Colani: Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"

2024-11-21T01:41:10Z

Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"

Nieuwe pagina

[[Bestand:Budapest Heroes square Szent László.jpg|thumb|250px| Monument Ladislaus I in Boedapest]]
[[Bestand:Kecskemét Kossuth Telcs.jpg|thumb|250px| Monument Lajos Kossuth in Kecskemét]]
'''Eduard Telcs''' of '''Ede Telcs''' ([[Baja]], [[12 mei]] [[1872]] - [[Boedapest]], [[18 juli]] [[1948]]) was een [[Hongarije|Hongaarse]] [[beeldhouwer]] en [[medailleur]].

== Leven en werk ==
Eduard Telcs, zoon van een [[Jodendom|Joods]]-Hongaarse familie (oorspronkelijk genaamd Teltsch) ging op twaalfjarige leeftijd naar Boedapest om opgeleid te worden in de decoratieve kunst. Al snel ging hij naar [[Wenen]], waar hij gedurende vier jaar leerde aan de ''Allgemeine Bildhauerschule''. Hij won een prijs, de gouden Füger medaille, met zijn werk ''Sint Bonifacius strijkt de vlag van Wodan''. Hij studeerde aansluitend drie jaar bij de beeldhouwer Caspar von Zumbusch (1830-1915), een belangrijke vertegenwoordiger van het monumentale beeldhouwen in de [[Oostenrijk]]se [[Gründerzeit]], aan de ''Akademie der Bildenden Künste Wien''. Hij kreeg een eerste prijs voor zijn beeld ''Die zwei Durstigen'', waarmee hij in 1885 tijdens de ''[[Wereldtentoonstelling van 1885|Exposition Universelle d'Anvers]]'' in [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]] nogmaals een prijs won. In 1900 trok hij de aandacht als winnaar van de competitie voor een monument van [[Elisabeth in Beieren (1837-1898)|keizerin Elisabeth van Oostenrijk]] ("Sisi"). Hij kreeg hierna nog vele opdrachten voor monumentale werken in Boedapest en andere Hongaarse steden, onder andere in [[Kecskemét]].

In 1920 vluchtte Telcs, wegens het politieke klimaat en de gewelddadigheden in Hongarije tijdens de [[Hongaarse Radenrepubliek]] van [[Béla Kun]] in 1919 (de "[[Rode Terreur (Hongarije)|Rode Terreur]]") en de daaropvolgende zogenaamde "[[Witte Terreur (Hongarije)|Witte Terreur]]" na de installatie van het [[Koninkrijk Hongarije (1920-1946)|Koninkrijk Hongarije]] onder [[regent (bestuurder)|regent]] [[Miklós Horthy]], naar Nederland. De beeldhouwer had al enige ervaring als [[medailleur]] en trad als leerling in dienst van [[Jac.J. van Goor]], die de leiding had over het atelier van de [[Koninklijke Van Kempen & Begeer|Begeer (Utrechtse Fabriek van Zilverwerken)]] in [[Utrecht (stad)|Utrecht]].<ref>[http://maandschrift.ewmagazine.nl/EGM/1931/07/19310701/EGM-19310701-0094/story.pdf Elsevier's geïllustreerd maandschrift, juli-december 1931: 'Eduard Telcs in Holland' door dr. M.R.J. Brinkgreve]. [https://web.archive.org/web/20211110134211/http://maandschrift.ewmagazine.nl/EGM/1931/07/19310701/EGM-19310701-0094/story.pdf Gearchiveerd] op 10 november 2021.</ref> Hij was verantwoordelijk voor vele ere- en herdenkingspenningen en [[plaquette (afbeelding)|plaquettes]] van onder anderen [[Henk Brinkgreve]], de aftredende burgemeester van Rotterdam [[Alfred Rudolph Zimmerman]], de bankier Arnold Gilissen en de fabrikant J. van Stipriaan Luiscius; de componisten [[Ludwig van Beethoven]], [[Johann Sebastian Bach]] en [[Wolfgang Amadeus Mozart]]; [[Johann Wolfgang von Goethe]] (1924), alsmede de mythologische figuren [[Prometheus (mythologie)|Prometheus]] en [[Triton (mythologie)|Triton]]. Voorts een [[buste (kunst)|portretbuste]] van de zangeres [[Aaltje Noordewier-Reddingius|Aaltje Noordewier]] en drie kinderfiguren in steen voor de daklijst van het pand Plaats 2, hoek Noordeinde in [[Den Haag]]. Hij ging in 1922 terug naar Hongarije om in 1924 gedurende enkele weken weer in Nederland te verblijven.

Over zijn activiteiten als medailleur zei Telcs over zichzelf:
{{cquote|Ich bin ein verhinderte Maler}}

Van 1924 tot zijn dood in 1948 was Telcs werkzaam in Boedapest.

== Werken (selectie) ==
* Borstbeeld Kornelia Hollósy (sopraan) in [[Makó]]
* 1906 Monument [[Lajos Kossuth]] (politicus) in [[Kecskemét]]
* 1907 Beeldhouwwerk ''[[Franz Liszt]] Muziekacademie'' in Boedapest
* 1908 Monument Dezső Szilágyi (politicus) in [[Szilágyi]]
* 1908 Monument Mihály Vörösmarty (dichter) in Boedapest (samen met Ede Kallós)
* 1911 Monument Mihály Munkácsy (schilder) in Boedapest
* 1928 Borstbeeld Miklós Barabás (schilder) in Boedapest
* 1931 Standbeeld Ignác Alpár (architect) in [[Városliget]]
* Grafmonument [[András Mechwart]] (industrieel) in Boedapest
* Standbeelden van [[Ladislaus I van Hongarije]] en [[keizer Karel VI|Karel III van Hongarije]] als onderdeel van het ''Millenniumi emlékmű'' (Millennium- en heldenmonument) op het Náměstí Hrdinů (Heldenplein) in Boedapest
* Sculpturen ''Marcsa'', ''A kis szégyenlős'' en ''Góliát'' (Nationaal Museum)
* 1921 portrettegel [[Aaltje Noordewier-Reddingius|Aaltje Noordewier Reddingius]], in [[Deurne (Noord-Brabant)|Deurne]]

== Fotogalerij ==
<gallery widths="200" heights="200">
Bestand:Statue of Kornélia Hollósy 2.jpg|borstbeeld Kornélia Hollósy
Bestand:BudapestDSCN3759.jpg|Monument Mihály Vörösmarty
Bestand:Munkácsy Mihály sírja.jpg|Monument Mihály Munkácsy
Bestand:Barabas Miklós sírja.jpg|Borstbeeld Miklós Barabás
Bestand:Telcs Ede-Alpár Ignác.jpg|Standbeeld Ignác Alpár
Bestand:Mechwart András sírja.jpg|Grafmonument Mechwart András
Bestand:Telcs Ede sírja.jpg|Grafbeeld in Boedapest
Bestand:Aaltje_Noordewier_Reddingius-2.jpg|Portrettegel Aaltje Noordewier Reddingius, Deurne
</gallery>

{{Appendix}}
{{Bibliografische informatie}}
{{Commonscat|Ede Telcs}}

{{DEFAULTSORT:Telcs, Eduard}}
[[Categorie:Hongaars beeldhouwer]]
[[Categorie:Medailleur]]

Eduard Telcs - Bewerkingsoverzicht

Colani: Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"