https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=Gelderse_leeuwGelderse leeuw - Bewerkingsoverzicht2026-04-25T04:45:48ZBewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wikiMediaWiki 1.43.6https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Gelderse_leeuw&diff=124754&oldid=prevColani op 21 jul 2024 om 08:302024-07-21T08:30:57Z<p></p>
<p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>[[Bestand:Gelre banier Wapenboek Bellenville.svg|miniatuur|rechts|De Gelderse leeuw, op een [[banier]] volgens het Wapenboek Bellenville]]<br />
De '''Gelderse leeuw''' komt in de Gelderse heraldiek veel als [[wapendier]] voor. Deze figuur wordt daarom wel de "Gelderse leeuw" genoemd. Het figuur komt naast delen van [[Gelderland]], ook daarbuiten in [[Limburg (Nederlandse provincie)|Limburg]] en [[Duitsland]] voor. Het voormalige [[hertogdom Gelre]] besloeg een groter grondgebied dan de huidige provincie [[Gelderland]].<br />
<br />
De heraldische beschrijving is:<br />
''"Een dubbelstaartige leeuw van goud, gekroond van hetzelfde en getongd en genageld van keel."''<ref>''Wapen van Gelderland'', op website: [https://www.therightproductions.nl/hogeraadvanadel/index.php?id=109&wapen=258 Hoge Raad van Adel]. [https://web.archive.org/web/20230714080841/https://www.therightproductions.nl/hogeraadvanadel/index.php?id=109&wapen=258 Gearchiveerd] op 14 juli 2023.</ref><br />
<br />
==Geschiedenis==<br />
[[Otto II van Gelre]] voerde een gouden leeuw op een blauw veld bezaaid met blokjes, vergelijkbaar met het [[wapen van Nassau]].<ref>Cornelis Pama, ''Rietstaps Handboek der heraldiek'', bladzijde 8, uitgave: Brill Archive, 1987</ref> Aangenomen werd dat ''"een zekere Adolf, graaf van Nassau, overste der Hessen oppervoogd van Gelre was"''<ref>''Wapens, vlaggen en zegels van Nederland.'' Auteur: T. Van der Laars, Amsterdam, Drukkerij "Jacob van Campen", 1913</ref> Een aantoonbare familieband met Nassau is echter niet vastgesteld, de herkomst van de leeuw blijft onbekend. Uit de heraldische puzzel rond het [[wapen van Gelderland]] blijkt dat de graven van Gelre voor het invoeren van de gouden leeuw, drie bollen of Gelderse rozen op hun schild voerden. Ook combinaties daarvan zoals bijvoorbeeld in het [[wapen van Doetinchem]] en [[Geldern]]. Otto was de eerste met de gouden leeuw waarmee de Nassause band hoogstwaarschijnlijk naar het rijk der fabelen kan worden verwezen.<br />
<br />
Duidelijk is dat na 1339 de blokjes op het schild verdwijnen toen het wapen vermeerderd werd nadat het [[graafschap Gelre]] tot [[Hertogdom Gelre|hertogdom]] was verheven.<ref>''Provincie Gelderland'', op website: [http://www.ngw.nl/heraldrywiki/index.php?title=Gelderland ngw.nl]. [https://web.archive.org/web/20180222230207/http://www.ngw.nl/heraldrywiki/index.php?title=Gelderland Gearchiveerd] op 22 februari 2018.</ref> De leeuw kreeg een metamorfose en werd voorzien van een gouden kroontje en een dubbele of gespleten staart, zoals het afgebeeld staat in het [[wapenboek Gelre]]. Nadien staat de Gelderse leeuw veelal samen met de [[Wapen van Gulik-Kleef-Berg|Gulikse leeuw]] op een gedeeld schild als Gelders wapen. <br />
<br />
Op diverse familie-, stads-, heerlijkheids- en gemeentewapens komt de figuur voor, op de oudere wapens als symbool van het landsheerlijk gezag dat Gelre uitoefende, op moderne wapens ter herinnering daaraan. Niet altijd is de uitvoering daarvan historisch correct. In Duitse gebiedsdelen komt de leeuw bijvoorbeeld met een rode kroon voor. Met name de extra staart of de kroon werd soms vergeten, of de kleuren zijn niet correct. Dat was bijvoorbeeld bij het [[wapen van Hattem]] het geval, voor de laatste wijziging. In Hattem werd de fout hersteld door de ontdekking van streekhistoricus Gerrit Kouwenhoven.<ref>''"Fout" hert en een geamputeerde leeuw'', op website: [https://www.destentor.nl/regio/epe/fout-hert-en-een-geamputeerde-leeuw-1.3106247 De Stentor]</ref> Ook het [[wapen van Lochem]] kreeg correcties. Daar had de leeuw een enkele staart en de mispelbloemen werden als sterren weergegeven.<br />
<br />
==Wapens met de Gelderse leeuw==<br />
===Duitsland===<br />
<gallery><br />
Bestand:DEU Wegberg COA.svg|[[Wegberg]]<br />
Bestand:Erkelenz wapen.svg|[[Erkelenz]]<br />
Bestand:Wapen van Geldern.svg|[[Geldern]]<br />
Bestand:Goch wapen.svg|[[Goch]]<br />
</gallery><br />
<br />
===Nederland===<br />
<gallery><br />
Coat of arms of Doetinchem.svg|[[Wapen van Doetinchem|Doetinchem]]<br />
Belfeld wapen.svg|[[Wapen van Belfeld|Belfeld]]<br />
Born wapen.svg|[[Wapen van Born|Born]]<br />
Coat of arms of Hattem.svg|[[Wapen van Hattem|Hattem]]<br />
Coat of arms of Roermond.svg|[[Wapen van Roermond|Roermond]]<br />
Coat_of_arms_of_Venlo.svg|[[Wapen van Venlo|Venlo]]<br />
Limburg-nl-wapen.svg|[[Wapen_van_Limburg_(Nederland)|Nederlands Limburg]]<br />
</gallery><br />
<br />
==Zie ook==<br />
*[[Wapen van Gelderland]]<br />
*[[Hollandse leeuw]]<br />
<br />
{{Appendix}}<br />
{{Navigatie vaktermen heraldiek}}<br />
<br />
[[Categorie:Wapendier]]</div>Colani