https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=CantatoriumCantatorium - Bewerkingsoverzicht2026-04-25T08:03:32ZBewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wikiMediaWiki 1.43.6https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Cantatorium&diff=141208&oldid=prevColani: 1 versie geïmporteerd2024-10-29T13:37:54Z<p>1 versie geïmporteerd</p>
<p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>[[File:Cod Sang 359 Alleluia.png |thumb|Cantatorium van Sankt Gallen, Cod. Sang. 359, Alleluia]]<br />
Een '''Cantatorium''' ([[Latijn]] ''cantare'' "zingen") is een boek met solistische gezangen voor het gedeelte van de [[mis]]viering tussen de lezing van het epistel en het [[eucharistisch gebed]]: [[graduale]], [[tractus (liturgie)|tractus]] en [[alleluia (mis)|alleluia]].<ref name=Eric>Eric Palazzo, Histoire des livres liturgiques, le Moyen Age des origines au XIIIe siècle, Éditions Beauchesne - Paris, 1993, p. 95.</ref> <br />
<br />
Het boek ontstond in de zevende eeuw en was toen ook al meer een statussymbool voor de [[cantor (religie)|cantor]] dan een onmisbaar boek voor de liturgieviering zoals we kunnen lezen in een getuigenis van [[Amalarius van Metz]] (ca. 750 - ca. 850). Hij schreef dat de cantor na de lezing van het epistel zich naar het [[ambo (preekstoel)|ambo]] begaf met het rijk versierde boek in zijn handen, zonder dat hij het noodzakelijkerwijze gebruikte bij de lezing.<ref name=Eric/><br />
<br />
Van diezelfde Amalarius weten we dat vanaf de achtste-negende eeuw het gebruik van zangboeken voor de [[liturgie]] werd afgestemd op de gebruiken in [[Rome (stad)|Rome]][ in de achtste eeuw. Daar gebruikte men enerzijds een [[antiphonale]] voor de mis (ook Graduale Romanum genoemd) gecomplementeerd met een cantatorium voor de gezangen van de voormis. Bij de introductie van de Romeinse ritus in [[Gallië]] werd het antiphonale met de misgezangen het officiële boek ook hier gecomplementeerd door een cantatorium met de gezangen van het eerste deel van de mis. Maar de gezangen in het cantatorium werden spoedig opgenomen in het antiphonale en het cantatorium verdween.<ref name=Eric/> Omstreeks de veertiende eeuw werd het cantatorium niet meer gebruikt.<br />
<br />
Het oudste bewaarde cantatorium is dat van [[Monza (stad)|Monza]] (Monza, Tesoro della basillica S. Giovanni, cod. CIX) dat gemaakt werd in Noord-Italië omstreeks 800. Een ander beroemd exemplaar is het Cantatorium van Sankt-Gallen, gemaakt tussen 922 en 925 in de [[abdij van Sankt Gallen]]. Het is het eerste manuscript met de muzieknotatie bij middel van [[neumen]].<br />
<br />
== Externe links ==<br />
* [http://www.cesg.unifr.ch/getMs.php?ref=359-0a/ Elektronische facsimile van het Cantatorium van Sankt Gallen]{{Dode link}}<br />
{{appendix|1=Referenties}}<br />
<br />
[[Categorie:Liturgie in de Rooms-Katholieke Kerk]]<br />
[[Categorie:Eucharistie in de katholieke kerk]]<br />
[[Categorie:Liturgisch voorwerp in de katholieke kerk]]<br />
[[Categorie:Gregoriaanse muziek]]</div>Colani