Colani: Tekst vervangen - "[https://raamsdonkshistorie.nl raamsdonkshistorie.nl]" door "link=https://genealogie-raamsdonk.nl"

2024-12-08T21:48:02Z

Nieuwe pagina

[[Bestand:Kehlbalkendach_mit_liegendem_Stuhl_1200px.png|thumb|Schematische weergave van een dakconstructie, waarbij de eigenlijke dakstoel in blauw is weergegeven.]]

Een '''dakstoel''', of '''kapgebint''' is in de [[bouwkunde]] de balkconstructie die een schuin dak ondersteunt. Het bestaat uit een samenstel van geschoorde liggers ([[spant (bouwkunde)|spant]]en en staanders die rechtstreeks bevestigd zijn op de [[muurplaat]] van een (dwars-) [[gevel]]. Een [[gebint]]e is een poortvormige dwarsdoorsnede van een dak, terwijl de dakstoel de totaalconstructie van gebinten en spanten is.

De verschillende [[gebint]]constructies keren terug in de dakstoel. De ''staande stoel'' correspondeert min of meer met het langsgebint, de ''liggende stoel'' met het dwarsgebint. In het laatste geval komen de (schuine) jukspanten, jukdekbalken en [[gording (bouwkunde)|gordingen]] (''flieringen'') in plaats van de gebintstijlen, dekbalken en gebintplaten. De staande (Duitse) stoel komt net als het langsgebint in Nederland weinig voor. Dat geldt ook voor Engelse constructies als [[krukgebint]] en [[kromstijlgebint]]. Typisch Nederlands is daarentegen het [[spant (bouwkunde)|schaargebint]] met schuine schaarspanten en een [[gording (bouwkunde)|nokgording]]. In dit verband wordt ook wel gesproken over een gordingenkap (Duits: ''Pfettendach''), die zich door een vlakkere dakhelling onderscheidt van een eigenlijke sporenkap. Bij een eenvoudige [[spoor (bouwkunde)|sporenkap]] ontbreekt de dakstoel.

De hedendaagse terminologie wijkt enigszins af van de historische termen, met name welke in Vlaanderen werden gebruikt.

[[Bestand:IMG_Dachstuhl.jpg|thumb|Balkenconstructie van het dak van een kerk.]]
Vanwege de kosten en het gewicht wordt nog altijd meest houten balken gebruikt voor een dakstoel. Wanneer gebruikgemaakt wordt van stalen elementen, ([[I-profiel]] of [[H-profiel]]) kan de constructie echter sterk vereenvoudigd worden.

Het ''stoel''-gedeelte in het woord heeft slechts indirect met een [[stoel]] te maken. Het is afgeleid van [[Middelhoogduits]] ''stolle'' ('steun, stijl'), [[Duits]] ''Stolle'' of ''Stuhl'' ('gestel'). In dezelfde zin wordt ook het woord [[klokkenstoel]] gebruikt als het gestel waarop een klok rust. Nauw verwant is het woord ''staal'' ('grondslag').<ref>[http://www.etymologiebank.nl/trefwoord/stoel Etymologiebank: stoel.]</ref>

[[Bestand:Krysha3.jpg|thumb|Duidelijk zichtbare dakstoel bij de restauratie van de oude kathedraal van [[Kaliningrad]]]]De ''dakstoel'' kan open of gesloten zijn, dat wil zeggen bekleed met planken of plaatwerk, waardoor de onderzijde van de dakbedekking al dan niet zichtbaar is. Met name bij de restauratie van oude boerderijen wordt het als [[nostalgie|nostalgisch]] ervaren om de dakstoel zo veel mogelijk in het zicht te laten in plaats van deze weg te werken, zoals bij de meeste moderne huizen gebeurt.
{{clr}}
<br><br>
Bron digitalisering en Wiki opmaak: [[Terry van Erp]]
<br><br>
[[Bestand:Header-01.jpg|alt=Wiki Raamsdonk|center|link=https://genealogie-raamsdonk.nl]]
==Literatuur==
* Gerrit Berends, ''Historische houtconstructies in Nederland'', 1996, 2e gecorr. dr. Arnhem 1999.
* E.J. Haslinghuis en H. Janse, ''Bouwkundige termen. Verklarend woordenboek van de westerse architectuur- en bouwhistorie'', Leiden 2005.
* Patrick Hoffsummer (red.), ''Roof Frames from the 11th to the 19th Century. Typology and Development in Northern France and in Belgium'' (Architectura Medii Aevi, 3), Turnhout: Brepols, 2009.
* Herman Janse, ''Houten kappen in Nederland 1000-1940'', Delft en Zeist 1989.

{{appendix}}

[[Categorie:Bouwkunde]][[Categorie:Dak]]

Dakstoel - Bewerkingsoverzicht

Colani: Tekst vervangen - "[https://raamsdonkshistorie.nl raamsdonkshistorie.nl]" door "link=https://genealogie-raamsdonk.nl"