Colani: Tekst vervangen - "[https://raamsdonkshistorie.nl raamsdonkshistorie.nl]" door "link=https://genealogie-raamsdonk.nl"

2025-01-10T12:20:18Z

Nieuwe pagina

{{Infobox heilige
| naam = Eligius Sint-Elooi
| geboortedatum = 588, 589 of 590
| geboorteplaats = [[Chaptelat]], iets ten noorden van [[Limoges]], [[Frankrijk]]
| sterfdatum = 1 december 660
| sterfplaats = [[Noyon]], [[Frankrijk]]
| feestdag = 1 december; [[translatiefeest]] 25 juni
| vereerd_bij =
| afbeelding = Schwabach Stadtkirche - Sippenaltar Flügel 4a.jpg
| onderschrift = Altaarportret van Eligius, Schwabach, 1508
| titels = [[Bisschop]] en [[Belijder]]
| zaligverklaring_datum =
| zaligverklaring_plaats =
| zaligverklaring_door =
| heiligverklaring_datum =
| heiligverklaring_plaats =
| heiligverklaring_door = G
| attributen = [[Miskelk|Kelk]], (gekroonde) [[Hamer (gereedschap)|hamer]], (gekroond) [[Aambeeld (gereedschap)|aambeeld]], [[tang (gereedschap)|tang]], paardenvoet, [[reliekschrijn]]
| beschermheilige_voor = [[Goudsmid|goud-]], [[zilversmid|zilver-]] en [[Hoefsmid|hoefsmeden]], [[Slot (sluiting)|slotenmakers]], metaalbewerkers, [[muntmeester]]s en [[Numismatiek|muntenverzamelaars]], [[graveur]]s, [[horloge]]makers, [[lamp]]enmakers, [[elektricien]]s, [[Informaticus|informatici]], [[Mand|korfvlechters]], [[Zadel (dier)|zadelmakers]], koetsenbouwers, [[Mennen (paardensport)|koetsiers]], garagehouders, paardenhandelaren, [[dierenarts]]en, [[Agrariër|boeren]], boerenknechten, [[pachter]]s, [[mijnwerker]]s en spoorwegpersoneel.
| schrijn = [[kathedraal]] van [[Noyon]]; zijn hoofd is bijgezet in de kerk van Saint André te [[Chelles (Seine-et-Marne)|Chelles]], [[Frankrijk]]
| oppressie_datum =
| oppressie_door =
| controverse =
}}
'''Eligius van Noyon''' of '''Sint-Elooi''' ([[Chaptelat]] bij [[Limoges]], tussen [[588]] en [[590]] – [[Noyon]] aan de [[Oise (rivier)|Oise]], [[1 december]] [[660]]), was bisschop van Noyon-Tournai. Als de [[Heilige (christendom)|heilige]] Eligius, of Sint Eloy, is hij beschermheilige van talrijke beroepsgroepen.

== Levensloop ==
Eligius is geboren in Chaptelat, een dorp nabij Limoges in de Franse landstreek [[Aquitanië]]. Zijn moeder was Terrigie; zijn vader Eucher was [[pottenbakken|pottenbakker]]. Eligius wilde volgens de overlevering [[hoefsmid]] worden. Hij werd echter opgeleid tot [[goudsmid]] bij [[Abbo van Limoges]], muntmeester van Limoges en koninklijk schatkistbewaarder van [[Neustrië]]. Op aanbeveling van Abbo vroeg koning [[Chlotarius II]] aan Eligius om voor hem een gouden met edelstenen versierde troon te maken. Nadat het werk klaar was, gaf Eligius het resterende goud terug aan de koning. Deze eerlijkheid bezorgde hem de functie van [[muntmeester]] van [[Marseille]] en een plaats in de hofhouding.

Na de dood van Chlotharius II (629 of 630) benoemde zijn zoon, koning [[Dagobert I]], Eligius tot belangrijkste adviseur. Hij wekte haat en afgunst op bij degenen die het met de wet en de moraal niet zo nauw namen. De faam van Eligius verspreidde zich snel en ambassadeurs betoonden hem eer alvorens de koning met een bezoek te vereren. Toen Eligius kans zag om de [[koninkrijk Bretagne|Bretonse]] koning [[Judicaël]] over te halen zich te onderwerpen aan het Frankische gezag, steeg zijn invloed nog meer.{{Bron?|Door ervoor te zorgen dat een koning zich onderwerpt aan een hoger (ander) gezag, is het logisch dat invloed in de streek die zich onderwerpt wordt verloren. Invloed wordt over het algemeen alleen gewonnen als tegenover de onderwerping belangrijke voordelen stonden. Wat zeggen de gebruikte bronnen hierover?|2024|04|08}} Eligius gebruikte zijn bekendheid door geld in te zamelen voor de armen en Romeinse, Gallische, Bretonse, Saksische en Moorse slaven vrij te kopen die dagelijks in [[Marseille]] werden aangevoerd.{{Bron?|Welke bron beschrijft dit? Onder normale omstandigheden zou iemand die de handel in tot slaaf gemaakte personen dwarsboomt, met de nek worden aangekeken.|2024|04|08}} Ook stuurde hij dienaren uit om de lichamen van de terechtgestelde misdadigers een fatsoenlijke begrafenis te bezorgen. Hij werd, samen met zijn vriend [[Audoënus]] (ook bekend als Dado of Ouen), aan het hof gezien als iemand met een respectvolle levenswijze, omdat hij leefde overeenkomstig de regels van het [[Keltisch christendom|Ierse]] kloosterleven, in Gallië bekendgeraakt door [[Columbanus]].{{Bron?|Welke bron beschrijft dit? Het is niet goed begrijpelijk dat men in een Franse streek met respect kijkt naar iemand die leeft volgens 'buitenlandse' normen en waarden.|2024|04|08}} Hij voerde deze leefwijze ook in het klooster van [[Solignac]] in, dat hij in 632 stichtte en in het nonnenklooster van Parijs.{{Bron?|Welke bron beschrijft dit? Hoe kwam hij aan de enorme sommen geld om deze werken te laten bouwen?|2024|04|08}} Eligius liet de [[basiliek]] van [[Paulus (apostel)|Paulus]] in [[Parijs]] bouwen en liet de basiliek van Saint-Martial restaureren. Verder liet hij kerken bouwen gewijd aan [[Martinus van Tours]], de patroon van de Franken, en [[Dionysius van Parijs]], de patroonheilige van de koning.

=== Bisschop ===
Na de dood van [[Dagobert I|koning Dagobert]] verlieten Eligius en Audoënus het hof en werden tot priester gewijd. Na het overlijden van [[Acharius]], de bisschop van Noyon-Tournai, op [[13 mei]] [[640]] volgde Eligius hem op met de uitdrukkelijke steun van de geestelijkheid en het volk.{{Bron?|Welke bron beschrijft dat er 'uitdrukkelijke steun' vanuit het volk bestond? Als dat een Rooms-Katholieke bron is, moet zo'n zin natuurlijk met een flinke korrel zout worden genomen, en niet klakkeloos in Wikipedia geschreven.|2024|04|08}} De inwoners van zijn bisdom waren voornamelijk ongelovigen. Eligius richtte zich op de [[Keltische christendom|Ierse]] [[kerstening]] van de Vlamingen ([[Morini (stam)|Morinen]] en [[Menapii|Menapiërs]]), de inwoners van Antwerpen en Brabant (zoals de [[Nerviërs]]), de Friezen en andere stammen langs de kust.

In 654 stemde Eligius in met de toewijzing van de [[Immuniteit (grondstuk)|immuniteit]] aan de [[abdij van Saint-Denis]] in Parijs, waardoor deze een eigen rechtspraak kreeg. In zijn eigen bisschoppelijke stad [[Noyon]] liet hij een nonnenklooster bouwen en begiftigde deze. Toen het lichaam van de heilige [[Quintinus]] gevonden was, stichtte bisschop Eligius een kerk met bijbehorend klooster tot zijn nagedachtenis. Uit deze periode zijn nog een [[homilie|preek]] bekend waarin Eligius de plaatselijke gewoonten van zijn tijd bestrijdt, hij bestempelde dat als 'heidens', een preek over het laatste oordeel en een brief uit 645 waarin hij om geld vraagt voor bisschop Desiderius van [[Cahors (Lot)|Cahors]]. Van veertien andere preken die aan hem worden toegeschreven is de authenticiteit onzeker.

Als edelsmid vervaardigde Eligius onder meer [[reliekschrijn]]en voor [[Germanus van Auxerre]], [[Genoveva van Parijs]] en voor [[Martinus van Tours]]. Hij was een kundig vakman en groot kunstenaar.

== Hagiografie ==
In de [[hagiografie]] die Audoënus rond 670 over Eligius schreef, staat verhaald dat Eligius alle door de plaatselijke bewoners vereerde heiligdommen die hij bij [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]] aantrof, vernietigde.<ref>Audoënus, ''Vita sancti Eligius'', boek 2 hoofdstuk 8</ref>

== Legenden ==
Over Eligius bestaan veel, soms zeer ongeloofwaardige, legenden. Vooral het bekende verhaal ''De afneembare paardenvoet'' is vaak door kunstenaars uitgebeeld.

===Profetie===
Het verhaal gaat dat de zwangere moeder van Eligius, Terrigie, in een droom een [[Arend (roofvogel)|adelaar]] zag die haar driemaal een boodschap verkondigde. Eerst durfde zij niemand te vragen wat deze boodschap betekende, maar na de geboorte werd een duider ontboden die haar vertelde dat haar zoon een belangrijke rol in de Rooms-Katholieke kerk zou spelen en een [[heilig]]e zou worden.{{Bron?|Welke bron beschrijft dit verhaal en waar ging dit verhaal rond en sinds wanneer (Vermoedelijk pas decennia na zijn geboorte)|2024|04|08}}

=== Het geërfde paard ===
Een tweede verhaal vertelt van de bemoeienis van Eligius met een paard dat hem zelf had toebehoord. Eligius bezat in dit verhaal een paard dat buitengewoon gewillig en zacht van karakter was. Na zijn dood erfde de pastoor, die de kathedraal beheerde, het dier. Maar [[Mommolinus|Momelinus]], de bisschop die hem opvolgde op de stoel van Noyon, liet het paard zonder meer weghalen omdat het, naar hij zei, zijn eigendom geworden was. De pastoor verzette zich niet, maar nam zijn toevlucht tot Sint-Eligius. En nauwelijks was het paard in het bezit van de bisschop of het liep kreupel en zag er zwak en ziek uit. De bisschop ontbood een paardenkenner en goed veearts en beval hem alles te doen om het paard te genezen. Maar al liet de man niets onbeproefd, geen enkele remedie bracht uitkomst. Het werd integendeel zó dat niemand het dier meer durfde naderen, omdat het dan wild werd en met de benen schopte. De bisschop werd bang dat hij het dier zou verspelen en schonk het aan een nobele dame, die hem beloofde zeer goed voor het dier te zullen zorgen. Toen ze een rit wilde maken, bokte en steigerde het paard en werd ze hard tegen de grond gesmeten. Ze leed hevig en beval het paard aan de bisschop terug te bezorgen. En in plaats van een dankwoord gaf ze de bediende heftige verwijten voor de bisschop mee.

De bisschop liet het paard opnieuw met alle zorgen omringen, maar het hielp niet. Ten slotte gaf een priester de bisschop de raad, nu hij het dier toch niet gebruiken kon, het terug te sturen naar de pastoor die het geërfd had. Toen het dier een paar dagen bij de pastoor terug was, gedroeg het zich weer even willig als tevoren. En zolang het paard eigendom bleef van de pastoor, leek het niet te verouderen.<ref name="albert">Albert Kuyle, ''St Eloy'', uitgeverij De Lanteern: Utrecht 1955</ref>

=== De kwaadaardige smid ===
Eligius wandelde langs de wegen en gebruikte daarbij een staf. Maar bij gebruik als polsstok, toen hij een greppel over moest, brak de staf bijna door. Eligius zocht naar een smederij waar men er een ijzeren band omheen kon leggen, zodat hij de stok weer gebruiken kon.

Toen hij een smid gevonden had en hem vroeg het karweitje voor hem op te knappen, kreeg hij een nors antwoord. Voor zulk prutswerk had de smid geen tijd. Eligius verliet de smidse en trof buiten een stokoude vrouw die hem vertelde dat de smid altijd al een verwaande en hovaardige man was geweest, maar dat het zou helpen als men hem aansprak met ''baas bovenbaas''.

Eligius volgde de raad op, de smid deed het karwei en Eligius bedankte hem. Maar alvorens weg te gaan, riep Eligius de oude vrouw naar binnen, greep haar rond het middel, hield haar even boven het laaiende smidsvuur en zette haar als jonge maagd weer op de grond. Eligius ging met haar naar buiten en ieder ging zijn eigen weg.

Nu had de smid een vrouw, die zó lelijk was dat hij haar aan niemand durfde laten zien. Na het vertrek van Eligius haalde hij haar uit het huis waar hij haar opgesloten hield en deed met haar wat hij de heilige met de oude vrouw had zien doen. Maar haar kleren vatten vlam, zij jammerde verschrikkelijk en ten slotte was zij aan een kant al helemaal verkoold. De smid wist in zijn wanhoop niets anders te doen dan haar over het aambeeld te leggen om er met zijn hamer nog enig model in te slaan, maar daarmee maakte hij alles nog erger dan het al was. Toen vloog hij naar buiten om de vreemdeling te zoeken die hij had willen na-apen en zag in de verte nog juist zijn hoofd boven het gewas. Eligius ging op zijn verzoek met hem terug, maar toen hij de smidsvrouw zag schudde hij het hoofd en zei dat het ook voor hèm onmogelijk was dáár nog iets goeds van te maken.

Later is aan dit verhaal nog toegevoegd dat Eligius in een luide lach schoot en de smid de raad gaf uit zijn vrouw maar een aap te smeden.<ref name="albert" /><ref>Het seksitsiche en patriarchale denken dat uit deze parabel naar voren komt, is typisch voor het denken en handelen binnen de Rooms-Katholieke Kerk.</ref>

===De etymologie van Ourscamp===
Op een van zijn lange tochten in het grote bisdom dat hij bestuurde, wilde Eligius een kleine kapel bouwen voor de ter plaatse kersvers gewonnen christenen. Een kleine jongen met een sterke, gewillige os hielp hem daarbij. Terwijl de heilige zo, biddend en zingend, aan het bouwen was, sprong er een woeste beer uit het woud. De beer stortte zich op de os en verscheurde deze helemaal.{{Bron?|Was Eligius al bij leven heilig verklaard?|2024|04|08}}

Eligius beval de beer, in Gods naam, om als boetedoening voor zijn euveldaad voortaan het werk van de os te doen. En meteen verloor de beer zijn woestheid, boog zijn ruige hals voor de heilige als vroeg hij om het juk van de os. Toen hem dat was opgelegd en er een teugel aan zijn bek was vastgemaakt, deed hij al wat eerst de os deed. De plaats waar dit gebeurd zou zijn, ligt aan de oever van de Oise en heet vandaag nog [[Chiry-Ourscamp|Ourscamp]], dat wil zeggen Berenkamp.<ref name="albert" />

===De afneembare paardenvoet===
Al op jonge leeftijd leerde Eligius hoe hij metaal kon bewerken en hij bleek een voortreffelijk leerling voor wie alles mogelijk was. Eens werkte hij voor een [[smid]]sbaas die zeer overtuigd was van zijn eigen kunnen en daarom boven de deur van zijn [[smederij]] het opschrift ''Meester boven de meesters'' had aangebracht. Toen op zekere dag een weerspannig [[Paard (dier)|paard]] werd binnengebracht, wist de meester daar geen raad mee. Eligius ging echter rustig naar het paard, nam het been eraf, voorzag de hoef op het [[Aambeeld (gereedschap)|aambeeld]] van een nieuw [[Hoefijzer|ijzer]] en zette het been weer aan de romp van het paard, waarna het dier vrolijk wegdraafde.

De baas liet dit niet op zich zitten en probeerde het kunststukje bij een volgende lastige klant. Dit dier begon echter hevig te bloeden, waarop de smid ten einde raad zijn leerling te hulp riep. De jonge Eligius stelde echter als voorwaarde dat zijn baas het trotse opschrift boven de deur moest weghalen. Toen dit gebeurd was, hield het bloeden onmiddellijk op. Eligius zette het been er weer aan en het paard verliet hinnikend de smidse, terwijl de smid vroeg hoe dat kon.

Een beeld met de uitbeelding van dit verhaal bevindt zich in de kerk te [[Plozévet]] in Bretagne.

===Nog meer legenden===
* Eligius werd in zijn smidse door de duivel bezocht, maar hield hem met een tang aan de neus vast. Een variant op dit verhaal is dat Eligius door de duivel in vrouwenkleren werd verleid, maar dat hij de duivel verjoeg door hem een gloeiende kool in het gezicht te duwen.
* Eligius verontschuldigde zich bij de koning omdat hij bij de landverdeling een klooster abusievelijk een voet te veel had toebedeeld.
* Bij het overbrengen van het gebeente van de heilige Martialis openden de deuren van de gevangenis vanzelf voor een algemene amnestie.
* Bij een stalbrand redde Eligius de kerk van de heilige Martialis van verwoesting door het vuur.
* Eligius wekte een ten onrechte gehangene weer tot leven.
* Tijdens een preek dreef Eligius boze geesten uit.
* Eligius werd in het gewaad van koningin [[Clothilde (480-545)|Clothilde]] begraven. Zijn dode lichaam was zo zwaar, dat het niet naar [[Chelles (Seine-et-Marne)|Chelles]] vervoerd kon worden, zelfs niet door verscheidene mannen. Het ging echter plotseling heel gemakkelijk toen men hem naar Saint Loup te [[Noyon]] bracht.

==Naamvarianten==
{| class="vatop"
|Eligius is ook bekend onder de namen:
* Elooi (vnl. Vlaams)
* Éloi (Frans en Waals)
* Eloy (vnl. Nederlands)
* Eligio (Italiaans)
* Elegio (Spaans)

|   en onder de roepnamen:
* Loo, Looi en Loy
* Alar
* Elaere
* Elar
* Elard
* Eler
* Iler
|}
Zijn naam betekent de ''uitverkorene'' ([[Latijn]], van ''eligere'' 'uitkiezen').

==Attributen in de [[iconografie]]==
[[Miskelk|Kelk]], (gekroonde) [[Hamer (gereedschap)|hamer]], (gekroond) [[Aambeeld (gereedschap)|aambeeld]], [[tang (gereedschap)|tang]], paardenvoet, [[reliekschrijn]].

==Patroonheilige en beschermheilige==
* [[Patroonheilige]] van: [[Goudsmid|goud-]] en [[zilversmid|zilversmeden]], [[Hoefsmid|hoefsmeden]], [[Slot (sluiting)|slotenmakers]], [[Smid|smeden]] (algemeen), metaalbewerkers, [[muntmeester]]s, [[Numismatiek|muntenverzamelaars]], [[graveur]]s, [[horloge]]makers, [[lamp]]enmakers, [[elektricien]]s, [[Informaticus|informatici]], [[Mand|korfvlechters]], [[Zadel (dier)|zadelmakers]], [[wagenmaker]]s, koetsenbouwers (moderne variant: garagehouders), [[Mennen (paardensport)|koetsiers]] en voerlieden ([[Brugge]], [[negentiende eeuw|19e eeuw]]), paardenhandelaren, [[dierenarts]]en, [[Agrariër|boeren]] en boerenknechten, [pachter]s en spoorwegpersoneel.{{Bron?||2024|09|04}}
* [[Beschermheilige]] tegen: geldgebrek, [[epidemie]]ën, [[steenpuist]]en, [[zweer|zweren]], [[Neuropathie|zenuwziekte]]n, kindergeschreeuw en [[Lijst van paardenziekten|paardenziekten]].

==Rooms-Katholieke gedenkdag==
1 december en de zondag na 24 juni ([[translatiefeest]]). Zijn feestdag op 1 december wordt 'koude Elooi' genoemd; zijn translatiefeest op de zondag na 24 juni 'warme Elooi'.

==Bedevaartsplaatsen==
===België===
Plaatsen in [[België]] waar de heilige Eligius werd of wordt vereerd: [[Aalst (Oost-Vlaanderen)|Aalst]], [[Aarsele]], [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]], [[Bertem]], [[Brugge]], [[Buken]], [[Burst (plaats)|Burst]], [[Eeklo]], [[Eine]], [[Elene (dorp)|Elene]], [[Ettelgem]], [[Evergem]], [[Gentbrugge]], [[Geraardsbergen]], [[Grembergen]], [[Grimminge]], [[Hechtel]], [[Herdersem]], [[Houthalen]], [[Kanegem]], [[Kortrijk]], [[Kieldrecht]], [[Kruishoutem]], [[Leeuwergem]], [[Lieferinge]], [[Maarke]],[[Meulebeke]], [[Meise]], [[Merelbeke]], [[Millegem (Ranst)]], [[Neerglabbeek]], [[Oostrozebeke]], [[Schuurhoven]], [[Sint-Goriks-Oudenhove]], [[Tielrode]], [[Velm]], [[Vliermaal]], [[Vosselaar]], [[Wielsbeke]], [[Wetteren]] en [[Zeveneken]].

===Nederland===
Plaatsen in [[Nederland]] waar de heilige Eligius werd of wordt vereerd: [[Huisseling]], [[Oud-Geleen]], [[Schinveld]] en [[Sint-Geertruid]].<ref>[https://www.meertens.knaw.nl/bedevaart/bol/plaats/615 Huiseling], [https://www.meertens.knaw.nl/bedevaart/bol/plaats/244 Oud-Geleen], [https://www.meertens.knaw.nl/bedevaart/bol/plaats/674 Schinveld] en [https://www.meertens.knaw.nl/bedevaart/bol/plaats/1380 Sint-Geertruid] in de Bedevaartendatabase van het Meertens instituut, geraadpleegd september 2009. [https://web.archive.org/web/20220125090023/https://www.meertens.knaw.nl/bedevaart/bol/plaats/1380 Gearchiveerd] op 25 januari 2022.</ref>

==Vereringen en relikwieën==
In de Rooms-Katholieke kunst wordt Eligius vaak uitgebeeld in een bisschopsgewaad met een [[kromstaf]] in de linkerhand en een miniatuur kerk van geciseleerd goud op de open palm van zijn rechterhand. Ook is hij wel afgebeeld met een (gekroonde) smidshamer, [[aambeeld (gereedschap)|aambeeld]] of tang in plaats van de kromstaf. Tot op de dag van vandaag worden er munten en kerkelijke gebruiksvoorwerpen van Eligius' hand bewaard.

Eligius wordt vooral vereerd in [[Vlaanderen]], de provincie [[Antwerpen (provincie)|Antwerpen]], in [[Doornik]] en in de omgeving van [[Gent]], [[Brugge]] en [[Dowaai]]. Gedurende de [[Middeleeuwen]] werden zijn [[relikwie]]ën bijzonder vereerd en zijn deze vaak naar andere plaatsen overgebracht (881, 1066, 1137, 1255 en 1306). Op afstand de belangwekkendste relieken bevinden zich in een reliekschrijn te [[Noyon]]. Binnen de [[Benelux]] bevindt zich thans nog een relikwie in:
* Sint Elooien-kapel op de [[Hasseltberg]] te [[Meise]] ([[België]])
* Sint Eloois-kapel op de [[Brandegems Ham]] te [[Merelbeke]] ([[België]])
* [[Sint-Martinuskerk (Rijmenam)|Sint-Martinuskerk]] in [[Rijmenam]] ([[België]])
* [[Sint-Pieters-Bandenkerk (Bertem)|Sint-Pieters-Bandenkerk]] in [[Bertem]] ([[België]])
* [[St. Eloyen Gasthuis]] in [[Utrecht (stad)|Utrecht]] (sinds 2006) ([[Nederland]])
* Dominicuskerk in Oog-in-Al te Utrecht (boven het altaar van St. Eloy)
* [[Kapellen van de Sint-Servaasbasiliek#Kapel van de HH. Eligius en Marcoen|Kapel van de HH. Eligius en Marcoen]] in de [[Sint-Servaasbasiliek (Maastricht)|Sint-Servaasbasiliek]] in [[Maastricht]] (voorheen in de [[Dominicanenkerk (Maastricht)|Dominicanenkerk]])
* Parochiekerk van de HH. Marcellinus en Petrus te [[Oud-Geleen]] ([[Nederland]])
* In [[Vosselare]] ([[Vlaanderen]]) wordt een relikwiehamer van hem bewaard
* [[Sint-Salvatorskathedraal]] in [[Brugge]] ([[België]]). Het reliekschrijn (1612) van Jan Crabbe wordt jaarlijks meegedragen in de [[Heilig Bloedprocessie (Brugge)|Heilig Bloedprocessie]].
* [[Sint-Elooiskerk (Kortrijk)|Sint-Elooiskerk]] in [[Kortrijk]] bezit 2 relikwieën en 6 beelden van Sint-Elooi.

In [[Rijmenam]] (bij [[Mechelen (stad)|Mechelen]]) herdenkt men de overbrenging van zijn relieken in 1739 met paardenzegeningen en [[processie]]s op de zondag na 24 juni. Op de zondag van of na 23 juni vindt in [[Maarke]] (Vlaanderen) een processie voor hem plaats. Op de zondag na 29 juni worden in [[Leeuwergem]] en [[Tielrode]] (Vlaanderen) Eligiusprocessies gehouden met paardenzegening. Een soortgelijke processie vindt in [[Temse]] plaats op de laatste zondag van juni en in [[Merelbeke]] en [[Vosselare]] op de eerste zondag van juli. Op de tweede maandag na 6 juli organiseert de Elooisgilde van [[Pittem]] (Vlaanderen) de [[Zotte-Maandagstoet]]. Ook [[Meise]] en [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]] hebben op of rond zijn feestdag een St.-Elooisviering.

In [[Frankrijk]] is zijn bisschopsstad [[Noyon]] vanouds het centrum van zijn verering. Vroeger was ook de [[Abdij van Sint-Elooisberg]] een belangrijk bedevaartcentrum, maar deze werd in 1793 vernietigd. De [[Pardon des Chevaux]] te Saint-Éloy (departement [[Côtes-du-Nord]]) vindt plaats op de eerste zondag van september.

==Sint-Elooimuseum==
In [[Wommelgem]] ([[België]]) bevindt zich een Sint-Elooimuseum.

==Naamdragers==
===Personen===
* [[Eligius Dekkers]], Nederlands abt
* [[Eligius Denys]], Belgisch politicus
* [[Eligius Fromentin]] (ca. 1767-1822), Amerikaans politicus
* [[Eloi Glorieux]], Vlaams parlementslid voor Groen
* [[Eloi Meulenberg]], Belgisch wielrenner
* [[Eligius Pruystinck]], theoloog
* [[Armand Éloi]], Belgisch acteur
* [[Jan Eloy Brom]], Nederlands edelsmid en conservator
* [[Peter Eloy Staal]], directeur van ANWB Golf en auteur van diverse boeken

===Cultureel (broederschappen inbegrepen)===
* Eligiuskoor te [[Sint-Eloois-Winkel]] (België)
* Eligius Ensemble te [[Ruddervoorde]] (België)
* Saint Éloi, personage in het lied ''Le bon Roi Dagobert''
* [[Sint Eloyen Gasthuis|St. Eloyen Gasthuis]], voormalig gildehuis en gasthuis voor de smeden te Utrecht (eerste vermelding in [[1304]])
* Eureloy, vereniging van Europese organisaties met Eligius als patroon
* Broederschap van Sint-Eligius te Antwerpen
* Société de Saint-Éloi te [[Bouillon (België)|Bouillon]] (België)
* Association Royale Confraternelle des Disciples de Saint-Éloi te [[Jumet]] (België)
* Confrérie de Saint-Éloi te [[Laneffe]] (België)
* Confrérie "Saint-Éloi" te [[Le Roux (België)|Le Roux]] (België)
* Broederschap van Sint-Elooi te [[Meise]] (België)
* Société Royale Saint-Éloi te [[Namen (stad)|Namen]] (België)
* Confrérie Sint-Elooi te [[Tielrode]] (België)
* Confrérie Sint-Elooi te Grembergen (België)
* Vriendenkring Sint-Elooi te [[Wommelgem]]/[[Ranst]] (België)
* Sankt Eligiusbruderschaft 1433 - Schmiedezunft Dülken e.V. te [[Viersen (stad)|Dülken]] (Duitsland)
* Sint-Eligius Gilde te Bremt (Bierbeek) (België)
* Sint-Elooi's Gilde te [[Wetteren]] (België)
* Sankt Eligius Gilde Goch te [[Goch]] (Duitsland)
* Sankt Eligius Gilde Kalkar te [[Kalkar]] (Duitsland)
* Sankt Eligius Kevelaer te [[Kevelaer]] (Duitsland)
* Goldschmiede Gilde Sankt Eligius te [[Paderborn (stad)|Paderborn]] (Duitsland)
* Elenden-Bruderschaft Sankt Eligius te [[Witten (Duitsland)|Witten]] (Duitsland)
* Confrérie des charitables de Saint-Éloi Béthune te [[Béthune]] (Frankrijk) (opgericht in [[1188]])
* Ass. Amis de Saint-Éloi te [[Duinkerke]]n (Frankrijk)
* Confrérie de Saint-Éloi Chaptelat te [[Chaptelat]] (Frankrijk)
* Saint-Éloi te [[Montauban]] (Frankrijk)
* Confrérie de Saint-Éloi Noyon te [[Noyon]] (Frankrijk)
* Confrérie de Saint-Éloi de Rognonas en Provence te [[Rognonas]] (Frankrijk)
* Confrérie de Saint-Éloi Senlis te Senlis (Frankrijk)
* Confrérie de Saint-Éloi, Ordre de la Chaîne et de la Clef d'Or te [[Toulouse (stad)|Toulouse]] (Frankrijk)
* Confraternita di S. Eligio de Ferrari te [[Rome (stad)|Rome]] (Italië)
* Arciconfraternita di San Eligio degli Orefici te [[Rome (stad)|Rome]] (Italië)

===Kerken===
(Zie ook de doorverwijspagina ''[[Sint-Eligiuskerk]]'' voor een uitgebreide lijst.)
* [[Sint-Eligiuskerk (Kruishoutem)|Sint-Eligiuskerk]] te [[Kruishoutem]] (België)
* Kerk OLV-Geboorte en Sint-Eligius te [[Waarmaarde]] (België)
* Sint-Eligiuskerk te [[Gentbrugge]] (België)
* Sint-Elooi Kapel te [[Meise]] (België)
* Eulogius-Kapelle te [[Hohenfels (Baden-Württemberg)|Hohenfels]] uit 1696 (Duitsland)
* Sint-Eligiuskerk te [[Oostburg (plaats)|Oostburg (NL)]]
* Sint-Eligiuskerk te [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]] (België) uit 1905
* [[Sint-Eligiuskerk (Schinveld)|Sint-Eligiuskerk]] te [[Schinveld]] (Zuid-Limburg, Nederland)
* Sint-Elooikerk te [[Zedelgem]] (België) uit 1960
* [[Sint-Eligiuskerk (Eine)|Sint-Eligiuskerk]] te [[Eine]] (België)
* Sint-Eligiuskerk te Staden op [[Vijfwegen|De Vijfwegen]] (België) uit 1960
* Sint-Eligiuskerk te [[Lewedorp]] (NL)
* Sint-Eligiuskerk te [[Ruddervoorde]] (België)
* Sint-Eligiuskerk te [[Sint-Eloois-Winkel]] (België)
* Sint-Eligiuskerk te [[Westouter]] (België)
* [[Sint-Eligiuskerk (Snellegem)|Sint-Eligiuskerk]] te [[Snellegem]] (België)
* Sint-Eligiuskerk te [[Ettelgem]] (België)
* [[Sint-Elooiskerk (Kortrijk)|Sint-Elooiskerk]] te [[Kortrijk]] (België)
* Sint-Elooikapel in Grembergen (België)

===Scholen===
* Leef- en leerschool Sint-Elooi Wingene
* Sint-Eligiusinstituut te Antwerpen
* Sint-Elooischool te Merelbeke
* RKBS Eloyschool te Apeldoorn
* Sint-Elooischool Lochristi-Zeveneken (BE)

===Topografisch===
* [[Sint-Eloois-Vijve]] (Waregem, België)
* [[Sint-Eloois-Winkel]] (gemeente [[Ledegem]]).
* [[Saint-Éloi (Ain)|Saint-Éloi]], dorp bij [[Rignieux-le-Franc]] (Frankrijk)
* Saint-Éloi, dorp bij [[Cunac]] (Frankrijk)
* Saint-Éloi, dorp noordoostelijk van [[Lausanne (stad)|Lausanne]], vlak bij de Franse grens in [[Zwitserland]]

===Verenigingen===
* Schutterij St. Eligius-Juliana te Schinveld
* Koninklijke Fanfare Sint-Eligius te Lommel (België)
* Koninklijke Sint-Eligiusgilde te Ertvelde (België)
* goudsmidsgilde van Zilverstad Schoonhoven (Nederland), gilde van st.Eloy

===Zorg===
* Woon- en Zorgcentrum Sint-Eligius te [[Zeveneken]] (België)
* St. Eligius Health Center te [[Duluth (Minnesota)|Duluth, Minnesota]] (Verenigde Staten)

==Weerspreuken==
Zoals dat met meer [[heilig]]en het geval is, komt ook Eligius voor in diverse [[weerspreuk]]en:
* ''Vangt Sint-Eligius de winter aan, dan stut hem voort driemaal de maan.'' Dat wil zeggen dat er een lange winter volgt als het op 1 december vriest.
* ''Sint-Andries brengt de vries, Sint-Eloy brengt de dooi.
* ''Sint-Eloy smeedt drie maand ijs'', dat wil zeggen dat het weer van 1 december gedurende de komende winter aanhoudt.
* ''Fällt auf Eligius ein starker Wintertag, die Kälte vier Monate dauern mag''.

== Literatuur ==
* [[Dirk Otten|Otten, D]] (2014), ''Hoe God verscheen in Friesland'', Deventer Universitaire Pers, {{ISBN|9789079378142}}, p. 47-50

==Externe links==
* [https://web.archive.org/web/20090820234709/http://www.catholic-forum.com/saints/sto09001.htm Audoënus (Dado), ''Vita sancti Eligius'', circa 670]
* [http://www.heiligen.net/dec/frm0112.htm Heiligenlexicon]
* {{de}}[http://www.heiligenlexikon.de/start.html?biographiene/eligius.htm Ökumenisches Heiligenlexikon]{{Dode link|datum=januari 2020 |bot=InternetArchiveBot}}
* [https://web.archive.org/web/20060507005512/http://eureloy.org/ Vereniging van Europese organisaties met Eligius als patroon]
{{clr}}
 
Bron digitalisering en Wiki opmaak: [[Terry van Erp]]
 
[[Bestand:Header-01.jpg|alt=Wiki Raamsdonk|center|link=https://genealogie-raamsdonk.nl]]
{{Appendix|2=
{{References}}
* Website van Eureloy (zie externe links)
* [[Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon]]
* The [[Catholic Encyclopedia]], 1913
* Website van het St. Eloyen Gasthuis (zie externe links)
}}
{{Bibliografische informatie}}

[[Categorie:Bisschop van Noyon]][[Categorie:7e-eeuws bisschop]][[Categorie:Heilige in het christendom]][[Categorie:Frans heilige of zalige]][[Categorie:Merovingisch heilige]][[Categorie:Frankisch bisschop]]

Eligius - Bewerkingsoverzicht

Colani: Tekst vervangen - "[https://raamsdonkshistorie.nl raamsdonkshistorie.nl]" door "link=https://genealogie-raamsdonk.nl"