https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=ChirurgijnChirurgijn - Bewerkingsoverzicht2026-04-19T02:13:13ZBewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wikiMediaWiki 1.43.6https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Chirurgijn&diff=153133&oldid=prevColani: Tekst vervangen - "17e" door "17<sup>e</sup>"2024-11-23T16:50:37Z<p>Tekst vervangen - "17e" door "17<sup>e</sup>"</p>
<p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>[[Bestand:Jacob Franszn (ca 1635-1708) and family in his barber-surgeon shop, by Egbert van Heemskerck (ca 1634 - 1704).jpg|thumb|Jacob Franszn (ca. 1635-1708) in zijn barbierswinkel bij het aderlaten. Op de achtergrond scheert een assistent iemand.<br>[[Egbert van Heemskerck I]], 1669]]<br />
De '''chirurgijn''' was een medisch behandelaar in de [[middeleeuwen]] en [[Vroegmoderne Tijd|vroegmoderne tijd]]. Het vak van chirurgijn kwam voort uit het werk van de [[barbier]], en hield zich vooral bezig met zaken waarbij bloed tevoorschijn kwam, dit in tegenstelling tot de universitair opgeleide [[arts]]en, die zich met [[interne geneeskunde]] bezighielden.<br />
<br />
[[Nicolaas de Graaff]] (1619 - ca. 1688), [[Wouter Schouten]] (1638-1704), Isaac Hendricksz [[Hartman (geslacht)|Hartman]] (1632-1684) en Cornelis Solingen (1641-1687) waren chirurgijn in Nederland. De Vlaamse chirurgijn [[Jan Palfijn]] (1650-1730) werd bekend als uitvinder van de [[verlostang]].<br />
<br />
== Gasthuizen ==<br />
In de [[Gasthuis|gasthuizen]] van de 17<sup>e</sup> eeuw had een chirurgijn een eigen verbandzaal. Hij werd tijdens het werk geassisteerd door zaalknechts of zaalmeiden. Er bestond een opleiding waarin chirurgijns het vak leerden. De patiënt was hierbij oefenmateriaal. Daarnaast nam men deel aan anatomielessen (soms in een [[anatomisch theater]]) waarbij terechtgestelde misdadigers werden ontleed. Veelvoorkomende handelingen in die tijd waren [[aderlaten|aderlating]], wondverzorging en de zorg voor [[botbreuk]]en. [[Laudanum]] en alcohol waren de toenmalige verdovingsmiddelen.<br />
<br />
== Scheepvaart ==<br />
In de zeilvaart had de chirurgijn de graad van [[officier]]. Hij had meestal een eigen [[Kajuit|hut]] waar hij zijn medische instrumenten en [[Geneesmiddel|medicijn]]en bewaarde. Zijn taak was het om zieke of gekwetste bemanningsleden en passagiers te verzorgen. Ook na een [[lijfstraf]] moest hij de veroordeelde op medisch gebied bijstaan. Tijdens en na een zeeslag moest de chirurgijn de gewonden verzorgen en zo nodig opereren. De gekwetsten werden benedendeks gebracht door zijn assistenten. Die moesten de chirurgijn ook bijstaan bij [[operatie (medisch)|operaties]]. [[Amputatie]] om [[koudvuur]] te vermijden was geen uitzondering. Bloedvaten werden met een gloeiend ijzer dichtgebrand ([[cauterisatie]]). Het werk aan boord van zeilschepen was niet zonder risico en leidde soms tot ernstige ongevallen.<br />
<br />
Het werk van de chirurgijn ontwikkelde zich daarna tot de moderne [[chirurgie]].<br />
<br />
[[Categorie:Historisch beroep]][[Categorie:Persoon uit de scheepvaart]][[Categorie:Medisch beroep]]</div>Colani