Colani: /* Voorvaderen */

2026-08-24T18:52:32Z

Voorvaderen

@@ Regel 44: / Regel 44: @@
 Frederik I was een ontwikkeld man en onderhield een ontwikkelde hofhouding. Hij stichtte de Academie van Kunsten en een Sociëteit die zou uitgroeien tot de Academie van Wetenschappen. Hij was ook een beschermheer van [[Gottfried Wilhelm Leibniz|Gottfried Wilhelm Leibnitz]]. Hij gaf opdracht tot een grote uitbreiding, bijna een volledige nieuwbouw van het [[Berliner Stadtschloss]] en liet diverse andere gebouwen optrekken in Berlijn, zoals het Zeughaus (arsenaal) en [[slot Charlottenburg]]. Onder zijn bestuur kreeg Berlijn de bijnaam van "Athene aan de Spree". Hij liet verder kerken, bruggen en kastelen bouwen in de omgeving van Berlijn en [[Potsdam]]. Toen de koning in 1713 stierf liet hij voornamelijk een grote berg schulden achter.
-=== Voorvaderen ===
+== Kwartierstaat ==
-{| class="wikitable" style="background:#FFDEAD; font-size:85%; text-align:center"
+{{Stamboom Frederik I van Pruisen}}
 {{Appendix|2=

Colani: /* Voorvaderen */

2026-08-24T18:51:32Z

Voorvaderen

← Oudere versie		Versie van 24 aug 2026 20:51
Regel 82:		Regel 82:
	[[Categorie:Ridder in de Orde van de Olifant]]		[[Categorie:Ridder in de Orde van de Olifant]]
	[[Categorie:Persoon in de 17e eeuw\|Pruisen, F]]		[[Categorie:Persoon in de 17e eeuw\|Pruisen, F]]
	[[Categorie:Persoon in de ~~18<sup>e</sup>~~ eeuw\|Pruisen, F]]		[[Categorie:Persoon in de 18e eeuw\|Pruisen, F]]

Colani op 24 aug 2026 om 18:50

2026-08-24T18:50:45Z

← Oudere versie		Versie van 24 aug 2026 20:50
Regel 73:		Regel 73:

	{{Navigatie heersers Pruisen}}		{{Navigatie heersers Pruisen}}
	~~{{Commonscat\|Frederick I of Prussia}}~~

	[[Categorie:Huis Hohenzollern]]		[[Categorie:Huis Hohenzollern]]

Colani: Tekst vervangen - "18e" door "18^e"

2024-11-23T19:00:17Z

Tekst vervangen - "18e" door "18e"

Nieuwe pagina

{{Infobox dynastie
| afbeelding = Weidemann, Friedrich I Preußen.jpg
| naam = Frederik III/I
| leven = 1657-1713
| functie1 = [[Lijst van heersers van Brandenburg|Keurvorst van Brandenburg]]
| periode1 = [[1688]]-[[1713]]
| voorganger1 = [[Frederik Willem I van Brandenburg|Frederik Willem]]
| opvolger1 = [[Frederik Willem I van Pruisen|Frederik Willem I]]
| functie2 = [[Lijst van heersers van Pruisen|Hertog van/Koning in Pruisen]]
| periode2 = [[1688]]-[[1713]]
| voorganger2 = [[Frederik Willem van Brandenburg|Frederik Willem]]
| opvolger2 = [[Frederik Willem I van Pruisen|Frederik Willem I]]
| vader = [[Frederik Willem I van Brandenburg]]
| moeder = [[Louise Henriëtte van Nassau]]
| dynastie = [[Huis Hohenzollern|Hohenzollern]]
}}
{{Link stamboom|stamboom=[[Stamboom Frederik van Pruisen (1657-1713)|Stamboom]]}}

'''Frederik I''' ([[Duits]]: ''Friedrich I.'') ([[Koningsbergen]], [[11 juli]] [[1657]] – [[Berlijn]], [[25 februari]] [[1713]]), van het [[Huis Hohenzollern]], was (als '''Frederik III''') [[Mark Brandenburg|keurvorst van Brandenburg]] (1688-1713) en [[Hertogdom Pruisen|hertog van Pruisen]] in de [[personele unie]] ([[Brandenburg-Pruisen]]). Deze laatste functie kon hij opwaarderen tot '''koning'''schap en zo werd hij de eerste [[Koninkrijk Pruisen|koning in Pruisen]] (1701-1713). Vanaf 1707 was hij in personele unie soeverein [[Vorstendom Neuchâtel|vorst van Neuchâtel]]. Hij was ook de grootvader langs vaders kant van [[Frederik II van Pruisen|Frederik de Grote]].

