https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=Frits_KoolhovenFrits Koolhoven - Bewerkingsoverzicht2026-04-20T00:18:34ZBewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wikiMediaWiki 1.43.6https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Frits_Koolhoven&diff=50864&oldid=prevColani: 1 versie geïmporteerd2023-12-03T07:54:38Z<p>1 versie geïmporteerd</p>
<p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>[[Bestand:Frits Koolhoven (1920).jpg|thumb|Frits Koolhoven (1920)]]<br />
'''Sytse Frederic Willem (Frits) Koolhoven'''<ref>Spellingsvariant: Sijtse Frederik Willem; ook wordt soms ''Frederick Koolhoven'' gespeld.</ref> ([[Bloemendaal (Noord-Holland)|Bloemendaal]], [[11 januari]] [[1886]] – [[Haarlem]], [[1 juli]] [[1946]]) was een [[Nederland]]s auto-ontwerper, [[Autocoureur|coureur]], [[vliegtuigontwerper]] en [[Geschiedenis van de luchtvaart|luchtvaartpionier]].<br />
<br />
== Eerste vliegtuig ==<br />
Hij doorliep de [[hogereburgerschool|HBS]] en studeerde daarna aan de technische hogescholen in [[Stad Luik|Luik]] en [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Op 18-jarige leeftijd ging hij werken als [[Werktuigbouwkunde|werktuigbouwkundig ingenieur]] bij motorfabriek [[Minerva (automerk)|Minerva]] in [[België]]. Hij bleek een getalenteerd autocoureur en uiteindelijk schopte hij het tot dealer voor Minerva in Nederland. In 1909 trouwde hij met Marie Jeanne Elise Duchateau. Hij begon zich te interesseren voor vliegtuigen en besloot te stoppen met zijn baan en vlieglessen te nemen in [[Betheny]] (Frankrijk), bij de gebroeders [[Hanriot]]. Hij behaalde zijn brevet in 1910.<br />
<br />
In datzelfde jaar besloot hij samen met [[Henri Wijnmalen]] de vliegschool annex vliegtuigfabriek [[Maatschappij voor Luchtvaart]] van Verwey & Lugard te gaan beheren. De vliegschool was gelegen op een terrein nabij [[Soesterberg]], dat later [[Vliegbasis Soesterberg]] werd. Hier bouwde Koolhoven zijn eerste vliegtuig, de [[Koolhoven Heidevogel|"Heidevogel"]]; een verbeterde versie van de [[Henri Farman|Farman]]-tweedekker. In 1911 ging de vliegschool/fabriek failliet. In 1912 scheidde Koolhoven van Duchateau. Uit het huwelijk waren geen kinderen voortgekomen.<br />
<br />
== Buitenlands succes ==<br />
[[Bestand:AMSTRDM 210217 Rijksmuseum Bantam 01.jpg|thumb|Een British Aerial Transport [[F.K.23 Bantam]]. Dit is het enige nog bestaande toestel dat door Koolhoven is ontworpen. Het is te bezichtigen in het [[Rijksmuseum Amsterdam]].]]<br />
Na het faillissement van de Nederlandse Maatschappij voor Luchtvaart vertrok Koolhoven weer naar Frankrijk waar hij begon te werken voor [[Aéroplanes Deperdussin|Deperdussin]]. In 1912 maakte hij promotie en vertrok hij naar de Engelse tak van Deperdussin.<br />Bij het uitbreken van de [[Eerste Wereldoorlog]] in 1914 vertrok Koolhoven naar [[Armstrong Whitworth]], waarvoor hij een aantal redelijk succesvolle vliegtuigen ontwierp, met als eerste het [[Armstrong Whitworth F.K.3|F.K. 3]] verkenningstoestel. Van de [[Armstrong Whitworth F.K.8|F.K. 8]] werden 1701 exemplaren gebouwd. De [[Armstrong Whitworth F.K.10|F.K. 10]] was een vierdekker, een opvallend antwoord op de [[Fokker Dr.I]] driedekker.<br />
<br />
