Colani: 1 versie geïmporteerd

2023-12-03T07:55:04Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

[[Bestand:Gerard Wijdeveld (1905-1997) - promotie 1937 - Anton van Duinkerken (links) - Joan Kat (rechts).gif|thumb|right|Academische promotie in 1937 met paranimfen [[Anton van Duinkerken]] links en Joan de Kat rechts.]]
'''Gerard Egbert Antoon Maria Wijdeveld''' ([[Duiven (plaats)|Duiven]], [[17 juni]] [[1905]] - [[Nijmegen]], [[1 februari]] [[1997]]) was een [[Nederland]]s [[classicus]], schrijver en dichter.

==Levensloop==
Na het [[gymnasium]] gevolgd te hebben, ging hij klassieke letteren studeren, hetgeen hij in [[1937]] met een promotie aan de [[Universiteit van Amsterdam]] afsloot.

Hij debuteerde in de jaren 30 als dichter en maakte na de Tweede Wereldoorlog naam als vertaler van [[Plato (filosoof)|Plato]], maar vooral van [[Augustinus van Hippo|Augustinus]], waar hij al voor de oorlog mee begon. Bij zijn promotie op een dissertatie getiteld ''Over den leermeester'', een uitgave en een becommentarieerde vertaling van Augustinus' ''[[De magistro]]'' in 1937 was [[Anton van Duinkerken]] nog zijn [[paranimf]]. Van Duinkerken zal vanwege zijn antifascistische houding een deel van de oorlog in het [[gijzelaarskamp Sint-Michielsgestel]] doorbrengen. Wijdeveld kiest juist de kant van de bezetter.

Wijdeveld ontwikkelde zich tot een van de belangrijkste vertegenwoordigers van de katholieke religieuze poëzie en publiceerde als katholiek letterkundige onder meer in ''De Valbijl'' van de gebroeders [[Gerard Bruning (schrijver)|Gerard Bruning]] en [[Henri Bruning]] ([[1924]]), later in ''[[Roeping (literair tijdschrift)|Roeping]]'', ''[[De Gemeenschap]]'' en ''[[Aristo (tijdschrift)|Aristo]]'', het tijdschrift van [[Wouter Lutkie]].
Als medewerker aan De Gemeenschap wekte Wijdeveld in het februarinummer van 1930 grote opschudding met zijn gedicht ''De droom van Nolens'', gericht aan het adres van deze priester en fractievoorzitter van de [[RKSP]]. Wijdeveld confronteert de politieke leider van de katholieken in zijn slaap met een inlander, die, vanwege de beperking van de godsdienstvrijheid en dus de vrijheid voor missie en zending in voormalig [[Nederlandsch-Indië]], van de boodschap van het evangelie verstoken blijft. [[Willem Hubert Nolens|Nolens]] wordt in het vers 'de sluwe priester van de opportuniteit' genoemd. Wijdeveld zal nadien zijn verontschuldigingen aanbieden.

In de jaren [[1940]]-[[1941]] was hij lid van [[Zwart Front|Nationaal Front]]. In maart [[1941]] verliet hij deze [[fascisme|fascistische]] en [[antisemitisme|antisemitische]] partij, om zich op [[22 januari]] [[1943]] als sympathiserend lid bij [[Anton Mussert|Musserts]] [[Nationaal-Socialistische Beweging]] aan te sluiten. Sinds [[5 april]] [[1944]] was hij gewoon lid. Vanaf mei [[1942]] maakte hij deel uit van de [[Nederlandsche Kultuurraad]]. Ook trad hij op als correspondent voor Noord-Holland van het [[Letterengilde]] van de [[Nederlandsche Kultuurkamer]], en als lector (“lezer”, d.w.z. censor) bij het [[Departement van Volksvoorlichting en Kunsten]]. Vanaf november 1942 was hij als [[literatuurcriticus]] aan het ''[[Algemeen Handelsblad]]'' verbonden. Via de diverse, hem ter beschikking staande podia, heeft hij getracht de Nederlandse letterkunde te nazificeren. Zelf publiceerde hij lofdichten op [[Adolf Hitler|Hitler]], [[Arnold Meijer]] en de [[Oostfront (Tweede Wereldoorlog)|oostfront]]strijders.

Het Haarlems Tribunaal veroordeelde hem eind 1946 tot twee jaar internering (eindigend op 8 mei 1947) en tien jaar ontzetting uit de kiesrechten.<ref> Utrechtsch Nieuwsblad, 27 december 1946.</ref> De [[Eereraad voor de Letterkunde]] legde hem een publicatieverbod van tien jaar op voor zowel eigen als vertaald werk.<ref> Lewin, pag. 93. </ref> Zijn bibliotheek werd verbeurd verklaard. Hem restte een baan als leraar klassieke talen aan het [[Ignatiusgymnasium|Ignatius College]] te Amsterdam. Belangrijke functies, zoals een professoraat in Nijmegen, gingen vanwege zijn oorlogsverleden aan hem voorbij. Wel werkte hij anoniem mee aan de Bijbelvertaling van de [[Katholieke Bijbelstichting]] in Boxtel. Hij leidde een teruggetrokken bestaan en ontwikkelde zich in zijn latere leven steeds meer als vertaler en kenner van de werken van Augustinus.

== Publicaties ==
* ''Sint Judas'', De Gemeenschap, Bilthoven 1928.
* ''Visitatie'', De Gemeenschap, Bilthoven 1929.
* ''Lied'', De Gemeenschap, Bilthoven 1929.
* ''Kruis'', De Gemeenschap, Bilthoven 1929.
* ''Kroniek'', samen met [[Anton van Duinkerken]] en Henk Kuitenbrouwer. De Gemeenschap, Bilthoven 1929.
* ''Kroniek'', samen met [[Janus van Domburg|A. van Domburg]], Anton van Duinkerken, [[Albert Kuyle]]. De Gemeenschap, Bilthoven 1930.
* ''Herfstavond'', De Gemeenschap, Bilthoven 1930.
* ''Sint Jehanne D'arc'', De Gemeenschap, Bilthoven 1930.
* ''De protestvergadering'', De Gemeenschap, Bilthoven 1930.
* ''Kroniek'', samen met Anton van Duinkerken. De Gemeenschap, Bilthoven 1930.
* ''Bioscoopbrand'', De Gemeenschap, Bilthoven 1930.
* ''De droom van Nolens'', De Gemeenschap, Bilthoven 1930.
* ''De kruisridders'', De Gemeenschap, Bilthoven 1930.
* ''Oogen'', De Gemeenschap, Bilthoven 1930.
* ''Huwelijksdag'', De Gemeenschap, Bilthoven 1930.
* ''Cato'', De Gemeenschap, Bilthoven 1930.
* ''Het Vaderland'', 1930.
* ''Boekbespreking'', De Gemeenschap, Bilthoven 1931.
* ''De vragende'', De Gemeenschap, Bilthoven 1934.
* ''Morgenlied'', De Gemeenschap, Bilthoven 1934.
* ''Vergilius' vierde Herdersdicht'', De Gemeenschap, Bilthoven 1934.
* ''Gulden Mis'', De Gemeenschap, Bilthoven 1934.
* ''Het laatste gesprek'', De Gemeenschap, Bilthoven 1934.
* ''Een bloemlezing uit de christelijke latijnsche litteratuur'', De Gemeenschap, Bilthoven 1935.
* ''De zwijgende'', De Gemeenschap, Bilthoven 1935.
* ''De zingende'', De Gemeenschap, Bilthoven 1935.
* ''Vergilius' zevende herdersdicht'', De Gemeenschap, Bilthoven 1935.
* ''Bij den doop van Annemarie'', De Gemeenschap, Bilthoven 1935.
* ''Het Voorschot'', De Gemeenschap, Bilthoven 1935.
* ''Het eerste gesprek'', De Gemeenschap, Bilthoven 1936.
* ''Kroniek'', samen met [[Koos van Doorne]], Oscar Leyendekkers en Piet Oomes. De Gemeenschap, Bilthoven 1936.
* ''Disticha van Catullus'', De Gemeenschap, Bilthoven 1936.
* ''Kroniek'', samen met [[Jan Engelman]], A.J.D. van Oosten, [[Wouter Paap]], Theo Schlichting en A.G.W. Severijnen. De Gemeenschap, Bilthoven 1936.
* ''Sint Augustinus' verhandeling over den waren godsdienst'', De Gemeenschap, Bilthoven 1936.
* ''Een Augustinus-vertaling'', De Gemeenschap, Bilthoven 1936.
* ''[[Aurelius Augustinus]], Over den waren godsdienst'', vertaling van [[De vera religione]], met een inleiding van de auteur, [[De Spieghel]], Amsterdam 1937.
* ''De magistro (Over den leermeester)'', becommentarieerde vertaling van Augustinus' [[De magistro]], dissertatie, Amsterdam en Parijs 1937.
* ''Kroniek'', samen met Oscar Leyendekkers en A.J.D. van Oosten. De Gemeenschap, Bilthoven 1937.
* ''Kroniek'', samen met Anton van Duinkerken en A.J.D. van Oosten. De Gemeenschap, Bilthoven 1938.
* ''Kroniek'', samen met A.J.D. van Oosten. De Gemeenschap, Bilthoven 1938.
* ''Kroniek'', samen met [[Joep Nicolas]]. De Gemeenschap, Bilthoven 1939.
* ''Kroniek'', samen met A.J.D. van Oosten. De Gemeenschap, Bilthoven 1939.
* ''Zomerwolk'', Spectrum, Utrecht 1942. Gedichtenbundel, oorlogsuitgave.
* ''Sub Pondere'', onder het [[pseudoniem]] Gerard van Duiven, Orbis Terrae, Zeist 1948. De verzenbundel "Sub Pondere" was uitsluitend voor de dichter en zijn vrienden gedrukt en niet voor de handel bestemd. De oplage bedroeg 210 exemplaren.
* ''Vijf geheimen & andere gedichten'', 1955.
* ''Hoogvlakte'', 1957.
* ''Thomas a Kempis. De navolging van Christus'', vertaald door Gerard Wijdeveld, ingeleid en toegelicht door Bernard Spaapen s.j., Wereldbibliotheek N.V., Amsterdam-Antwerpen, 1957.
* ''Nieuwe theologische verkenningstochten'', samen met [[Karl Rahner]], 1961.
* ''Aurelius Augustinus, Belijdenissen'', vertaling van de [[Confessiones]], met een inleiding van de auteur. De Fontein, Utrecht 1963. Nieuwe uitgaven door Ambo, Amsterdam en Kritak, Leuven 1997. ISBN 90-263-1542-2.
* ''[[Plato (filosoof)|Plato]], Verdedigingsrede van Sokrates'', met een inleiding van de auteur. Athenaeum-Polak & Van Gennep, Amsterdam 1977.
* ''Aurelius Augustinus, De stad van God'', vertaling van [[De civitate Dei]], met een inleiding van de auteur. Ambo, Baarn 1983. ISBN 90-263-0621-0.
* ''[[Thomas a Kempis]]. De navolging van Christus'', vertaling van [[De imitatione Christi]], met een inleiding van Bernard Spaapen s.j. en Albert Ampe s.j., De Nederlandse Boekhandel, Antwerpen, en Kok Agora, Kampen 1985. Heruitgave door Kok, Kampen en Pelckmans, Kapellen 2001, nu met een inleiding van [[Paul van Geest]].
* ''Twintig preken van Aurelius Augustinus'', met een inleiding en aantekeningen van de auteur. Ambo, Baarn 1986. ISBN 90-263-0759-4.
* ''Aurelius Augustinus, Carthaagse preken'', met een inleiding en aantekeningen van de auteur. Ambo, Baarn 1988. ISBN 90-263-0865-5.

== Secundaire literatuur ==
* [[Joris Ivens]] en [[Hendrik Marsman]], ''Kroniek''. De Gemeenschap, jaargang 6, 1930.
*Jo Manders, Jos Panhuysen en Theo Schlichting, ''Kroniek''. De Gemeenschap, jaargang 12, 1936.
* ''De taal der verzen van Gerard Wijdeveld''. Onze Taaltuin, jaargang 7, 1938-1939.
* [[Menno ter Braak]], ''Religieuze dichters'', in: Verzameld werk, deel 6, 1950.
* [[Victor E. van Vriesland]], ''Vroomheid zonder schoonheid'', in: Onderzoek en vertoog 1, 1958.
* [[Martinus Nijhoff]], ''Gerard Wijdeveld. Het vaderland'', in: Kritisch en verhalend proza, Verzameld werk II, 1961.
* [[Harry Scholten]], ''Aspecten van het tijdschrift De Gemeenschap'', Ambo, Baarn 1978, blz. 55-58, 275, 305-309. Een uitvoerige beschouwing over de kwestie n.a.v. ''De droom van Nolens'', ook de rol van [[Albert Kuyle]] hierin.
* [[Adriaan Venema]], ''Schrijvers, uitgevers en hun collaboratie'', deel 1 en 2, 1988-1989.
* [[Lisette Lewin]], ''Het clandestiene boek 1940-1945'', Van Gennep, Amsterdam, 1983, ISBN 90-6012-550-9.

== Externe link ==
* {{Link dbnl auteur|id=wijd001|label=Profiel}}

{{Appendix|2=
{{References}}
}}
{{Bibliografische informatie}}
{{Navigatie fascisme en nationaalsocialisme in Nederland}}

{{DEFAULTSORT:Wijdeveld, Gerard}}
[[Categorie:Nederlands classicus]]
[[Categorie:Nederlands dichter]]
[[Categorie:Nederlands literatuurcriticus]]
[[Categorie:Nederlands taalkundige]]
[[Categorie:Nederlands vertaler]]
[[Categorie:Nederlands collaborateur in de Tweede Wereldoorlog]]
[[Categorie:NSB-lid]]
[[Categorie:Rooms-katholiek persoon]]

Gerard Wijdeveld - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd