https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=ErkertorenErkertoren - Bewerkingsoverzicht2026-04-19T14:47:59ZBewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wikiMediaWiki 1.43.6https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Erkertoren&diff=150661&oldid=prevColani: Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"2024-11-21T01:39:49Z<p>Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"</p>
<p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>[[Bestand:Echauguette-Avallon.jpg|thumb|Erkertorentje uit de 16e eeuw]]<br />
[[Bestand:Bartizan (PSF).jpg|miniatuur|200px]]<br />
Een '''erkertoren''' of '''arkel''', ook wel '''spietoren''', '''peperbus''' of '''sentinel''' genoemd, is een rond of veelhoekig, overhangend [[toren (bouwwerk)|torentje]] dat van de [[12e eeuw|12e]] <ref>Annie Gay: '' Châteaux et demeures du Jura''. Editions Cabedita, Yens [u. a.] 1998, {{ISBN|2-88295-234-1}}, S. 14.</ref> tot en met de [[16e eeuw]] aan of op een muur of vestingwal van oude verdedigingswerken gebouwd werd. Bij gebouwen in [[Neogotiek|Neogotische]] en [[Eclecticisme (architectuur)|Eclectische]] stijl komt dit type ook voor. Kenmerkend van een erkertoren is dat deze toren zich niet verheft vanaf het maaiveld, maar op hoger niveau uit de gevel ontspruit. <ref>Leurs, Hendrik e.a.: [https://books.google.nl/books?id=CkjlBwAAQBAJ Bouw- en Vastgoedlexicon], Uitgeverij Primento, 2015 {{ISBN|9782804456061}}. [https://web.archive.org/web/20210303122117/https://books.google.nl/books?id=CkjlBwAAQBAJ Gearchiveerd] op 3 maart 2021.</ref> Een grote toren met daaraan vast verschillende erkertorentjes wordt wel een ''Praagse toren'' genoemd.<br />
<br />
== Kenmerken ==<br />
Een erkertoren kwam vaak op de hoek van twee gevels voor, maar kon ook in het midden van een [[gevel]] geplaatst zijn. De erkertoren was meestal van relatief klein formaat en diende ter bescherming van een schildwacht. Door het vrije zicht op de omgeving van het vestingwerk bood de erkertoren tevens een uitstekend observatiepunt voor wachters.<br />
<br />
Erkertorentjes werden vaak uitgerust met [[schietgat]]en en [[kanteel|kantelen]]. Zelfs aan de oudste verdedigingswerken uit de [[Middeleeuwen]] zijn erkertorentjes gebouwd. [[Eugène Viollet-le-Duc]] neemt in zijn ''Dictionnaire raisonné de l’architecture française du XIe au XVe siècle'' aan dat deze eerste erkertorens van hout gemaakt waren, die slechts in tijden van oorlog aan de muren bevestigd werden. <ref> E. Viollet-le-Duc: ''Dictionnaire raisonné de l'architecture franc̜aise du XIe au XVIe siècle''. Bd. 5, S. 115.</ref> <br />
<br />
== Voorbeelden van erkertorens ==<br />
In België kan men in de stad [[Gent]] de [[Peperbus (Gent)|Peperbus]] zien, een erkertoren aan de Isabellakaai, een restant van een zeventiende-eeuwse verdedigingsmuur. Als voorbeeld van een gebouw in [[Nederland]] met erkertorens kan [[Kasteel Schaloen]] te [[Oud-Valkenburg]] in [[Zuid-Limburg (Nederland)|Zuid-Limburg]] dienen, waarbij zowel op de hoeken alsook in het midden van een gevelpartij exemplaren voorhanden zijn.<br />
<br />
=== Galerij van voorbeelden bij muren en gevels ===<br />
<gallery widths="200" heights="180"><br />
Doornenburg voorburcht nw arkeltoren RM8942.jpg|[[Kasteel Doornenburg]]<br />
Schlass Schaloen.jpg|De rechtertoren is een erkertoren ([[Kasteel Schaloen]])<br />
2010-7 mon 13 def; Nonnenstraat 3; nr. 40237.jpg|[[Stadskasteel Zaltbommel]]<br />
Overzicht achtergevel met schepentoren en linker zijgevel - Kampen - 20350362 - RCE.jpg|Oude [[Stadhuis van Kampen]]<br />
Stadhuis Middelburg P1030594.jpg|Stadhuis in Middelburg<br />
2016 Sittard, Mariapark 01.jpg|[[Mariapark (Sittard)|Mariapark]], Sittard<br />
Castelul Corvineştilor.jpg|[[Kasteel van Hunedoara]] in het Roemeense Transsylvanië<br />
Binnenhof, The Hague -hu-1814.jpg|Zijgevel van de Ridderzaal op het Binnenhof in Den Haag<br />
16th Century townhall Gouda at the central market square. A very touristic attraction - panoramio.jpg|[[Stadhuis van Gouda]]<br />
Hohenschwangau - Schloss Neuschwanstein5.jpg|Binnenplaats Slot Neuschwanstein<br />
</gallery><br />
<br />
=== Galerij van voorbeelden bij torens ===<br />
<gallery widths="150" heights="200"><br />
20937 Dijkpoort Hattem.jpg|De [[Dijkpoort]] in Hattem.<br />
P1000534 (276087767).jpg|Klokkentoren van het [[Vredespaleis]] in Den Haag<br />
Elsloo-Sint-Augustinuskerk (3).jpg|De [[Sint-Augustinuskerk (Elsloo)]]<br />
Natiënhuis, Jordaanskaai 24 Antwerpen.jpg|Toren Natiënhuis in Antwerpen<br />
Prag Altstaedter Ring rathaus.jpg|Oude Raadhuis in Praag<br />
Prague 07-2016 Powder Tower from Republic Square.jpg|Kruittoren in Praag<br />
Church of the Virgin Mary Before Tyn (8340839909).jpg|Tynkerk in Praag<br />
Praha-Nové Město, Jindřišská věž.jpg|Sint Hendrikstoren in Praag<br />
Neustädter Rathaus.jpg|Stadhuis van de Nieuwe Stad in Praag<br />
Bridge Tower in Old Town Prague.jpg|Toren van de Karelsbrug naar de Oude Stad van Praag<br />
CZ-prag-karlsbr-kleinseite-2.jpg|Malá Stranatoren in Praag<br />
Glasgow University 36.jpg|Toren hoofdgebouw Universiteit in Glasgow<br />
</gallery><br />
<br />
== Zie ook ==<br />
* [[Hoektoren]]<br />
* [[Weererker]]<br />
* [[Weertoren]]<br />
* [[Torenspits met flankerende torentjes|flankerende torentjes]]<br />
{{References}}<br />
}}<br />
{{Navigatie torenspitsen}}<br />
{{Navigatie vaktermen vestingbouwkunde}}<br />
<br />
[[Categorie:Toren]][[Categorie:Vestingwerk]]</div>Colani