In 1917 maakte Koolhoven de overstap naar [[British Aerial Transport Company]] (B.A.T.), als hoofdontwerper. Een belangrijk ontwerp uit deze periode is het [[F.K.23 Bantam|F.K. 23 Bantam]] [[jachtvliegtuig]]. Na de oorlog ontwierp hij hier de [[BAT F.K.26]], 's werelds eerste vliegtuig dat speciaal voor het vervoeren van passagiers was ontworpen. Koolhoven stelde in 1919 dit vliegtuig tentoon tijdens de luchtvaarttentoonstelling [[Eerste Luchtverkeer Tentoonstelling Amsterdam|ELTA]] in Amsterdam en begon samen met luitenant L. Cobijn de luchtvaartmaatschappij [[COBOR]], die vluchten uitvoerde tussen vliegveld [[Hounslow]] en Soesterberg. De vliegtuigen van COBOR werden echter dermate vaak door de Britse luchtmacht geconfisqueerd dat COBOR na een maand alweer moest stoppen. De British Aerial Transport Company ging in 1920 failliet, twee jaar na het einde van de Eerste Wereldoorlog, en Koolhoven keerde net voor dat moment terug naar [[Nederland]].<br />
<br />
== Terug in Nederland ==<br />
Eenmaal in Nederland ging Koolhoven werken voor autofabrikant [[Spyker (automerk)|Spyker]]. De periode waarin Spyker vliegtuigen bouwde was toen net achter de rug, en Koolhoven werd adviserend ingenieur. Bij Spyker ontwierp hij het laatste model, de [[Spyker C4]].<br />
<br />
In 1922 trad Frits Koolhoven in dienst bij de [[Nationale Vliegtuig Industrie]] (NVI), weer als vliegtuigontwerper. Zijn eerste ontwerp was de veelbelovende maar onsuccesvolle [[NVI F.K.31|''F.K. 31'']]. Ook ontwierp hij de ''[[NVI F.K.33|F.K. 33]]'', Nederlands eerste driemotorig vliegtuig. Dit vliegtuig werd in opdracht van [[Albert Plesman]] gebouwd voor nachtvluchten van de [[Koninklijke Luchtvaart Maatschappij|KLM]]. De periode bij de NVI was geen succesvolle, en het bedrijf ging in 1926 failliet. Twee jaar eerder was Koolhoven voor de tweede maal getrouwd, dit keer met Kitty Hoevels<ref>Geboren als Catharina Johanna Louisa Hövels (Rotterdam, 29 juli 1891-Voorburg, 2 mei 1978), kleindochter van Jacob Wilhelm Hövels (1817-1884), oprichter van de ''De Koninklijke Nederlandse Chemische Wasserij en Stoomweverij J. Hoevels'' in Rotterdam.</ref> die zelf twee zoons had uit een vorig huwelijk.<br />
[[Bestand:Koolhoven-fabriek op Waalhaven, circa 1939 (1).jpg|thumb|Koolhoven-fabriek op Waalhaven, ca. 1939.]]<br />
Het zoveelste faillissement beu besloot Frits Koolhoven voor zichzelf te gaan werken en begon op de zolder van zijn woning in [[Rijswijk (Zuid-Holland)|Rijswijk]] vliegtuigen te bouwen onder de naam ''Koolhoven Vliegtuigen Rijswijk''. Omdat die ruimte te klein bleek ging hij op zoek naar een geschikte ruimte. Van zijn voormalige werkgever, de NVI, nam hij de [[hangar]] op [[vliegveld Waalhaven]] in [[Rotterdam]] over. Hier richtte hij in 1926 de N.V. [[Vliegtuigenfabriek Koolhoven]] op en ontwierp hij nieuwe verrassende vliegtuigtypes, zoals de [[Koolhoven F.K.41|''F.K. 41'']], een van de eerste vliegtuigen met een geheel gesloten cabine. Dit type werd in Engeland ook in licentie gebouwd door de firma [[Desoutter]]. De [[Koolhoven F.K.43|F.K. 43]] was een redelijk succes. Nadien volgde de [[Koolhoven F.K.46|F.K.46]]. Een belangrijk succes behaalde hij met de ''[[Koolhoven F.K. 51|F.K. 51]]'', een militaire trainer waarvan er 161 werden gebouwd. Een bijzonder opvallend ontwerp was de [[Koolhoven F.K.55|''F.K. 55'']], een jachtvliegtuig dat voorzien was van twee propellers die tegen elkaar in draaiden (contrapropeller). Van dit type presenteerde Koolhoven een model op ware grootte op de Parijse luchtvaartsalon van 1936, maar hij slaagde er niet in het geavanceerde toestel ook werkelijk te bouwen. Meer succes had de ''[[Koolhoven F.K.58|F.K. 58]]'', Koolhovens laatste toestel dat in productie ging. Van dit jachtvliegtuig werd een aantal verkocht aan de [[Franse luchtmacht]].<br />
<br />
