Colani: 1 versie geïmporteerd

2024-04-07T19:25:49Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

{{Zie artikel|Zie [[consistoriekamer]] voor het artikel over de consistorie binnen het protestantisme}}
[[Bestand:Calixtus III - Enea Piccolomini - Pituricchio.jpg|thumb|150px|[[Paus Calixtus III]] (1455-1458) creëert een [[kardinaal (geestelijke)|kardinaal]]]]Een '''consistorie''' is in de [[Rooms-Katholieke Kerk]] een [[vergadering]] van de [[paus]] met de [[kardinaal (geestelijke)|kardinalen]]. Meestal wordt dit bijeengeroepen om belangwekkende zaken omtrent het bestuur van de Katholieke Kerk te bespreken. Een consistorie verschilt van een [[conclaaf]], waarin de kardinalen niet onder leiding van een paus bijeen komen (de paus is dan namelijk overleden of afgetreden), maar juist om een opvolger te kiezen. In een consistorie is de paus altijd de voorzitter van de vergadering. Wel kan hij een kardinaal [[delegeren]] om namens hem de vergadering voor te zitten.

In lutherse kerken wordt het woord consistorie ook gebruikt voor een vergadering van bestuurders. Zo was het Amsterdams Consistorie het hoogste bestuursorgaan van de lutherse kerken binnen Nederland.

== Historische ontwikkeling ==
Het consistorie fungeerde in de middeleeuwen als de [[hofraad]] van de paus, bestaande uit [[kardinaal (geestelijke)|kardinalen]]. Als belangrijkste geestelijken van Rome werden de kardinalen vermoedelijk al sinds de 3e eeuw door hun bisschop, de paus, geraadpleegd. Dit leidde ertoe dat in 1059 bepaald werd dat voortaan alleen kardinalen een nieuwe bisschop en daarmee dus een nieuwe paus mochten kiezen.

Het college van paus en kardinalen sprak aanvankelijk ook recht. Geschillen die de paus niet zelf wilde beslissen of niet aan zijn kardinalen wilde overlaten, werden rond het jaar 1000 overgelaten aan de pauselijke kapelaans (''Cappellani Papae''). Aanvankelijk waren zij alleen bevoegd de zaken aan te horen (''audire causas''), en worden om die reden tot op heden "auditor" genoemd. Paus [[paus Innocentius III|Innocentius III]] (1198-1216) gaf hun ook de bevoegdheid oordelen te vellen, maar pas in de 14e eeuw groeide dit hof van kapelaans uit tot een zelfstandige instelling, die bekend kwam te staan als de [[Sacra Rota Romana|Romeinse Rota]].

Voor zwaardere politieke en religieuze vraagstukken riep de paus aanvankelijk provinciale concilies bijeen, die alle Italiaanse bisschoppen omvatten. [[Paus Innocentius II]] begon echter in plaats daarvan in 1141 met het "in consistorie" raadplegen van de kardinalen. Daardoor werden er na het eind van de 12e eeuw geen [[synode|provinciale concilies]] meer gehouden. Het College van Kardinalen werd hiermee een soort senaat van de Kerk, vergelijkbaar met het kapittel van kanunniken dat in vele bisdommen de bisschop koos en adviseerde.

Omdat de paus niet alleen bisschop van Rome was, maar tegelijk de opperherder van de gehele [[Rooms-Katholieke Kerk|Latijnse Kerk]], werden ook in de consistorievergaderingen van het [[College van Kardinalen]] alle mogelijke zaken besproken, zowel van kerkelijke, religieuze als politieke aard. Met de toenemende macht en invloed van het pausschap, nam ook de noodzaak tot het raadplegen van de kardinalen sterk toe. Reeds aan het begin van de 13e eeuw vergaderde het driemaal per week. Het aantal kardinalen lag in de late middeleeuwen tussen de twintig en dertig, maar daalde soms tot onder tien.<ref>Thomas J. Reese, "In het Vaticaan, de organisatie van de macht in de Katholieke Kerk", Uitg. Bert Bakker, Amsterdam 1998, p. 87</ref>

Mede door de problemen die de [[Reformatie]] veroorzaakte, nam in de 16e eeuw het aantal zaken waarover de paus diende te beslissen dermate toe, dat het College van Kardinalen die niet meer alleen aankon. Paus [[Paus Sixtus V|Sixtus V]] schafte daarom in 1588 het consistorie als algemeen adviesorgaan af en stelde diverse gespecialiseerde [[Congregatie (Curie)|congregaties]] in. Dit waren commissies bestaande uit enkele kardinalen en deze zouden uitgroeien tot de "ministeries" van de [[Romeinse Curie]]. Het volledige consistorie werd voortaan alleen nog bijeengeroepen voor heiligverklaringen en de creatie van nieuwe kardinalen.<ref>[http://www.katholiek.org/collorg.htm#kardinalen www.katholiek.org - College van Kardinalen]</ref><ref>[https://www.newadvent.org/cathen/04285a.htm Consistory], lemma in [[Catholic Encyclopedia]] (1913). [https://web.archive.org/web/20230416112202/https://www.newadvent.org/cathen/04285a.htm Gearchiveerd] op 16 april 2023.</ref>

== Het consistorie in de moderne tijd ==
Het bijeenroepen van het [[College van Kardinalen]] voor een consistorie, kan verschillende redenen hebben:

# Een consistorie om zich rond een hangende kerkelijke aangelegenheid te bezinnen
# Een consistorie om de decreten voor [[heiligverklaring|heilig-]] en [[zaligverklaring]]en te bekrachtigen.
# Een consistorie om namen van nieuwe kardinalen bekend te maken.
##In een ''Geheim Consistorie'' worden veelal de namen bekendgemaakt van diegenen die de Paus tot kardinaal wil creëren.
##In een ''Openbaar Consistorie'' wordt de feitelijke verheffing tot kardinaal bekrachtigd door het uitreiken van de rode [[Baret|bonnet]] (vroeger was dat de [[Galero|kardinaalshoed]]) en de toekenning van een [[Titelkerk|titeldiakonie]], [[titelkerk]] of [[suburbicair bisdom]]. Een dergelijk consistorie wordt gewoonlijk minimaal een maand van tevoren bekendgemaakt.

Paus [[Paus Benedictus XVI|Benedictus XVI]] riep in maart 2006 en november 2007 een consistorie samen met als thema: de aanhangers van de [[Priesterbroederschap Sint Pius X]] en de dialoog met de [[Islam]]. Op 19 november 2010 was er een consistorie met als thema's: de relatie met de [[Anglicaanse Kerk]], de godsdienstvrijheid wereldwijd, de [[liturgie]] in het leven van de Kerk vandaag en het seksueel misbruik binnen de katholieke Kerk. De Prefect van de [[Congregatie voor de Geloofsleer]], [[William Levada]], was de voorzitter van dit consistorie.

== Recente consistories waarin nieuwe kardinalen werden gecreëerd ==
{| class="wikitable" style="text-align:center"

|-
| colspan="11" |
=== Onder paus Franciscus ===

|-
! width="20%" | datum consistorie || totaal aantal nieuwe kardinalen ||{{Witte kolom|9}}|| waarvan stemgerechtigd || waarvan niet stemgerechtigd ||{{Witte kolom|9}}|| [[kardinaal-diaken|kardinaal- diaken]] || [[kardinaal-priester|kardinaal- priester]] || [[kardinaal-bisschop|kardinaal- bisschop]] ||{{Witte kolom|9}}|| [[In pectore|''in pectore'']]
|-
| style="text-align:left"| [[Lijst van kardinalen gecreëerd door paus Franciscus#Consistorie van 27 augustus 2022|27 augustus 2022]]<ref>{{en}}[http://www.catholic-hierarchy.org/event/cs2022.html Consistory-2022] op www.catholic-hierarchy.org</ref>
| 20
| 16
| 4
| 5
| 15
|
|
|-
| style="text-align:left"| [[Lijst van kardinalen gecreëerd door paus Franciscus#Consistorie van 28 november 2020|28 november 2020]]<ref>{{en}}[http://www.catholic-hierarchy.org/event/cs2020.html Consistory-2020] op www.catholic-hierarchy.org</ref>
| 13
|   9
| 4
| 6
|   7
|
|
|-
| style="text-align:left"| [[Lijst van kardinalen gecreëerd door paus Franciscus#Consistorie van 5 oktober 2019|5 oktober 2019]]<ref>{{it}}[https://press.vatican.va/content/salastampa/it/bollettino/pubblico/2019/09/01/0650/01348.html Annuncio di Concistoro il 5 ottobre per la creazione di nuovi Cardinali, 01.09.2019]. [https://web.archive.org/web/20230604040656/https://press.vatican.va/content/salastampa/it/bollettino/pubblico/2019/09/01/0650/01348.html Gearchiveerd] op 4 juni 2023.</ref>
| 13
| 10
| 3
| 3
| 10
|
|
|-
| style="text-align:left"| [[Lijst van kardinalen gecreëerd door paus Franciscus#Consistorie van 28 juni 2018|28 juni 2018]]<ref>{{it}}[https://press.vatican.va/content/salastampa/it/bollettino/pubblico/2018/05/20/0374/00807.html Annuncio di Concistoro il 28 giugno per la creazione di nuovi Cardinali, 20.05.2018]. [https://web.archive.org/web/20230604090730/https://press.vatican.va/content/salastampa/it/bollettino/pubblico/2018/05/20/0374/00807.html Gearchiveerd] op 4 juni 2023.</ref>
| 14
| 11
| 3
| 4
|   9
| 1
|
|-
| style="text-align:left"| [[Lijst van kardinalen gecreëerd door paus Franciscus#Consistorie van 28 juni 2017|28 juni 2017]]<ref>[https://press.vatican.va/content/salastampa/en/bollettino/pubblico/2017/05/21/170521b.html Announcement of Consistory on 28 June for the creation of new cardinals, 21.05.2017]. [https://web.archive.org/web/20230610202505/https://press.vatican.va/content/salastampa/en/bollettino/pubblico/2017/05/21/170521b.html Gearchiveerd] op 10 juni 2023.</ref>
|   5
|   5
|
|
|   5
|
|
|-
| style="text-align:left"| [[Lijst van kardinalen gecreëerd door paus Franciscus#Consistorie van 19 november 2016|19 november 2016]]<ref>[http://en.radiovaticana.va/news/2016/10/09/pope_announces_17_new_cardinals_in_consistory/1263940 Pope announces 17 new Cardinals in consistory]</ref>
| 17
| 13
| 4
|
|
|
|
|-
| style="text-align:left"| [[Lijst van kardinalen gecreëerd door paus Franciscus#Consistorie van 14 februari 2015|14 februari 2015]]<ref>[https://web.archive.org/web/20150212074305/http://www.news.va/en/news/pope-announces-names-of-new-cardinals Pope announces names of new Cardinals]</ref>
| 20
| 15
| 5
| 3
| 17
|
|
|-
| style="text-align:left"| [[Lijst van kardinalen gecreëerd door paus Franciscus#Consistorie van 22 februari 2014|22 februari 2014]]<ref>[https://web.archive.org/web/20150127202422/http://www.news.va/en/news/pope-francis-announces-names-of-new-cardinals Pope Francis announces names of new Cardinals]</ref>
| 19
| 16
| 3
| 4
| 15
|
|

