https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=ExplosiefExplosief - Bewerkingsoverzicht2026-04-05T19:19:03ZBewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wikiMediaWiki 1.43.6https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Explosief&diff=114378&oldid=prevColani: Nieuwe pagina aangemaakt met 'GHS-etikettering)]] Het gevarensymbool voor explosieve stoffen ([[WMS-etikettering)]]'''Explosieven''' of '''springstoffen''' zijn ontplofbare vaste of vloeibare stoffen, dat wil zeggen stoffen die in zeer korte tijd een ontledings- of verbrandingsreacti...'2024-07-08T13:12:42Z<p>Nieuwe pagina aangemaakt met '<a href="/index.php?title=Bestand:GHS-pictogram-explos.svg" title="Bestand:GHS-pictogram-explos.svg">150px|thumb|Het gevarensymbool voor explosieve stoffen ([[Globally Harmonised System of Classification and Labelling of Chemicals|GHS-etikettering</a>)]] <a href="/index.php?title=Bestand:Hazard_E.svg" title="Bestand:Hazard E.svg">right|150px|thumb|Het gevarensymbool voor explosieve stoffen ([[WMS-etikettering</a>)]]'''Explosieven''' of '''springstoffen''' zijn ontplofbare vaste of vloeibare stoffen, dat wil zeggen stoffen die in zeer korte tijd een ontledings- of verbrandingsreacti...'</p>
<p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>[[Bestand:GHS-pictogram-explos.svg|150px|thumb|Het gevarensymbool voor explosieve stoffen ([[Globally Harmonised System of Classification and Labelling of Chemicals|GHS-etikettering]])]]<br />
[[Bestand:Hazard E.svg|right|150px|thumb|Het gevarensymbool voor explosieve stoffen ([[WMS-etikettering]])]]'''Explosieven''' of '''springstoffen''' zijn ontplofbare vaste of vloeibare stoffen, dat wil zeggen stoffen die in zeer korte tijd een ontledings- of verbrandingsreactie kunnen ondergaan waarbij gasvormige producten ontstaan die een veel groter volume innemen dan de oorspronkelijke stof. Als dit gebeurt, is er een steekvlam of vuurbol en vaak een harde [[knal]] waarneembaar. <br />
<br />
Kenmerkend voor explosieven is het snelle vrijkomen van energie (in een fractie van een seconde), niet dat de [[energiedichtheid]] bijzonder hoog is. Die van [[steenkool]] is bijvoorbeeld 20 MJ/kg, die van [[2,4,6-trinitrotolueen|TNT]] circa 4 MJ/kg.<br />
<br />
== Kenmerken ==<br />
Explosieven zijn er in verschillende soorten en typen. Ze worden gekenmerkt door<br />
* De hoeveelheid energie die vrijkomt per kilogram materiaal.<br />
* De snelheid van de voortplanting van het ''vlamfront'' of ''reactiefront'' en daarmee gerelateerd of er wel of niet een explosie plaatsvindt als het materiaal niet is opgesloten. Als het vlamfront sneller is dan het geluid, spreekt men over een [[detonatie]]. Hoe hoger de detonatiesnelheid en hoe groter de vrijkomende energie, hoe groter de [[brisantie]] (het verbrijzelend effect) van de springstof. Bij zeer brisante springstoffen is de snelheid van het reactiefront 5-7 km/s.<br />
* De ''gevoeligheid'', of de hoeveelheid energie die moet worden toegevoerd om de explosie te laten beginnen. Voor sommige explosieven (bijvoorbeeld [[joodstikstof]]) is de kleinste aanraking genoeg, voor andere zoals [[nitroglycerine]] volstaat een kleine stoot of wrijving, voor andere explosieven is een flinke mechanische schok, een [[elektrostatische ontlading]], of zelfs een kleine explosie van een ander materiaal nodig.<br />
Bij een explosie kan door de optredende [[Algemene gaswet|expansie]] en [[drukgolf]] in de omgeving van de reactie schade ontstaan. Dit is natuurlijk een van de voornaamste redenen om explosieven te gebruiken in [[munitie]], in de [[mijnbouw]] en bij het slopen van gebouwen en dergelijke. Er bestaan explosieven die mengsels zijn van op zich niet-explosieve stoffen zoals [[buskruit]] en stoffen die als zuivere stof al instabiel zijn, zoals [[trinitrotolueen]] (TNT) of [[acetonperoxide]].<br />
<br />
Mengsels bestaande uit een oxiderend middel (als [[Zuurstof (element)|zuurstofdrager]]), zoals [[salpeter]], [[kaliumchloraat|kalium]]- of [[natriumchloraat]]) en [[oxidatie|oxideerbare]] stoffen zoals [[zwavel]], [[houtskool]] of [[sacharose]], die niet detoneren maar explosief verbranden, worden ook wel [[sas (vuurwerk)|sassen]] (enkelvoud sas) genoemd. <br />
<br />
Fijn verdeelde [[koolstof]]houdende oxideerbare stoffen, zoals [[meel]], [[sacharose|suiker]] of [[hout]] kunnen ook met alleen [[Dizuurstof|zuurstof]] uit de lucht explosief ontbranden. Men spreekt dan van een [[stofexplosie]]. Wordt het poeder in vloeibare zuurstof gedrenkt, dan spreekt men van [[oxyliquiet]]en.<br />
<br />
== Toepassingen ==<br />
=== Wapens ===<br />
[[Bestand:Kumulativer Strahl Hohlladung.png|thumb|right|350px|Schematische doorsnede van een snijlading (holle lading).]]<br />
Explosieven worden gebruikt in [[Gevechtswapen|wapen]]s; bij kogels alleen voor het afvuren, bij conventionele [[raketwapen]]s en [[handgranaat|handgranaten]] voor een explosie bij het doel, en bij overige [[Granaat_(munitie)|granaten]] voor beide; daarnaast ook voor [[Bom (wapen)|bom]]men en [[Mijn (explosief)|mijn]]en.<br />
<br />
Het effect van het exploderen van de explosieve stof wordt vergroot doordat scherven van het omhulsel en toegevoegde metaaldelen als projectiel fungeren. Dit wordt '''fragmentatie''' genoemd. De volgende situaties kunnen onderscheiden worden:<br />
*onregelmatige fragmentatie van een gladde buitenwand<br />
*gecontroleerde fragmentatie van een gegroefde of ingekerfde buitenwand<br />
*het vrijkomen van losse metaaldelen<br />
<br />
=== Overige toepassingen ===<br />
Explosieven worden veelvuldig gebruikt in de [[mijnbouw]] en voor het [[sloop (afbraak)|slopen van gebouwen]]. <br />
<br />
Bij sloop worden vaak snijladingen toegepast. Een snijlading bestaat uit een V-vormige koperen buis gevuld met een explosief. Door de explosie wordt de v dichtgedrukt en het nu vloeibare koper snijdt met grote snelheid het op te blazen materiaal door.<br />
<br />
== Gerelateerde termen ==<br />
* [[brisantie]]<br />
* [[deflagratie]]<br />
* [[detonatie]]<br />
* [[detonator]]<br />
* [[inleidspringstoffen]]<br />
* [[lont]]<br />
* [[slagsnoer]]<br />
* [[voorgevormde ladingen]]<br />
* [[vuurkoord]]<br />
<br />
== Bekende explosieven ==<br />
* [[acetonperoxide]]<br />
* [[ammonal]]<br />
* [[ammoniumnitraat]] en mengsels daarvan zoals [[ANFO]]<br />
* [[astrolite]]<br />
* [[azide]]n<br />
* [[buskruit]]<br />
* [[C-4 (explosief)|C-4]]<br />
* [[cellulosenitraat]]<br />
* [[dynamiet]]<br />
* [[nitroglycerine]]<br />
* [[oxyliquiet]]en<br />
* [[Penta-erytritoltetranitraat|PETN]]<br />
* [[picrinezuur]]<br />
* [[Cyclotrimethyleentrinitroamine|RDX]]<br />
* [[semtex]]<br />
* [[2,4,6-trinitrotolueen|TNT]]<br />
<br />
== Precursoren ==<br />
Er is een [[internetconsultatie]] geweest over een concept-wetsvoorstel ''Wet [[precursor]]en voor explosieven'', dat ziet op de invoering van een vergunningstelsel voor stoffen die gebruikt kunnen worden voor het vervaardigen van explosieven. <ref>[https://www.internetconsultatie.nl/precursoren/details Wet precursoren voor explosieven]. [https://web.archive.org/web/20150924035610/http://www.internetconsultatie.nl/precursoren Gearchiveerd] op 24 september 2015.</ref> <br />
<br />
Hierin wordt onder meer bepaald dat particulieren de volgende stoffen in een hogere concentratie dan aangegeven niet meer zonder vergunning mogen bezitten:<br />
*[[Waterstofperoxide]] 12 [[Massafractie|% m/m]]<br />
*[[Nitromethaan]] 30 % m/m<br />
*[[Salpeterzuur]] 3 % m/m<br />
*[[Kaliumchloraat]] 40 % m/m<br />
*[[Kaliumperchloraat]] 40 % m/m<br />
*[[Natriumchloraat]] 40 % m/m<br />
*[[Natriumperchloraat]] 40 % m/m<br />
<br />
== Zie ook ==<br />
* [[Deflagratie]]<br />
* [[Detonatie]]<br />
* [[Explosie]]<br />
* [[Explosiegrens]]<br />
* [[Flashover]]<br />
<br />
== Externe link ==<br />
* [http://www.digistar.mb.ca/minsci/SYSTEMS/explosives/explosives.htm Mijnbouw-explosieven]<br />
{{appendix}}<br />
[[Categorie:Explosief| ]]</div>Colani