Colani: 1 versie geïmporteerd

2024-06-15T22:35:29Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

{{Zijbalk communisme}}
[[Bestand:Positions of European Communist Parties at the 1976 Berlin Conference.png|thumb|300px|Posities van de Europese communistische partijen tijdens de Conferentie van Berlijn van 1976:
{{Legenda|#EC9B97|Orthodox}}
{{Legenda|#8FD572|Eurocommunistisch}}
{{Legenda|#589AFA|Neutraal}}
]]
Het '''eurocommunisme''' was een stroming binnen het [[West-Europa|West-Europese]] [[marxisme-leninisme]] vanaf de [[1970-1979|jaren 70]], die een koers onafhankelijk van de [[Sovjet-Unie]] voorstond. In de praktijk uitte dit zich in een beleid dat meer gericht was op sociale hervorming dan revolutie en bereidheid tot compromissen met niet-communistische politieke partijen. Buiten West-Europa wordt het soms aangeduid als "neocommunisme".

Het eurocommunisme legde de klemtoon op een [[pluralisme (filosofie)|pluralistische visie]] van het [[communisme]]. Met pluralisme werd bedoeld dat iedere [[communistische partij]] onafhankelijk over haar eigen beleid moest kunnen beslissen, zonder ondergeschikt te zijn aan de [[Communistische Partij van de Sovjet-Unie]] of de [[Communistische Partij van China]]. Daarnaast uitte het pluralisme ook in het streven naar het vormen van coalities met [[sociaaldemocratie|sociaaldemocraten]] en [[christendemocratie|christendemocraten]]. De eurocommunistische partijen waren kritisch op het beleid van de Sovjet-Unie, maar vonden wel dat het beleid van de Sovjet-Unie “globaal genomen positief” was.<ref>B.J. de Clercq: ''Eurocommunisme en Westers Marxisme''; 1979; bladzijde 21.</ref> Hiermee verschilt het eurocommunisme met het [[trotskisme]]. De eurocommunistische partijen hielden vast aan het [[democratisch centralisme]].

De grondslag voor het eurocommunisme is ontstaan tijdens de gezamenlijke conferentie van de [[Franse Communistische Partij]] (PCF), de [[Italiaanse Communistische Partij]] (PCI) en de [[Communistische Partij van Spanje]] (PCE) in maart 1977. Grondleggers van het eurocommunisme waren [[Santiago Carrillo]], [[Enrico Berlinguer]] en [[Georges Marchais]]. Later nam de Franse communistische partij afstand van het eurocommunisme.{{Bron?|Ik wil graag weten wanneer en waarom.|2017|10|20}} Als belangrijkste wapenfeit geldt het [[historisch compromis]] van 1978, toen de Italiaanse communisten als gedoogpartner werden ingesteld van een christendemocratische regering onder [[Aldo Moro]].

Critici wezen op de contradictie dat de eurocommunistische partijen stelden dat [[socialisme]] altijd [[democratie|democratisch]] is, dat de Sovjet-Unie ondemocratisch geregeerd werd, maar dat tegelijkertijd de toenmalige Sovjet-Unie een socialistische staat zou zijn.<ref>Fernando Claudin: ''De toekomst van het eurocommunisme''; 1978.</ref>

== Het eurocommunisme na 1989 ==
Nadat het socialistische stelsel in [[Oost-Europa]] in elkaar gestort was, lieten verschillende voormalige aanhangers van het eurocommunisme deze [[ideologie]] achter zich. In [[Italië]] werd de [[Italiaanse Communistische Partij|PCI]] ontbonden; de voorstanders van de ontbinding gingen over naar meer [[sociaaldemocratie|sociaaldemocratische]] standpunten en richtten de [[Democratische Partij van Links]] (PDS) op, terwijl de tegenstanders de eurocommunistische traditie voortzetten in de [[Partij van de Communistische Herstichting]] (PRC). In Nederland ging de [[Communistische Partij van Nederland|CPN]] in 1990 op in [[GroenLinks]], maar werd in 1992 de [[Nieuwe Communistische Partij Nederland|NCPN]] opgericht door orthodoxe communisten die in de jaren '80 het Horizontaal Overleg Communisten (HOC) en VCN, Partij van Communisten in Nederland oprichtten en in 1992 fuseerden tot de NCPN, die dus niet eurocommunistisch is. In Spanje richtte de [[Communistische Partij van Spanje|PCE]] samen met andere linkse partijen de sociaal-communistische beweging [[Izquierda Unida (Spanje)|Verenigd Links]] (IU) op. De Franse [[Franse Communistische Partij|PCF]] daarentegen ging de omgekeerde richting uit: in de jaren tachtig wendde ze zich af van het eurocommunisme en keerde terug naar Sovjetvriendelijke standpunten, die het na de val van de communistische regimes verving door een oproep tot een "communisme van de nieuwe generatie".

Al voordat het einde van de [[Koude Oorlog]] de positie van de Europese linkse partijen in vraag stelde en het politieke debat in de richting van [[liberalisme|liberale]] en [[neoliberalisme (hedendaags)|neoliberale]] hervormingen stuurde, maakten verschillende eurocommunistische partijen al interne strubbelingen door. De rechterzijde van de communisten (die zou opgaan in de latere [[Democratische Partij van Links]] in Italië of het latere [[Iniciativa per Catalunya Verds|Initiatief voor Catalonië - Groenen]]) nam in toenemende mate [[sociaaldemocratie|sociaaldemocratische]] posities in, terwijl de linkerzijde (die later partijen zou vormen zoals de [[Partij van de Communistische Herstichting|Communistische Herstichting]] in Italië of de [[Communistische Partij van Spanje]]) moeite deed om duidelijk herkenbare "communistische" posities aan te houden.

== Bibliografie ==
*Carrillo, Santiago. 1977. ''Eurocomunismo y Estado''. Editorial Crìtica. Madrid.
*Claudín, Fernando. 1977. ''Eurocomunismo y socialismo''. Siglo XXI Editores, México D.F. {{ISBN|968-23-0234-X}}.
*Detlev Albers u.a. (Hg.), Otto Bauer und der "dritte" Weg. Die Wiederentdeckung des Austromarxismus durch Linkssozialisten und Eurokommunisten, Frankfurt/M 1979

[[Bestand:Santiago_Carrillo_firmando_en_la_Feria_del_Libro_de_Madrid_en_2006.jpg|thumb|center|Santiago Carrillo in 2006.]]

{{Appendix|2=
'''Bronnen'''
* Fernando Claudin: ''De toekomst van het eurocommunisme''; 1978.
* B.J. de Clercq: ''Eurocommunisme en Westers Marxisme''; 1979.
----
'''Referenties'''
{{References}}
}}

[[Categorie:Communisme]]
[[Categorie:Koude Oorlog]]

Eurocommunisme - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd