Colani op 26 aug 2026 om 11:36

2026-08-26T11:36:13Z

← Oudere versie		Versie van 26 aug 2026 13:36
Regel 1:		Regel 1:
	{{Infobox dynastie		{{Infobox dynastie
	\| afbeelding = Georg Friedrich von Waldeck.~~gif~~		\| afbeelding = Georg Friedrich von Waldeck.jpg
	\| naam = George Frederik		\| naam = George Frederik
	\| leven = 1620-1692		\| leven = 1620-1692
Regel 30:		Regel 30:

	== Nalatenschap ==		== Nalatenschap ==
	[[Bestand:2016 Maastricht, Waldeckpark 01 ~~(cropped)~~.jpg\|thumb\|[[Waldeckpark]] en -bastion, Maastricht]]		[[Bestand:2016 Maastricht, Waldeckpark 01.jpg\|thumb\|[[Waldeckpark]] en -bastion, Maastricht]]
	Waldeck ligt in het koor van de Nicolaikerk in het Duitse [[Korbach]] begraven. Het imposante grafmonument van marmer, [[albast]] en kalksteen is 7 m breed en 12 m hoog. Boven de [[sarcofaag]] staat het [[ruiterstandbeeld]] van de overledene, omgeven door [[Personificatie (beeldende kunst)\|personificaties]] van de vier [[kardinale deugden]] met daarboven het [[familiewapen]] en [[trofee]]ën.		Waldeck ligt in het koor van de Nicolaikerk in het Duitse [[Korbach]] begraven. Het imposante grafmonument van marmer, [[albast]] en kalksteen is 7 m breed en 12 m hoog. Boven de [[sarcofaag]] staat het [[ruiterstandbeeld]] van de overledene, omgeven door [[Personificatie (beeldende kunst)\|personificaties]] van de vier [[kardinale deugden]] met daarboven het [[familiewapen]] en [[trofee]]ën.

Regel 40:		Regel 40:

	<gallery widths="150" heights="150">		<gallery widths="150" heights="150">
	Bestand:Korbach-St.Nikolai-Innenansicht ~~(cropped)~~.jpg\|Grafmonument Nicolaikirche, [[Korbach]]		Bestand:Korbach-St.Nikolai-Innenansicht.jpg\|Grafmonument Nicolaikirche, [[Korbach]]
	Bestand:P1010017 Lutherse Kerk Maastricht.jpg\|[[Lutherse kerk (Maastricht)\|Lutherse kerk]], Maastricht		Bestand:P1010017 Lutherse Kerk Maastricht.jpg\|[[Lutherse kerk (Maastricht)\|Lutherse kerk]], Maastricht
	Bestand:Schilderij - Culemborg - 20051708 - RCE.jpg\|Portret ([[Elisabeth Weeshuis]], [[Culemborg]])		Bestand:Schilderij - Culemborg - 20051708 - RCE.jpg\|Portret ([[Elisabeth Weeshuis]], [[Culemborg]])

Colani: Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"

2024-11-21T01:40:53Z

Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"

Nieuwe pagina

{{Infobox dynastie
| afbeelding = Georg Friedrich von Waldeck.gif
| naam = George Frederik
| leven = 1620-1692
| functie1 = Graaf van Waldeck-Eisenberg| periode1 = [[1664]]-[[1692]]
| voorganger1 = [[Hendrik Wolraad van Waldeck-Eisenberg|Hendrik Wolraad]]
| opvolger1 = [[Christiaan Lodewijk van Waldeck-Wildungen|Christiaan Lodewijk]]
| functie2 = Graaf van Pyrmont
| periode2 = [[1664]]-[[1692]]
| voorganger2 = [[Hendrik Wolraad van Waldeck-Eisenberg|Hendrik Wolraad]]
| opvolger2 = [[Christiaan Lodewijk van Waldeck-Wildungen|Christiaan Lodewijk]]
| vader = [[Wolraad IV van Waldeck-Eisenberg]]
| moeder = [[Anna van Baden-Durlach]]
}}

'''Georg Frederik van Waldeck-Eisenberg''' ([[Bad Arolsen]], [[31 januari]] [[1620]] - aldaar, [[19 november]] [[1692]]) was een [[Duitsland|Duits]] [[edelman]] en een vooraanstaand [[militair]] in dienst van de [[Staten-Generaal van de Nederlanden]]. Hij was onder andere [[generaal]] en [[veldmaarschalk]] in het [[Staatse leger]] en [[Lijst van gouverneurs van Maastricht|militair gouverneur van Maastricht]]. Georg Frederik was na de dood van zijn neef in 1664 opvolger in [[Graafschap Waldeck-Eisenberg|Waldeck-Eisenberg]] en het [[graafschap Culemborg]]. In 1674 kocht hij van de [[domproosdij van Utrecht]] en de [[proosdij van Oudmunster te Utrecht]] de heerlijkheid [[Hagestein]]. Het bijbehorende kasteel werd een van zijn woonplaatsen. Hij was tevens een belangrijk [[diplomaat]].

==Biografie==
Georg Frederik van Waldeck-Eisenberg werd in 1620 geboren op het kasteel [[Schloss Arolsen]] in het Duitse [[Hessen]], als derde zoon van [[Wolraad IV van Waldeck-Eisenberg]] (1588-1640) en Anna van Baden-Durlach (1585-1649). Zijn vader stamde uit het [[Luthers]]e geslacht van de [[Vorstendom Waldeck-Pyrmont|graven van Waldeck]]. Georg Frederik trad in 1641 in dienst van het leger van de [[Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden]]. In 1648, na de [[Vrede van Münster]], stapte hij over naar het leger van keurvorst [[Frederik Willem I van Brandenburg]]. In 1656 voerde hij als generaal-majoor het bevel bij de [[Slag van Warschau (1656)]].

In het [[rampjaar]] 1672 nam hij op verzoek van stadhouder [[Willem III van Oranje|Willem III]] het opperbevel over de [[Staatse troepen]] op zich. In september 1673 heroverde hij met een leger van 25.000 man in zeven dagen de vesting [[Naarden]] op de Fransen. Een jaar later raakte hij zwaar gewond bij de [[Slag bij Seneffe]]. In april 1677 streed hij echter weer mee in de [[Slag bij Kassel (1677)|Slag bij Kassel]]. In 1677 verkocht hij de [[heerlijkheid Tonna]] aan het [[hertogdom Saksen-Gotha (1640-1680)|hertogdom Saksen-Gotha]].

Op 30 januari 1679 werd hij [[gouverneur]] van de vesting [[Maastricht]], nadat de stad bij de [[Vrede van Nijmegen]] door de Fransen was teruggegeven. In Maastricht gaf hij opdracht tot herstel en uitbreiding van de vestingwerken naar plannen van [[Sébastien Le Prestre de Vauban|Vauban]], waarvan de uitvoering was begonnen onder de Franse bezetting (1673-1678) en thans werd voortgezet door Waldeck's vestingingenieur (later commandant en gouverneur), [[Daniël Wolff baron van Dopff]]. Een van de nieuw aangelegde [[bastion]]s werd naar Waldeck vernoemd.

In 1682 verleende de keizer hem de titel van [[rijksgraaf]], uit dankbaarheid voor zijn inspanningen om de vrede te bewerkstelligen tussen het [[vorstendom Fulda]] en de bisdommen [[Prinsbisdom Bamberg|Bamberg]], [[Bisdom Würzburg|Würzburg]] en [[Bisdom Münster|Münster]], en belastte hem tevens met de taak de [[Osmaanse Rijk|Osmanen]] terug te drijven. In 1683 wist Waldeck, samen met hertog [[Karel V van Lotharingen]], [[Wenen]] te ontzetten ([[Beleg van Wenen (1683)]]). Twee jaar later waren de Turken ook uit Hongarije verdreven. Vervolgens voerde hij diplomatiek overleg dat in 1686 tot de oprichting van de [[Liga van Augsburg]] leidde.