|-
| colspan="11" |
=== Onder paus Benedictus XVI ===

|-
! width="20%" | datum consistorie || totaal aantal nieuwe kardinalen ||{{Witte kolom|6}}|| waarvan stemgerechtigd || waarvan niet stemgerechtigd ||{{Witte kolom|6}}|| [[kardinaal-diaken|kardinaal- diaken]] || [[kardinaal-priester|kardinaal- priester]] || [[kardinaal-bisschop|kardinaal- bisschop]] ||{{Witte kolom|6}}|| [[In pectore|''in pectore'']]
|-
| style="text-align:left"| [[Lijst van kardinalen gecreëerd door paus Benedictus XVI#Consistorie van 24 november 2012|24 november 2012]]<ref>2012 (2): een tweede consistorie in 2012 zonder creatie van Europese kardinalen</ref> ||   6 ||   6 || ||   1 ||   4 || 1 ||
|-
| style="text-align:left"| [[Lijst van kardinalen gecreëerd door paus Benedictus XVI#Consistorie van 18 februari 2012|18 februari 2012]]<ref>2012: waaronder creatie van de Nederlandse kardinaal [[Wim Eijk]] en de Belgische kardinaal [[Julien Ries]]</ref> || 22 || 18 || 4 || 13 ||   9 || ||
|-
| style="text-align:left"| [[Lijst van kardinalen gecreëerd door paus Benedictus XVI#Consistorie van 20 november 2010|20 november 2010]]<ref>2010: Er werden meer kardinalen tot kardinaal-diaken, dan tot kardinaal-priester gecreëerd. Dat komt maar zelden voor.</ref> || 24 || 20 || 4 || 13 || 10 || 1 ||
|-
| style="text-align:left"| [[Lijst van kardinalen gecreëerd door paus Benedictus XVI#Consistorie van 24 november 2007|24 november 2007]]<ref>2007: [[Ignacy Ludwik Jez]] overleed voor de feitelijke creatie.</ref> || 23 ||18 || 5 || 10 || 12 || 1 ||
|-
| style="text-align:left"| [[Lijst van kardinalen gecreëerd door paus Benedictus XVI#Consistorie van 24 maart 2006|24 maart 2006]] || 15 || 12 || 3 ||   6 ||   9 || ||

|-
| colspan="11" |
=== Onder paus Johannes Paulus II ===

|-
! width="20%" | datum consistorie || totaal aantal nieuwe kardinalen ||{{Witte kolom|10}}|| waarvan stemgerechtigd || waarvan niet stemgerechtigd ||{{Witte kolom|10}}|| [[kardinaal-diaken|kardinaal- diaken]] || [[kardinaal-priester|kardinaal- priester]] || [[kardinaal-bisschop|kardinaal- bisschop]] ||{{Witte kolom|10}}|| [[In pectore|''in pectore'']]
|-
| style="text-align:left"| [[Lijst van kardinalen gecreëerd door paus Johannes Paulus II#Consistorie van 21 oktober 2003|21 oktober 2003]]<ref>2003: 1 kardinaal werd [[in pectore]] gecreëerd. De naam werd nooit gepubliceerd.</ref> || 30 || 26 || 4 || 11 || 19 || || (1)
|-
| style="text-align:left"| [[Lijst van kardinalen gecreëerd door paus Johannes Paulus II#Consistorie van 21 februari 2001|21 februari 2001]] || 42 || 38 || 4 || 12 || 28 || 2 ||
|-
| style="text-align:left"| [[Lijst van kardinalen gecreëerd door paus Johannes Paulus II#Consistorie van 21 februari 1998|21 februari 1998]]<ref>1998: [[Marian Jaworski]] en [[Jānis Pujāts]] werden [[in pectore]] gecreëerd en in 2001 gepubliceerd; [[Giuseppe Uhac]] overleed voor de feitelijke creatie.</ref> || 22 || 19 || 1 ||   8 || 12 || || 2
|-
| style="text-align:left"| [[Lijst van kardinalen gecreëerd door paus Johannes Paulus II#Consistorie van 26 november 1994|26 november 1994]] || 30 || 24 || 6 ||   8 || 21 || 1 ||
|-
| style="text-align:left"| [[Lijst van kardinalen gecreëerd door paus Johannes Paulus II#Consistorie van 28 juni 1991|28 juni 1991]] || 22 || 20 || 2 ||   7 || 15 || ||
|-
| style="text-align:left"| [[Lijst van kardinalen gecreëerd door paus Johannes Paulus II#Consistorie van 28 juni 1988|28 juni 1988]]<ref>1988: [[Hans Urs von Balthasar]] overleed voor de feitelijke creatie.</ref> || 24 || 24 || ||   4 || 20 || ||
|-
| style="text-align:left"| [[Lijst van kardinalen gecreëerd door paus Johannes Paulus II#Consistorie van 25 mei 1985|25 mei 1985]]<ref>1985: waaronder creatie van de Nederlandse kardinaal [[Ad Simonis]]</ref> || 28 || 27 || 1 || 13 || 15 || ||
|-
| style="text-align:left"| [[Lijst van kardinalen gecreëerd door paus Johannes Paulus II#Consistorie van 2 februari 1983|2 februari 1983]]<ref>1983: waaronder creatie van de Belgische kardinaal [[Godfried Danneels]]</ref> || 18 || 16 || 2 ||   3 || 14 || 1 ||
|-
| style="text-align:left"| [[Lijst van kardinalen gecreëerd door paus Johannes Paulus II#Consistorie van 30 juni 1979|30 juni 1979]]<ref>1979: [[Ignatius Kung Pin-Mei]] werd [[in pectore]] gecreëerd en in 1991 gepubliceerd;</ref> || 15 || 14 || ||   4 || 10 || || 1
|}

== Een toekomstig consistorie ==
Over een toekomstig consistorie kan nooit iets met zekerheid worden gezegd. Wel is aannemelijk dat de paus, die een consistorie bijeen moet roepen, rekening houdt met de leeftijdsopbouw binnen het [[College van Kardinalen]]. Sinds ''[[Romano Pontifici Eligendo]]'' van [[paus Paulus VI]] is het aantal kiesgerechtigde kardinalen vastgesteld op 120. Kiesgerechtigd zijn sinds het [[motu proprio]] ''[[Ingravescentem Ætatem]]'', van diezelfde paus, alleen díe kardinalen die jonger zijn dan 80 jaar. In de regel trachten pausen sindsdien het aantal stemgerechtigde kardinalen rond de 120 te houden. Daarbij kijken ze enerzijds naar de leeftijdsopbouw van het College, en anderzijds naar de bezetting van zowel de hoogste posten binnen de [[Romeinse Curie]] als van de [[metropoliet|metropolitane]] [[aartsbisdom]]men die mogelijk voor een kardinaalshoed in aanmerking komen.

== Zie ook ==
* [[Consistoriekamer]]
* [[:Categorie:Lijsten van kardinalen|Lijsten van kardinalen]]

== Externe link ==
* [http://www.catholic-hierarchy.org/event/consist.html Consistories op Catholic Hierarchy]

{{Appendix}}

[[Categorie:Rooms-Katholieke Kerk]]

Consistorie - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd