvaarders een eed van trouw aan hem zouden zweren. Hij wilde de kruisvaarders pas overzetten als ze hem als leenheer zouden erkennen over alle te veroveren gebieden. Godfried weigerde eerst maar gaf dan uiteindelijk toch toe in januari [[1097]]. Godfried was ook de eerste bij de verovering van [[Nicea]] (het tegenwoordige [[İznik (stad)|Iznik]]). In deze stad waren vooraf al kruisvaarders aangekomen, vooral boeren en dieven, maar die waren in de minderheid en werden verdreven door de [[Seltsjoeken]]. Godfried wist alsnog de stad te veroveren tijdens het [[Beleg van Nicea]]. De legers van [[Raymond IV van Toulouse|Raymond van Toulouse]] en [[Bohemund I van Taranto|Bohemund van Taranto]] sloten zich al gauw aan. Het leger zou rond de Bosporus uitgroeien tot zo'n 300.000 man. Over de grootte van de legers wordt door historici nog steeds gediscussieerd; sommigen reduceren het leger tot circa 30.000 manschappen.

=== Bolwerken van Klein-Azië ===
Er is nog maar weinig bekend over de lotgevallen van de kruisvaarders in Klein-Azië. Wel is bekend dat Bohemund de grote strateeg was achter het slechten van de bolwerken van Klein-Azië. De grootste veldslag was de [[Slag bij Dorylaeum (1097)]]. Dit is na de Eerste Kruistocht nooit meer gelukt; bij de volgende kruistochten stak men meestal de Middellandse Zee over. De christenen veroverden ook steden als [[Turbessel]], [[Konya (stad)|Konya]] en [[Tarsus (Turkije)|Tarus]]. De staat Cilicië, in het zuidoosten van wat nu Turkije is, werd grotendeels beroofd van zijn rijkdommen. De kruisvaarders werden steeds onverwacht aangevallen door de Seltsjoeken, die ver in de minderheid waren, en daarom hun toevlucht hadden genomen tot guerrillatactiek om het christenleger uit te dunnen.

In 1098 veroverden de kruisvaarders [[Antiochië]], na het [[Beleg van Antiochië (1097-1098)|Beleg van Antiochië]], en ontstond er verdeeldheid over wie de stad in bezit zou krijgen. Het werd uiteindelijk Bohemund van Tarento. [[Raymond IV van Toulouse]], die op dat moment beschouwd werd als leider van de kruistocht, aarzelde om naar Jeruzalem op te rukken. De kruisvaarders verbleven de rest van het jaar 1098 in Antiochië. Boudewijn van Boulogne trok naar het oosten, naar [[Graafschap Edessa|Edessa]] en maakte er na de dood van de Armeense prins [[Thoros van Edessa|Thoros]] zijn eigen graafschap van. Godfried kon begin 1099 niet meer wachten op Raymond en besloot met een groot gedeelte van het leger op te rukken naar Jeruzalem, dat in handen was van de Egyptische [[Fatimiden]].

=== Verovering van Jeruzalem ===
Begin juli bereikten de kruisvaarders de stad Jeruzalem om vervolgens het [[Beleg van Jeruzalem (1099)|Beleg van Jeruzalem]] te beginnen. Volgens de schrijver Robert de Monnik bestond het leger toen nog maar uit 50.000 man doch historici reduceren dit tot 15.000 eenheden. Velen waren omgekomen in Klein-Azië, maar er keerden ook velen weer huiswaarts, zoals [[Steven van Blois]] en [[Hugo I van Vermandois]]. Uiteindelijk sloten er nog enkele duizenden burgers en geronselde soldaten aan vanuit Antiochië.
Op 15 juli 1099 viel Jeruzalem en was Godfried met zijn broer Eustaas een van de eerste kruisvaarders die de stad binnentraden. Er werden leuzen geroepen als: "God wil het" (vulgair Latijn: ''Deus lo vult'' of Frans "Dieu le veut") en "Wij zijn de bevrijders". De verovering onder leiding van [[Tancred van Galilea|Tancred van Normandië]], waarbij alle moslims en joden uitgemoord werden, leeft nog altijd voort in het collectieve geheugen van de islamitische wereld. Op 22 juli weigerde Raymond koning van Jeruzalem te worden, omdat hij zich niet aan de kerk wilde onderwerpen en op 17 juli 1099 werd Godfried in zijn plaats gekozen gekozen tot Verdediger van het Heilig Graf. Godfried weigerde tot koning gekroond te worden in de stad waar [[Jezus (traditioneel-christelijk benaderd)|Jezus]] een [[Doornenkroon (kroon van takken)|doornenkroon]] had gedragen, maar aanvaardde wel de titel ''Advocatus Sancti Sepulchri'' (beschermer van het [[Heilig Graf]]).