Op 10 mei 1940 viel [[nazi-Duitsland]] Nederland binnen en werden alle vliegvelden inclusief de Waalhaven gebombardeerd. De NV Koolhoven was verwoest. Frits Koolhoven trok zich gedeprimeerd terug op de [[Kaag (dorp)|Kaag]], waar hij zijn boten had liggen. Hij was ervan overtuigd dat het bombardement op de Waalhaven voor hem bedoeld was, als vergelding voor zijn aandeel in de [[Eerste Wereldoorlog]]. Daarnaast werd hij mogelijk ook gechanteerd vanwege de illegale vliegtuigleveranties aan de [[Tweede Spaanse Republiek|Spaanse Republiek]].{{Bron?||2014|06|11}} In 1940 liet Frits Koolhoven zich registreren als lid van de [[Nationaal-Socialistische Beweging|NSB]]. Zijn rol voor de NSB beperkte zich tot een radio-optreden voor de NSB-jeugd. Als lid van de NSB wist hij een goed woordje te doen voor enkele bewoners van de Kaag, die opgepakt dreigden te worden, en de onderduikers liet hij rustig hun gang gaan. Na de oorlog werd Frits Koolhoven opgepakt en gevangengezet in interneringskamp [[Sectorpark]] nabij [[Halfweg (Haarlemmermeer)|Halfweg]]. Na zijn vrijlating overleed hij op 60-jarige leeftijd aan een hersenbloeding, een jaar na de oorlog. Er werden daarna nog verschillende pogingen gedaan om de firma nieuw leven in te blazen. Bij een van deze pogingen werden twee [[zweefvliegtuig]]en gebouwd. In [[1956]] kwam er definitief een einde aan de NV Koolhoven.<br />
<br />
Van alle ooit door Koolhoven ontworpen vliegtuigen is slechts één exemplaar overgebleven; een British Aerial Transport [[F.K.23 Bantam]]. De Stichting Koolhoven Vliegtuigen, die in 1986 werd opgericht, haalde de wrakstukken van het toestel in 1990 uit Engeland. Het werd gerestaureerd en is tegen vergoeding van de restauratiekosten overgedragen aan het [[Rijksmuseum Amsterdam|Rijksmuseum]].<ref>[http://historiek.net/rijksmuseum-verwerft-unieke-koolhoven/10555/ Rijksmuseum verwerft unieke Koolhoven], ''historiek.net'', 24 februari 2011</ref><br />
<br />
== Trivia ==<br />
* Op [[Schiphol-Rijk|Schiphol]] is de Koolhovenlaan een van de belangrijkste logistieke centra.<br />
* In de Haagse stadswijk [[Ypenburg (wijk in Den Haag)|Ypenburg]] (de locatie van het voormalige [[vliegveld Ypenburg]]) is naar hem de Koolhovenlaan genoemd.<br />
* [[Beverwijk]] kent een Koolhovenstraat.<br />
* [[Schiedam]] kent een Koolhovenstraat.<br />
* [[Soesterberg]] kent een Frits Koolhovenweg.<br />
* In de wijk [[Zuilen (Utrecht)]] is in de vliegeniersbuurt de F. Koolhovenstraat naar hem genoemd.<br />
* In [[Sassenheim]], gemeente [[Teylingen (gemeente)|Teylingen]], grenzend aan de Kagerplassen, is de Frederik Koolhovenstraat naar hem vernoemd.<br />
<br />
== Externe links ==<br />
* [http://www.koolhovenplanes.nl/ Koolhoven Aeroplanes Foundation]<br />
* [http://www.inghist.nl/Onderzoek/Projecten/BWN/lemmata/bwn1/koolhoven Biografie van het ING]<br />
<br />
{{Appendix|2=<br />
* ''Vergeten legende, Frits Koolhoven 1886-1946'', Sytze van de Zee, 2001, Bezige Bij, {{ISBN|90-234-7057-5}}, heruitgave ''Vliegmensch'', 2012, Just Publishers {{ISBN|978-90-8975-195-9}}<br />
* ''Vliegtuigbouw in Fokkers schaduw'' - Harm J. Hazewinkel, uitg. Rebo Prod., {{ISBN|90-366-0348-X}}<br />
* ''De Nederlandse vliegtuigen'' - Theo Wesselink, [[Thijs Postma]], uitg. Romen, {{ISBN|90-228-3792-0}}<br />
{{References}}<br />
}}<br />
<br />
{{Commonscat|Frederick Koolhoven}}<br />
{{Navigatie fascisme en nationaalsocialisme in Nederland}}<br />
{{Bibliografische informatie}}<br />
<br />
{{DEFAULTSORT:Koolhoven, Frits}}<br />
[[Categorie:Nederlands auto-ontwerper]]<br />
[[Categorie:Nederlands luchtvaartpionier]]<br />
[[Categorie:Koolhoven|Frits]]<br />
[[Categorie:NSB-lid]]<br />
[[Categorie:Spyker]]</div>Colani