De graaf van Waldeck was bevriend met stadhouder [[Willem III van Oranje]]. Nadat deze in 1688 naar Engeland was vertrokken ([[Glorious Revolution]]), benoemde hij Waldeck tot zijn plaatsvervanger in de [[Staten-Generaal van de Nederlanden|Staten-Generaal]].<ref>{{aut|Minis}}, p. 31.</ref> Bij het begin van de [[Negenjarige Oorlog (1688-1697)]] werd Waldeck [[veldmaarschalk]] van de Staatse troepen in de [[Spaanse Nederlanden]]. Na de [[Slag bij Walcourt]] in 1689 mocht Waldeck zich nog overwinnaar noemen, maar dat zou voor het laatst zijn. In hetzelfde jaar werd hij benoemd tot grootcommandant (''Magnus Commendator'') van de [[Duitse Orde]] in Saksen, Pommeren en Westfalen.<ref>{{aut|Ubachs/Evers}}, p. 571.</ref> Een jaar later leed hij een verpletterende nederlaag in de [[Slag bij Fleurus (1690)]] en weer een jaar later in de [[Slag bij Leuze]]. Beide malen werd de nederlaag toegebracht door de [[Maarschalk van Frankrijk|Franse maarschalk]] [[Frans van Montmorency (1628-1695)|Frans van Montmorency, hertog van Piney-Luxembourg]].

Op 19 november 1692 overleed Georg Frederik van Waldeck op zijn kasteel in Arolsen in het graafschap Waldeck. Met de dood van de veldmaarschalk stierf de Eisenbergse tak van het Huis Waldeck uit, want hij had bij zijn dood geen mannelijke nakomelingen, dit ondanks het feit dat uit zijn huwelijk met [[Elisabeth Charlotte van Nassau-Siegen]] (1626–1694), dochter van graaf [[Willem van Nassau-Siegen (1592-1642)|Willem van Nassau-Siegen]] - op 29 november 1643 te [[Culemborg]] gesloten - vijf zonen en vier dochters waren geboren, maar alle zonen waren op jonge leeftijd gestorven. Het [[vorstendom Waldeck-Pyrmont]] viel vervolgens toe aan [[Christiaan Lodewijk van Waldeck-Wildungen]]. Het graafschap Culemborg en de [[heerlijkheid Werth]] werden door zijn dochter Louise Anna geërfd en daarna in 1714 aan zijn kleinzoon [[Ernst Frederik I van Saksen-Hildburghausen]], de zoon van een Henriette van Waldeck-Eisenberg. De [[rijksgraafschap Wittem|heerlijkheid Wittem]] kwam aan zijn dochter Albertine Elisabeth.

== Nalatenschap ==
[[Bestand:2016 Maastricht, Waldeckpark 01 (cropped).jpg|thumb|[[Waldeckpark]] en -bastion, Maastricht]]
Waldeck ligt in het koor van de Nicolaikerk in het Duitse [[Korbach]] begraven. Het imposante grafmonument van marmer, [[albast]] en kalksteen is 7 m breed en 12 m hoog. Boven de [[sarcofaag]] staat het [[ruiterstandbeeld]] van de overledene, omgeven door [[Personificatie (beeldende kunst)|personificaties]] van de vier [[kardinale deugden]] met daarboven het [[familiewapen]] en [[trofee]]ën.

In Maastricht financierde de graaf van Waldeck in 1683 de bouw van de [[Lutherse kerk (Maastricht)|Lutherse kerk]], toen nog verscholen achter een rij huizen aan de Hondstraat, omdat de Lutherse godsdienst slechts oogluikend was toegestaan. Een van de vier bastions, die Waldeck van 1688 tot 1692 door zijn vestingingenieur Van Dopff te Maastricht liet bouwen, bestaat nog. Dit Bastion Waldeck is thans opgenomen in het [[Waldeckpark]]. Tevens zette hij zich in voor betere huisvesting van de garnizoenssoldaten en de inrichting van een militair hospitaal in het [[Minderbroederskerk (Maastricht)|Oude Minderbroedersklooster]].

In [[Fritzlar]] is de ''Georg-Friedrich-Kaserne'' naar hem vernoemd.

Van de graaf van Waldeck zijn diverse portretschilderingen, -tekeningen en -gravures bewaard gebleven, onder andere in het [[Elisabeth Weeshuis]] in [[Culemborg]]. Een meer dan levensgroot portret, postuum geschilderd door [[Johann Valentin Tischbein]], hing aanvankelijk in het [[Oud Gouvernement|gouvernementspaleis]] in Maastricht, maar bevindt zich al vele jaren in het [[Slot Fasanerie]] bij [[Fulda (stad)|Fulda]].

<gallery widths="150" heights="150">
Bestand:Korbach-St.Nikolai-Innenansicht (cropped).jpg|Grafmonument Nicolaikirche, [[Korbach]]
Bestand:P1010017 Lutherse Kerk Maastricht.jpg|[[Lutherse kerk (Maastricht)|Lutherse kerk]], Maastricht
Bestand:Schilderij - Culemborg - 20051708 - RCE.jpg|Portret ([[Elisabeth Weeshuis]], [[Culemborg]])
Bestand:Georg Friedrich, count of Waldeck, painted by Johann Valentin Tischbein, ca 1750.jpg|Postuum portret ([[Slot Fasanerie]], [[Fulda (stad)|Fulda]])
</gallery>

{{Appendix||2=
== Geraadpleegde literatuur, verwijzingen ==
* {{aut|Minis, S.}}, ''De terugkeer van de gouverneurs. De Gouverneursportretten uit het Jachtslot Fasanerie te Fulda''. Maastricht, 1998 (pp. 28-33)
* {{de}} {{aut|Muller, P.L.}}, 'Georg Friedrich (Fürst von Waldeck-Pyrmont)'. In: ''Allgemeine Deutsche Biographie''. Deel 8, Leipzig, 1878 (pp. 701–709)
* {{aut|[[Pierre Ubachs|Ubachs, Pierre J.H.]], en [[Ingrid Evers|Ingrid M.H. Evers]]}} (2005): ''[[Historische Encyclopedie Maastricht]]''. Walburg Pers, Zutphen / [[Regionaal Historisch Centrum Limburg|RHCL]], Maastricht. {{ISBN|90-5730-399-X}}
----
{{References|2=2}}
}}
{{Bibliografische informatie}}
{{StartOpvolging}}
{{OpvolgingCombi|
| lijst = [[Lijst van gouverneurs van Maastricht|Gouverneur van Maastricht]]<br>1679 - 1692
| vorige = [[Godefroi d'Estrades]]
| volgende = [[Johan Adolf van Sleeswijk-Holstein-Sonderburg-Plön|Johan Adolf van Holstein-Plön]]
}}
{{EindOpvolging}}

{{DEFAULTSORT:Waldeck, G}}
[[Categorie:Huis Waldeck|George Frederik]]
[[Categorie:Graaf van Waldeck|George Frederik]]
[[Categorie:Generaal in de Verenigde Provinciën]]
[[Categorie:Gouverneur van Maastricht]]
[[Categorie:Duits maarschalk]]
[[Categorie:Adel in de Nederlanden in de 17e eeuw]]
[[Categorie:17e-eeuws militair]]

Georg Frederik van Waldeck-Eisenberg - Bewerkingsoverzicht

Colani op 26 aug 2026 om 11:36

Colani: Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"