== Heerser van Jeruzalem ==
In het daaropvolgende jaar moest hij het [[koninkrijk Jeruzalem]] verdedigen tegen de Egyptische [[Fatimiden]], die [[Slag bij Ashkelon|bij Ashkelon]] verslagen werden, en tegen [[Dagobert van Pisa]] en de patriarch van Jeruzalem die van het koninkrijk een [[theocratie]] onder leiding van de paus wilden maken. In 1100 kwamen [[Akko (stad)|Akko]], Ashkelon, [[Arsuf]], [[Jaffa (stad)|Jaffa]], en [[Caesarea (Maritima)|Caesarea]] onder zijn gezag. Dagobert slaagde erin om een bestand af te dwingen; het koninkrijk zou verhuizen naar [[Caïro (stad)|Caïro]] wanneer [[Vroeg-islamitisch Egypte|Egypte]] veroverd werd, en Jeruzalem en Jaffa zouden aan de kerk gegeven worden. Godfried stierf echter in juli 1100, zonder Egypte veroverd te hebben, en Dagobert moest toestaan dat Godfrieds broer [[Boudewijn I van Jeruzalem|Boudewijn van Boulogne]] op [[25 december]] [[1100]] tot koning gekroond werd.

[[File:Military and religious life in the Middle Ages and at the period of the Renaissance (1870) (14762024916).jpg|thumb|Godfrieds vroeg-12e-eeuwse [[cenotaaf]] in de [[Heilig Grafkerk]] van [[Jeruzalem]] werd in 1808 vernield. België probeerde het monument vergeefs te herstellen, onder meer door tussenkomst van [[Eduard Blondeel Van Cuelebroeck]].]]
[[Bestand:GodfriedBouillon.jpg|thumb|Het [[ruiterstandbeeld van Godfried van Bouillon]] op de [[Koudenberg]] (nu Koningsplein) te [[Brussel (stad)|Brussel]] (10 mei 2005)]]

=== Tijdlijn (1099-1101) ===
Een overzicht van het jaar dat Godfried over Jeruzalem heerste en tevens zijn laatste levensjaar.
* [[15 juli]] [[1099]] - De stad Jeruzalem viel in handen van de kruisvaarders
* [[17 juli]] 1099 - Godfried werd gekroond als beschermer van het Heilige Graf, en werd heerser over het rijk van Jeruzalem
* [[Augustus (maand)|Augustus]] 1099 - Godfried verdedigde het rijk tegen de Fatimiden uit Egypte en versloeg ze bij Ascalon
* [[September]] 1099 - kwam in conflict met Dagobert, de patriarch van Jeruzalem
* [[Februari]] [[1100]] - De steden Akko en Arsuf werden veroverd door de kruisvaarders
* [[Maart]] 1100 - De stad Jaffa werd veroverd
* [[Mei]] 1100 - Er werden plannen gemaakt om Egypte binnen te vallen
* [[Juni]] 1100 - Caesarea werd veroverd, maar men ondervond veel weerstand
* [[18 juli]] 1100 - Godfried overleed in Caesarea, waarschijnlijk na vergiftigd te zijn. (Aan de datum van overlijden wordt nog getwijfeld)
* [[25 december]] 1100 - Godfrieds broer Boudewijn volgde hem op als eerste koning van Jeruzalem
*[[1101]] - keizer Hendrik IV verleent pas een jaar na het overlijden van Godfried de hertogelijke titel aan [[Hendrik I van Limburg]]

== Zijn dood ==
Bij de verovering op Akko zou Godfried volgens de Arabische schrijver [[Ibn al-Qalanisi]] getroffen zijn door een pijl en daaraan uiteindelijk in Jeruzalem overleden zijn. Maar de westerse schrijvers [[Albert van Aken]] en [[Ekkehard van Aura]] maken daar geen melding van. Volgens hen zou Godfried tijdens zijn verblijf aan het hof van Caesarea vergiftigd zijn door de [[emir]] van die stad. Andere bronnen melden de [[Pest (ziekte)|pest]] als oorzaak.<ref>{{Citeer boek| achternaam = Morren| voornaam = Paul| datum = 2000| titel = De eerste kruistocht (1095-1099)| uitgever = Garant| ISBN = 9789053509357| pagina's = p. 208| URL = https://books.google.nl/books?id=PQDE6_84aaAC&lpg=PA208&dq=godfried%20van%20bouillon%20pest&hl=nl&pg=PA208#v=onepage&q=godfried%20van%20bouillon%20pest&f=false}}</ref> Tijdens een wandeling net buiten de stad zou hij op een rotsblok het bewustzijn hebben verloren om later in Jeruzalem te overlijden.

Nog voor hij stierf gaf Godfried opdracht aan zijn broer Eustaas, die naar huis zou terugkeren, drie [[relikwie]]ën van het [[Heilig Bloed]] van Jezus mee te nemen om ze te schenken aan de steden [[Boulogne-sur-Mer]], [[Lens (Frankrijk)]] en [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Zijn stoffelijk overschot zou begraven zijn in de [[Heilig Grafkerk]] op [[Golgotha]].

== De legendes ==
Omdat Godfried als eerste christen heerste over Jeruzalem werd hij in verscheidene vertellingen verheerlijkt en ontstonden er legendes over hem. Hij werd voorgesteld als de volmaakte christelijke ridder: groot van gestalte, een aangenaam uiterlijk, buitengewoon moedig in de strijd en zeer vroom.

Zo vertelt men dat hij tijdens de Eerste Kruistocht na de verovering van een stad in Cicilea gevochten had met een beer die hij met de blote hand versloeg. Ook zou hij een kameel met één slag van zijn zwaard onthoofd hebben.

Hij is ook opgenomen in de ''[[Negen Besten|Van neghen den besten]]'' (omstreeks 1300), een beschrijving van negen historische helden.

Godfried zou ook een afstammeling zijn van de ''[[Zwaanridder]]''. Deze [[Sage (volksverhaal)|sage]] werd door [[Richard Wagner]] bewerkt tot de opera ''[[Lohengrin]]''.

In [[Georg Friedrich Händel|Händel]]s opera ''[[Rinaldo (opera)|Rinaldo]]'' (1711) wordt Godfried betiteld als Gofreddo.

Godfried is ook een sleutelfiguur in de boeken ''[[Het heilige bloed en de heilige graal]]'' van [[Henri Lincoln]] en ''[[De Da Vinci Code (boek)|De Da Vinci Code]]'' van [[Dan Brown]].

== Trivia ==
* Op 17 november 1986 werd een steen uit Bouillon bevestigd in de sacristie van de Franciscanen in de Heilig Grafkerk op Golgotha, op de plaats waar hij zou begraven zijn geweest.<ref>Yves Vander Cruysen, ''Sur les traces de Godefroy de Bouillon à Jérusalem'', Soir mag, 4539, 19 juni 2019, p. 60-61</ref>
* Halverwege de [[1990-1999|jaren 1990]] verscheen een vijfdelige [[stripreeks]] rond Godfried van Bouillon. De verhalen vertellen voornamelijk over de kruistocht.
* In 2005 eindigde hij op plaats 17 in de [[Lijst van nominaties voor de Grootste Belg (RTBF)|Franstalige versie van Grootste Belg]]. In de [[De Grootste Belg|Vlaamse versie]] werd hij nummer 132.
* Presentator [[Jan Leyers]] maakte in 2001 in het spoor van zijn held Godfried van Bouillon per motor eenzelfde kruistocht voor zijn documentaireserie ''[[De Schaduw van het Kruis]]''.

== Voorouders ==
{| class="wikitable"
|+'''De voorouders van Godfried van Bouillon'''
|-
| rowspan="8" align="center"| '''Godfried van Bouillon''' 
| rowspan="4" align="center"| '''Vader:''' [[Eustaas II van Boulogne]] 
| rowspan="2" align="center"| '''Grootvader:''' [[Eustaas I van Boulogne]] 
| align="center"| '''Overgrootvader:''' [[Boudewijn II van Boulogne]] 
|-
| align="center"| '''Overgrootmoeder:''' [[Adelina van Holland]] 
|-
| rowspan="2" align="center"| '''Grootmoeder:''' [[Mathilde van Leuven]] 
| align="center"| '''Overgrootvader:''' [[Lambert I van Leuven]] 
|-
| align="center"| '''Overgrootmoeder:''' [[Gerberga van Neder-Lotharingen]] 
|-
| rowspan="4" align="center"| '''Moeder:''' [[Ida van Verdun]] 
| rowspan="2" align="center"| '''Grootvader:''' [[Godfried II van Lotharingen]] 
| align="center"| '''Overgrootvader:''' [[Gozelo I van Verdun]] 
|-
| align="center"| '''Overgrootmoeder:''' mogelijk Gerberia 
|-
| rowspan="2" align="center"| '''Grootmoeder:''' Doda 
| align="center"| '''Overgrootvader:''' ? 
|-
| align="center"| '''Overgrootmoeder:''' ? 
|}

==Stamboom==
De onderstaande stamboom geeft de familieband aan, waarmee Godfried zijn titels kon claimen.

{{stamboom/start}}
{{stamboom|border=0 | | | | | | | | | | God | | | | | | | | | | | | |God=[[Godfried I van Verdun]]}}
{{stamboom|border=0 | | | | | | | | |,|-|^|-|.| | | | | | | | | | | |}}
{{stamboom|border=0 | | | | | | | | God | | Goz | | | | | | | | | | |God=[[Godfried II van Lotharingen]]|Goz=[[Gozelo I van Lotharingen]]}}
{{stamboom|border=0 | | | | | | |,|-|-|-|-|-|^|-|v|-|-|-|v|-|-|-|.| |}}
{{stamboom|border=0 | | Bea |~| God |y| Dod | | Goz | | Pop | | Reg |God=[[Godfried II van Lotharingen]]|Goz=[[Gozelo II van Lotharingen]]|Bea=Beatrix van Lotharingen|Dod=Doda|Pop=[[paus Stefanus IX (X)]]|Reg=Regelinda}}
{{stamboom|border=0 | | |!| | | |,|-|^|-|.| | | | | | | | | | | |!| |}}
{{stamboom|border=0 | | Mat |~| God | | Ida |y| Eus | | | | | | Alb |God=[[Godfried III van Lotharingen]]|Eus=[[Eustaas II van Boulogne]]|Mat=[[Mathilde van Toscane]]|Alb=[[Albert III van Namen]]|Ida=Ida van Lotharingen}}
{{stamboom|border=0 | | | | | | | | |,|-|-|-|+|-|-|-|.| | | | | | | |}}
{{stamboom|border=0 | | | | | | | | Eus | | God | | Bal | | | | | | |God=Godfried van Bouillon|Eus=[[Eustaas III van Boulogne]]|Bal=[[Boudewijn I van Jeruzalem]]}}
{{stamboom/eind}}

== Literatuur ==
* {{Citeer boek |achternaam=John |voornaam=Simon |medeauteurs= |titel=Godfrey of Bouillon. Duke of Lower Lotharingia, Ruler of Latin Jerusalem, c.1060–1100 |url= |hoofdstuk= |uitgever= |plaats= |datum=2018 |pagina's= |ISBN=9781472458964 |taal=EN }}
* {{Citeer boek |achternaam=Asbridge |voornaam=Thomas |medeauteurs= |titel=De Eerste Kruistocht. De oorsprong van het conflict tussen islam en christendom |url= |hoofdstuk= |uitgever= |plaats= |datum=2006 |pagina's= |ISBN=9789025363437 |taal=NL }}
* {{Citeer boek |achternaam=Despy |voornaam=Georgers |medeauteurs= |titel=Bulletin de la Classe des Lettres de l'Académie royale de Belgique |url= |hoofdstuk=Godefroid de Bouillon. Mythes et réalités, 5e série, t. LXXI |uitgever= |plaats= |datum=1985 |pagina's=249-275 |ISBN= |taal=FR }}
* {{Citeer boek |achternaam=Aubé |voornaam=Pierre |medeauteurs= |titel=Godefroy de Bouillon |url= |hoofdstuk= |uitgever= |plaats=1985 |datum= |pagina's= |ISBN=9782213016542|taal= |bezochtdatum= }}
* {{Citeer boek |achternaam=Andressohn |voornaam=John Carl |medeauteurs= |titel=The Ancestry and Life of Godfrey of Bouillon |url= |hoofdstuk= |uitgever= |plaats= |datum=1947 |pagina's= |ISBN= |taal=EN |bezochtdatum= }}

{{Appendix|1=referenties|2=
{{References}}
'''Bronnen'''
*Robert de Monnik
*Richard van Aguiliers
*Willem van Tyre, ''Gesta Orientalium''. Willem van Tyre (†1186) schreef pas omstreeks 1170 over Godfried van Bouillon.
*John C. Andressohn, ''The ancestry and life of Godfrey of Bouillon'' (1947).
*Amin Maalouf, ''The Crusades through Arab eyes'' (vert. in Engels; Parijs 1984).
*Hans E. Mayer, ''Geschichte der Kreuzzüge'' (Stuttgart 1965).
*Frédéric A.F.Th. Baron de Reiffenberg, M.A. Borgnet en E.L.B. Gachet, ''Le Chevalier au Cygne et Godefroid de Bouillon: poème historique publié pour la première fois avec de nouvelles recherches sur les légendes qui ont publication commencée par le Baron de Reiffenberg'' (3 dln., Brussel 1846-1859).
}}
{{Bibliografische informatie}}
{{Commonscat|Godfrey of Bouillon|Godfried van Bouillon}}

[[Categorie:Hertog van Neder-Lotharingen]]
[[Categorie:Koning van Jeruzalem]]
[[Categorie:Graaf van Verdun]]
[[Categorie:Markgraaf van Antwerpen]]
[[Categorie:Hertogdom Bouillon]]
[[Categorie:Huis Boulogne]]
[[Categorie:Adel in de Nederlanden in de 11e eeuw|Bouillon, Godfried]]

Godfried van Bouillon - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd