https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=Console_%28bouwkunde%29Console (bouwkunde) - Bewerkingsoverzicht2026-05-31T14:31:06ZBewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wikiMediaWiki 1.43.6https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Console_(bouwkunde)&diff=85710&oldid=prevColani op 5 apr 2024 om 13:182024-04-05T13:18:43Z<p></p>
<p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>[[Bestand:Architecture-corbels.jpg|thumb|Twee versierde consoles ter ondersteuning van balkons. Let ook op de twee rijen kleinere kraagstenen.]]<br />
[[Bestand:Schloss Grafenegg - Konsolenfiguren - 10.jpg|thumb|Een kleurrijk consolefiguurtje in Schloss Grafenegg, Oostenrijk]]<br />
[[Bestand:Console.png|thumb|Console, zoals vaak aangetroffen bij betonnen constructies.]]<br />
<br />
Een '''console''' of '''kraagsteen''' is in de [[bouwkunde]] een vooruitspringend of uitkragend constructiedeel aan een [[zuil (bouwkunde)|kolom]] of [[muur (bouwsel)|wand]]. Een console brengt het gewicht van zijn belasting, van bijvoorbeeld een [[Balk (bouwkunde)|ligger]] of een vloer, over op die kolom of wand. <br />
<br />
==Kraagstenen, consoles en klossen==<br />
Van oudsher worden vooruitspringende stenen in een muur gebruikt om gewicht te kunnen dragen van balken, [[Gewelfrib|gewelfribben]], [[kroonlijst]]en en [[Balkon (bouw)|balkons]]. Deze stenen worden kraagstenen genoemd. De term console werd in de bouwkunde aanvankelijk alleen gebruikt voor een relatief hoge kraagsteen, vaak met een S-vorm en/of met één of twee [[Voluut|voluten]]. Rijk versierde consoles met voluten werden veel toegepast in de [[barokke architectuur]]. Vandaag de dag is de benaming console de algemene term voor elk vooruitspringend constructiedeel, al was het maar omdat een kraagsteen een steen is. Consoles kunnen ook van andere materialen zijn gemaakt, zoals beton, staal of hout (klossen). <br />
<br />
Consoles en kraagstenen zijn net als [[Kapiteel|kapitelen]] blikvangers bij een constructie. Ze zijn dan ook vaak uitbundig versierd. In de [[architectuur]] is de decoratieve functie soms minstens zo belangrijk als de bouwtechnische.<br />
<br />
==Beton- en staalbouw==<br />
Bij [[hoogbouw]], [[Kunstwerk (bouwkundig)|kunstwerken]], fabriekshallen en loodsen wordt regelmatig gebruik gemaakt van betonnen en stalen consoles. Voorbeelden:<br />
* Kolommen of pijlers worden voorzien van consoles voor het bevestigen van [[Geprefabriceerd beton|prefab]] liggers. Soms wordt een uitsparing ter grootte van de console gemaakt in betonnen liggers, zodat de bruikbare hoogte niet wordt beperkt door de console. <br />
* In fabriekshallen en loodsen worden kolommen voorzien van consoles voor het aanbrengen van een [[tussenvloer]] of van draagbalken voor een [[Portaalkraan|bovenloopkraan]].<br />
<br />
Betonnen consoles kunnen worden gemaakt door ze op te nemen in de [[wapening]] en de [[bekisting|malvorm]] van de wanden of kolommen. Stalen consoles kunnen aan stalen kolommen worden bevestigd met bouten of door ze te [[lassen]].<br />
<br />
==Voetstuk==<br />
Consoles worden ook gebruikt voor het dragen van geheel of gedeeltelijk losstaande elementen. Ze vormen dan een vooruitspringend voetstuk, meestal rijkelijk versierd. Voorbeelden zijn:<br />
* Consoles voor [[Beeldhouwkunst|standbeelden]] aan muren. Zo hebben veel oude kerken en [[Kathedraal|kathedralen]] muurnissen met consoles voor [[Heilige (christendom)|heiligenbeelden]].<br />
* [[Lantaarnconsoles in de Utrechtse Binnenstad]], aangebracht in de werfmuren ter ondersteuning van lantaarnpaalvoeten.<br />
<br />
==Zie ook==<br />
* ''[[Muqarnas]]'' <br />
* [[Uitkragende ligger]]<br />
<br />
==Afbeeldingen==<br />
<gallery><br />
Bestand:Westhaven 37, Korte Noodgodsstraat 1 in Gouda (2) Kroonlijst met corbels.jpg|Fraai versierde consoles onder een kroonlijst aan de Westhaven, Gouda.<br />
Bestand:Kraagsteen parterre voorkamer - Gouda - 20082157 - RCE.jpg|Kraagsteen in het Weeshuis te Gouda.<br />
Bestand:INTERIEUR, ARCHIEFKAMER, KRAAGSTEEN IN NOOROOSTHOEK - 's-Hertogenbosch - 20303329 - RCE.jpg|Kraagsteen onder gewelfribben. [[Sint-Janskathedraal ('s-Hertogenbosch)|Sint-Janskathedraal]], 's Hertogenbosch.<br />
Bestand:Corbels, Kilpeck Church.jpg|Kraagsteenrij bij een kerk in Kilpeck, Verenigd Koninkrijk.<br />
Bestand:Corbel Venezia.jpg|Console in Venetië.<br />
Bestand:Balconies with ceramic tiles, City Palace, Udaipur.jpg|Consoles onder balkons, erkers en dakranden van Stadspaleis Udaipur, India.<br />
Bestand:Exterieur CONSOLE (VREDE VAN MUNSTER) ONDER LANTAARNPAAL - Utrecht - 20339937 - RCE.jpg|Console met historisch tafereel in Utrecht als voetstuk voor een straatlantaarn.<br />
Bestand:Overzicht gevelbeeld van Koning Willem II - Rotterdam - 20371512 - RCE.jpg|Leeuwenkop als console voor standbeeld Koning Willem II, Rotterdam.<br />
Bestand:Console3.jpg|Een console t.b.v. een niet aanwezig heiligenbeeld aan de [[Sint-Janskathedraal ('s-Hertogenbosch)|Sint-Janskathedraal]], 's Hertogenbosch.<br />
Bestand:Overhead crane 2210.jpg|Stalen consoles voor de draagbalk van een bovenloopkraan.<br />
Bestand:Metro-North's North White Plains Parking Garage (21994295044).jpg|Betonnen consoles in een parkeergarage in New York.<br />
Bestand:Lloyd's Building - Atrium roof fisheye.jpg|Betonnen kolommen met consoles dragen de vloeren van Lloyd's Building, Londen.<br />
</gallery><br />
<br />
[[Categorie:Civiele techniek]]<br />
[[Categorie:Constructieleer]]<br />
[[Categorie:Bouwkundig onderdeel]]</div>Colani