https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=Gemak 2026-04-21T08:37:25Z Bewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wiki MediaWiki 1.43.6 https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Gemak&diff=150791&oldid=prev 2024-11-21T01:45:49Z

<p>Tekst vervangen - &quot;.JPG&quot; door &quot;.jpg&quot;</p> <p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>[[Bestand:Het gemak.jpg|thumb|Het gemak.]]<br /> [[Bestand:Slotgracht.svg|thumb|Situering van het gemak in een kasteel.]]<br /> Een &#039;&#039;&#039;gemak&#039;&#039;&#039;, &#039;&#039;&#039;privaat&#039;&#039;&#039;, &#039;&#039;&#039;poepdoos&#039;&#039;&#039; of &#039;&#039;&#039;plee&#039;&#039;&#039; is een meestal houten of stenen bank met een gat erin waardoor de [[Ontlasting|behoefte]] kon worden gedaan, een primitief [[toilet]]. Onder de zitplaats stond een beerton. Soms vielen de afscheidingsproducten rechtstreeks in de [[beerput]]. Het gemak stond vaak buitenshuis, in de tuin of in de schuur of stal. Deze voorziening was algemeen in gebruik tot de aanleg van [[waterleiding]] en [[Riool|riolering]] het [[Toilet|watercloset]] (wc) mogelijk maakte.<br /> <br /> == Kastelen ==<br /> Middeleeuwse kastelen zijn voorzien van een gemak dat in een uitbouw van de [[kasteel|kasteelmuur]] is gemaakt en waarbij ieders ontlasting direct in de [[Gracht#Verdediging|gracht]] valt. Dit was bij natte grachten een relatief hygiënische oplossing, omdat het grachtwater meestal continu werd ververst door een beek of rivier. Een voorbeeld hiervan is te vinden in [[Kasteel Ammersoyen]]. <br /> <br /> Er wordt verondersteld dat het gemak in kastelen een doorontwikkeling is van de [[mezekouw]]. Mezekouwen bevonden zich vaak boven de poort, maar als ze boven de gracht waren gemaakt werden ze in vredestijd ook wel gebruikt als toilet door er een plank met een gat over te leggen. <br /> <br /> == Water ==<br /> Na de [[middeleeuwen]] werd het gemak met natuurlijke afvoer onder meer toegepast bij door natte grachten omgeven [[Vesting_(verdedigingswerk)|vestingen]]. Een houten bouwsel boven de vestinggracht dat via een loopbrug vanaf de vestingwallen was te bereiken, fungeerde als toilet. Voorbeelden hiervan zijn te zien bij de vesting van [[Bourtange]].<br /> <br /> Ook elders was een &#039;&#039;schijthuis&#039;&#039; boven gracht of sloot niet ongewoon, maar in het algemeen waren uitwerpselen een waardevolle [[mest]]stof voor de landbouw en werden dus opgevangen en bewaard. <br /> <br /> == Rurale gebieden ==<br /> [[File:WC Ujazd PKP.jpg|thumb|left|In rurale gebieden werd bij woningen het gemak buitenshuis geplaatst in houten gebouwtjes.]]<br /> {{clear}}<br /> <br /> == Zie ook ==<br /> * [[Erker]]<br /> * [[Weererker]]<br /> <br /> [[Categorie:Toilet]]<br /> [[Categorie:Kasteel]]<br /> [[Categorie:Bouwkundig onderdeel]]</div>

Colani