https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=BlauwdrukBlauwdruk - Bewerkingsoverzicht2026-05-31T08:15:10ZBewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wikiMediaWiki 1.43.6https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Blauwdruk&diff=152265&oldid=prevColani op 21 nov 2024 om 09:262024-11-21T09:26:02Z<p></p>
<p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>[[Bestand:Blauwdruk-Ronhaar.jpg|thumb|300px|Blauwdruk uit 1923 van bakkerij.]]<br />
[[Bestand:LaBelle Blueprint.jpg|thumb|300px|right|Moderne blauwdruk van het Franse galjoen ''La Belle''.]]<br />
<br />
Een '''blauwdruk''' is een met behulp van [[cyanotypie]] gemaakte directe fotografische kopie in witte lijnen op een blauwe achtergrond, waarbij de achtergrond blauw kleurt door het gebruik van cyanidezouten. <br />
<br />
Daarnaast is blauwdruk in de loop van de tijd ook de term geworden waarmee een nog niet uitgevoerd ontwerp van iets wordt aangeduid. Blauwdruk betekent in figuurlijke zin ''plan van uitvoering''.<br />
<br />
== Geschiedenis == <br />
Cyanotypie werd in 1842 uitgevonden door de Engelse [[astronoom]] en [[fotograaf]] [[John Herschel]]. Het is een manier om een [[fotogram]] te maken. Als lichtgevoelige laag gebruikte Herschel een mengsel van [[Kaliumhexacyanoferraat(II)|kaliumhexacyanoferraat]] en [[ammoniumijzercitraat]], dat indien blootgesteld aan sterk licht verandert in [[Pruisisch blauw]]. Wanneer de chemische middelen zijn weggespoeld met water blijft er een stabiele blauwe kleur over, waarbij de niet belichte delen wit blijven. <br />
<br />
Cyanotypie bleek ook erg geschikt om tekeningen in meervoud te maken. De tekeningen werden hiertoe met [[Oost-Indische inkt]] op lichtdoorlatend [[calqueerpapier]] getekend, en die tekeningen werden direct op een drager met lichtgevoelige materiaal werd gelegd, waardoor een [[contactafdruk]] kon worden verkregen, waarbij de afdruk dus altijd precies dezelfde grootte had als de originele tekening. <br />
Deze ''calque'' kon zo vaak als men wilde, worden belicht, waarbij de zwarte inktlijnen het licht tegenhielden en als witte lijnen op de blauwe afdruk terechtkwamen. Dit specifieke gebruik van cyanotypie werd bekend als blauwdruk.<br />
<br />
Gedurende bijna een eeuw was cyanotypie de enige simpele en goedkope manier om tekeningen in meervoud te maken. De techniek werd dan ook meteen gebruikt in de industrie, speciaal voor bouwplannen op groot formaat voor machines, zoals [[locomotief (spoorwegmaterieel)|locomotieven]], en voor architectonische bouwwerken. <br />
<br />
In de loop van de twintigste eeuw werden varianten op deze techniek geïntroduceerd, zoals de ''diazotypie'', ook wel aangeduid met de merknaam ''ozalid''.<br />
<br />
== Gebruik van blauwdrukken ==<br />
=== Drukkerijen ===<br />
In de drukkerswereld is een blauwdruk of ozalid een proefdruk die tot stand komt door het speciale, lichtgevoelige [[diazopapier]] (zoals men dat kent van planafdrukken) te belichten door een film van een opgemaakte bladzijde.<br />
<br />
Blauwdrukken worden (in de [[reprografie]]) aangemaakt voor de technische controle maar ook voor de finale controle door de opdrachtgever of de vormgever.<br />
<br />
=== Techniek en bouw ===<br />
In de techniek werden blauwdrukken gebruikt om duplicaten te maken van [[technische tekening]]en. Deze blauwdrukken werden gebruikt voor de bouw of productie van het getekende. <br />
<br />
Het gebruik van blauwdrukken in de techniek en bouw is vervangen door enerzijds andere [[Fotokopiëren|fotokopieertechnieken]] en anderzijds de opkomst van computergesteund ontwerpen ([[Computer-aided design|CAD]]) en het afdrukken van de computertekeningen met [[Plotter (uitvoerapparaat)|plotters]] en grote [[printer]]s.<br />
<br />
[[Categorie:Druktechniek]]</div>Colani