https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=DodenspoorwegDodenspoorweg - Bewerkingsoverzicht2026-04-20T16:45:17ZBewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wikiMediaWiki 1.43.6https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Dodenspoorweg&diff=35209&oldid=prevColani: 1 versie geïmporteerd2023-05-25T07:22:14Z<p>1 versie geïmporteerd</p>
<p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>{{zie artikel|Zie voor spoorwegen gebouwd in de [[Sovjet-Unie]] van 1947 tot 1953 het artikel [[Poolcirkelspoorlijn]].}}<br />
'''Dodenspoorweg''' is de naam van een in de [[Tweede Wereldoorlog]] onder [[Japan|Japans]] gezag door [[dwangarbeider]]s aangelegde spoorweg, met name de [[Birma-Siam-spoorweg]], op [[Sumatra]] de [[Pakanbaroe-spoorweg]] en op [[Java (eiland)|Java]] de door veelal jonge inheemse mannen [[romoesja]]'s aangelegde [[Bantenspoorweg]]. De dwangarbeiders waren [[krijgsgevangene]]n, geselecteerde [[burger]]s uit de [[interneringskamp]]en en romoesja's. <br />
<br />
== Doel ==<br />
Doel van de aanleg van deze spoorlijnen was de snelle aanvoer van troepen, materieel en goederen van de Japanners mogelijk te maken naar het [[Front (oorlog)|oorlogsfront]] of voor exploitatie van [[Mijnbouw|steenkoolmijnen]], vervoer ten behoeve van houtwinning en dergelijke.<br />
<br />
== Aanleg ==<br />
Bij de aanleg vielen vele doden door uitputting door voedingstekorten en ziekten ten gevolge van door [[muggen]]beten overgebrachte [[virusziekte]]n, zoals [[dengue]], bij [[ondervoeding|voedingstekorten]], zoals [[beriberi]], en door het uitbreken van [[Infectieziekte|besmettelijke ziekten]], zoals [[cholera]]. De arbeiders werden gestationeerd in kampen langs de spoorlijn. Zij moesten zware lichamelijke arbeid verrichten onder het oog van bewakers door het [[tracé]] met de hand aan te leggen, dat inhield: uithakken van delen van het traject door rotsen, aanleggen van dijklichamen, egaliseren van de ondergrond, leggen van bielzen, leggen van rails, vastzetten van rails. Hierbij werd vaak wisselend een hoog tempo vereist door de Japanners door de arbeiders toe te roepen: ''Speedo, Speedo!''; een te laag tempo door een arbeider werd ter plekke bestraft met [[lijfstraf]]fen, zoals stokslagen.<br />
<br />
== Dwangarbeiders ==<br />
De dwangarbeiders waren samengesteld uit diverse groepen:<br />
* Krijgsgevangenen: [[Verenigde Staten|Amerikaanse]], [[Verenigd Koninkrijk|Britse]], [[Australië (land)|Australische]] en [[Nederland|Nederlandse]] [[militair]]en van [[Koninklijke Landmacht|land]]- en [[Marine (strijdmacht)|zeemacht]];<br />
* Burgers, afkomstig uit interneringskampen in [[Nederlands-Indië]], [[Thailand]] en [[Myanmar|Birma]];<br />
* Romoesja's, afkomstig uit de inheemse bevolking van Nederlands-Indië, c.q. [[Java (eiland)|Java]] en vormden veruit de grootste groep.<br />
<br />
== Samenstelling Nederlandse dwangarbeiders ==<br />
De dwangarbeiders waren witte [[Nederlander]]s ([[totok]]s), [[Indische Nederlanders]] ([[Indo]]'s), [[Molukkers]], [[Surinamers]], [[Antillianen]], [[Orang Blanda Itam|Indo-Afrikanen]].<br />
<br />
== Doden ==<br />
In totaal werkten 250.000 dwangarbeiders aan de Birma-Siam-spoorweg en de Pakanbaroe-spoorweg, en vielen er 100.000 doden, onder wie 2800 Nederlanders. Het grootste deel van de slachtoffers viel onder Thaise en Javaanse romoesja's, waarvan geen exact aantal bekend is. Herdenking van de Nederlandse slachtoffers door [[Veteraan|veteranen]], nabestaanden en familieleden, en vertegenwoordigers van de [[krijgsmacht]], de gemeente [[Arnhem]] en herdenkingsorganisaties, vindt jaarlijks plaats op landgoed [[Bronbeek]] in Arnhem bij het [[Monument Birma-Siam en Pakan Baroe Spoorwegen]] (voorheen: ''Drie-Pagodenmonument''). De organisatie van de herdenking is in handen van de ''Stichting Herdenking Birma-Siam Spoorweg en Pakan Baroe Spoorweg'' (SHBSS).<br/><br />
Onder de inheemse arbeiders aan de Bantenspoorweg vielen 15.000-60.000 slachtoffers. Doordat het hier 'contractarbeiders' betrof en deze na de contractperiode veelal ziek en uitgemergeld huiswaarts gingen, is geen duidelijk aantal bekend.<br />
<br />
{{Appendix|1=Bronnen, noten en referenties|2=<br />
* Humphrey de la Croix, [https://www.indischhistorisch.nl/tweede/oorlog-en-bersiap/oorlog-en-bersiap-birma-siam-spoorlijn-en-de-pakan-baroe-spoorlijn-deel-2-de-pakan-baroe-spoorlijn-de-andere-doden-spoorweg/ Oorlog en Bersiap], Indisch Historisch.<br />
* [https://nos.nl/artikel/2188788-veel-belangstellenden-bij-herdenking-dodenspoorwegen.html Veel belangstellenden bij herdenking 'dodenspoorwegen'], NOS, 19 augustus 2017.<br />
{{References}}<br />
}}<br />
<br />
[[Categorie:Tweede Wereldoorlog]]<br />
[[Categorie:Azië]]<br />
[[Categorie:Geschiedenis van Nederlands-Indië]]<br />
[[Categorie:Monument]]</div>Colani