== Familie ==
Frederik was de zoon van de ''Grote Keurvorst'' [[Frederik Willem I van Brandenburg|Frederik Willem]] en [[Louise Henriëtte van Nassau]], dochter van [[Frederik Hendrik van Oranje]] en [[Amalia van Solms]].

Uit zijn eerste huwelijk met [[Elisabeth Henriëtte van Hessen-Kassel]] (1661-1683) werd een dochter geboren: [[Louise Dorothea Sophia van Brandenburg|Louise Dorothea Sophia]] (1680-1705), in 1700 getrouwd met [[Frederik I van Zweden|Frederik van Hessen-Kassel]].

Uit zijn tweede huwelijk in het jaar [[1684]] met [[Sophie Charlotte van Hannover]] werden twee kinderen geboren:
* Frederik August (1685-1686)
* [[Frederik Willem I van Pruisen|Frederik Willem]] (1688-1740)

De relatie met zijn vader was niet goed en na de onverwachte dood van twee van zijn broers ontstond er een gerucht dat zijn stiefmoeder [[Dorothea Sophie van Sleeswijk-Holstein-Sonderburg-Glücksburg]] van plan zou zijn hem te vergiftigen zodat haar zoons kans zouden maken op de troon. Frederik vluchtte in 1687 met zijn vrouw via Leipzig, Hannover en Marburg naar Kassel. Na zes maanden keerde hij terug. In 1688 volgde hij zijn toen overleden vader op.

In 1689 en in 1691 bracht de keurvorst een bezoek aan de Republiek omdat hij steun moest bieden bij militaire dreiging als gevolg van de [[Negenjarige Oorlog (1688-1697)|Negenjarige Oorlog]]. In Amsterdam bezocht hij de [[Schouwburg van Van Campen]].

==Koning in Pruisen==
[[Bestand:Die Kroenung Friedrich I.jpg|thumb|right|250 px|De kroning van Frederik I in Koningsbergen]]
Na de dood van de kinderloze koning [[Karel II van Spanje]] veranderden de zaken drastisch in Europa. Verscheidene vorsten maakten aansprak op de Spaanse kroon, wat uiteindelijk aanleiding zou zijn voor de [[Spaanse Successieoorlog]] (1701-1714). Frederik stond al jaren aan de zijde van de kandidaat voor de Spaanse kroon, [[keizer Leopold I]] van het [[Heilige Roomse Rijk]] in de hoop van hem het recht te verkrijgen zich koning te mogen noemen. Dit kreeg hij voor elkaar in 1701, na het betalen van een forse som geld aan de Oostenrijkse keizer en de Duitse [[Geestelijke|clerus]]. Frederik mocht zich echter alleen koning ''in'' Pruisen noemen, omdat het westen van het oude Pruisen nog altijd deel uitmaakte van het [[Pools-Litouwse Gemenebest]]. De titel koning ''van'' Pruisen zou als een territoriale claim op dit gebied kunnen worden opgevat. De kroning vond plaats in [[Kaliningrad|Koningsbergen]], omdat [[Oost-Pruisen]] buiten het [[Heilige Roomse Rijk]] lag, binnen het Rijk bleef Frederik "slechts" keurvorst van Brandenburg. De kosten van de ceremonie waren schrikbarend. Frederik kroonde eerst zichzelf en daarna zijn vrouw. De filosofisch ingestelde Sophia-Charlotte was verveeld tijdens de ceremonie en kreeg een uitbrander omdat zij tabak snoof.

In 1702 overleed Frederiks neef, koning-stadhouder [[Willem III van Oranje|Willem III]] kinderloos. Als kleinzoon van [[Frederik Hendrik van Oranje]], maakte hij aanspraak op de titel [[Prins van Oranje]], evenals [[Johan Willem Friso van Nassau-Dietz]], die in Friesland als stadhouder was benoemd. Opnieuw werd de keurvorst door de burgemeesters van Amsterdam in de schouwburg ontvangen. De kwestie is pas in 1732 geschikt met het [[Traktaat van Partage (1732)|Traktaat van Partage]]. Tot op de huidige dag mogen zowel de nazaten van Frederik III als van [[Willem IV van Oranje-Nassau]] zich "Prins van Oranje" noemen.

Zijn derde huwelijk in 1708 was met [[Sophie Louise van Mecklenburg-Schwerin]] (1685-1735). Dat huwelijk werd voornamelijk uit dynastieke overwegingen gesloten en bleef kinderloos. Op [[slot Moyland]] ontmoette hij in het geheim Katharina Ryckers uit [[Emmerik]].

Bij de geboorte van zijn kleinkind [[Frederik II van Pruisen|Frederik de Grote]] in 1712 liet hij de navelstreng in een medaillon verwerken.

Frederik I was een ontwikkeld man en onderhield een ontwikkelde hofhouding. Hij stichtte de Academie van Kunsten en een Sociëteit die zou uitgroeien tot de Academie van Wetenschappen. Hij was ook een beschermheer van [[Gottfried Wilhelm Leibniz|Gottfried Wilhelm Leibnitz]]. Hij gaf opdracht tot een grote uitbreiding, bijna een volledige nieuwbouw van het [[Berliner Stadtschloss]] en liet diverse andere gebouwen optrekken in Berlijn, zoals het Zeughaus (arsenaal) en [[slot Charlottenburg]]. Onder zijn bestuur kreeg Berlijn de bijnaam van "Athene aan de Spree". Hij liet verder kerken, bruggen en kastelen bouwen in de omgeving van Berlijn en [[Potsdam]]. Toen de koning in 1713 stierf liet hij voornamelijk een grote berg schulden achter.

=== Voorvaderen ===
{| class="wikitable" style="background:#FFDEAD; font-size:85%; text-align:center"
|- bgcolor="#FF8800"
!colspan="9"|Frederik I van Pruisen
|-

|'''Overgrootouders'''
|colspan="2"| [[Johan Sigismund van Brandenburg]] (1572–1620) ∞ 1594 [[Anna van Pruisen (1576-1625)|Anna van Pruisen]] (1576–1625) 
|colspan="2"| [[Frederik IV van de Palts]] (1574–1610) ∞ 1593 [[Louise Juliana van Nassau]] (1576–1644) 
|colspan="2"| [[Willem van Oranje]] (1533–1584) ∞ 1583 [[Louise de Coligny]] (1555–1620) 
|colspan="2"| [[Johan Albrecht I van Solms-Braunfels]] (1563–1623) ∞ 1590 [[Agnes van Sayn-Wittgenstein]] (1569–1617) 
|-
|'''Grootouders'''
|colspan="4"| [[George Willem van Brandenburg]] (1595–1640) ∞ 1646 [[Elisabeth Charlotte van de Palts (1597-1660)|Elisabeth Charlotte van de Palts ]] (1597-1660)
|colspan="4"| [[Frederik Hendrik van Oranje]] (1584–1647) ∞ 1625 [[Amalia van Solms]] (1602–1675)
|-
|'''Ouders'''
|colspan="8"| [[Frederik Willem I van Brandenburg]] (1620–1688) ∞ 1646 [[Louise Henriëtte van Nassau]] (1627–1667)

|- bgcolor="#FFAA00"
|colspan="9"| '''Frederik I van Pruisen (1657–1713)'''
|}

{{Appendix|2=
*[[Sebastian Haffner]], Pruisen, deugden en ondeugden van een miskende staat, 2004, ISBN 90 5466 644 7
{{References}}
}}

{{Navigatie heersers Pruisen}}
{{Commonscat|Frederick I of Prussia}}

[[Categorie:Huis Hohenzollern]]
[[Categorie:Koning van Pruisen]]
[[Categorie:Keurvorst van Brandenburg]]
[[Categorie:Prins van Oranje]]
[[Categorie:Graaf van Ravensberg]]
[[Categorie:Vorst van Neuchâtel]]
[[Categorie:Ridder in de Orde van de Olifant]]
[[Categorie:Persoon in de 17e eeuw|Pruisen, F]]
[[Categorie:Persoon in de 18e eeuw|Pruisen, F]]

Frederik I van Pruisen - Bewerkingsoverzicht

Colani: /* Voorvaderen */

Colani: /* Voorvaderen */

Colani op 24 aug 2026 om 18:50

Colani: Tekst vervangen - "18e" door "18e"

Colani: Tekst vervangen - "18e" door "18^e"