Colani: Tekst vervangen - ".jpeg" door ".jpg"

2024-11-17T06:13:03Z

Tekst vervangen - ".jpeg" door ".jpg"

Nieuwe pagina

[[Bestand:Atlas Van der Hagen-KW1049B11 089-LUGDINI BATAVORUM VULGO LEYDEN SIC ULTIMO AMPLIFICAM DELINEATIO.jpg|thumb|Op een kaart van Leiden van eind zeventiende eeuw is de gehele binnenvestgracht te herkennen]]
De '''binnenvestgracht''' was een deel van de [[Vesting (verdedigingswerk)|vestingwerken]] van de [[Zuid-Holland]]se stad [[Leiden (hoofdbetekenis)|Leiden]].<ref>{{pdf}}[https://web.archive.org/web/20171108095607/https://gemeente.leiden.nl/fileadmin/files/Projecten/Masterplan_Leidse_Singels/De_Leidse_Singels_internetversie_april-2011.pdf Historische ontwikkeling], deel van het ''Masterplan Leidse Singels'', uitgebracht door de gemeente Leiden in 2011. (gearchiveerd)</ref> Vrijwel de gehele [[Singel (gracht)|singelstructuur]] met vestingwallen was aan de stadszijde voorzien van een extra obstakel in de vorm van de binnenvestgracht.<ref>[https://web.archive.org/web/20171108151511/http://www.moned.nl/bouwhistorische-opname-leiden-plantsoen.html Cultuurhistorisch onderzoek Leiden | Plantsoen], studie door bureau MoNed, 2013-14.</ref> Met de stadsuitbreidingen van 1611 (naar het noorden) en 1659 (naar het oosten) werd de singelstructuur gecompleteerd.

== Zeven delen ==
Ooit waren er zeven delen van de binnenvestgracht, die op een paar kleinere stukken na alle werden gedempt. Thans herinneren de straatnamen 1e tot en met 5e Binnenvestgracht nog aan de vroegere functie, waarbij alleen door de laatste nog water stroomt. De [[5e Binnenvestgracht]] is niet de oorspronkelijke binnenvestgracht aan de zuidwest-hoek van de vesting, deze werd al voor 1600 gedempt. De 5e Binnenvestgracht liep reeds in de zeventiende eeuw achterlangs het eerste huizenblok aan de stadswallen, terwijl de rest van de binnenvestgracht direct aan de wallen lag.<ref>Gedemptegrachtenwandeling, p. 49.</ref> Een zesde deel loopt aan de oostrand van de binnenstad, langs de [[Begraafplaats Groenesteeg]], en het zevende deel langs de noordoost-hoek, ten noorden van de [[Zijlpoort (Leiden)|Zijlpoort]].

===Dempingen===
In de loop van de negentiende eeuw werd duidelijk dat de stadswallen hun defensieve functie hadden verloren en ze werden dan ook goeddeels afgebroken. Materiaal dat daarbij vrijkwam werd bijvoorbeeld gebruikt voor het versmallen van de singels of het dempen van de binnenvestgracht. Dat gebeurde in delen, waaraan het meeste werk tussen 1867 en 1900 werd verricht.<ref>Gedemptegrachtenwandeling, p. 50-51.</ref>

{| class="wikitable"
! Jaar
! Huidige naam
! Tracé
! Bijzonderheden
|-
| Vóór 1600
| Deels [[Hortus botanicus Leiden|Hortus botanicus]], deels [[LAKtheater]]
| Van Sterrewachtlaan tot Doelensteeg
|
|-
| 1645
| Rembrandtstraat<ref>[https://web.archive.org/web/20200221134709/http://www.waterambachtleiden.nl/Rembrandtstraat.html Rembrandtstraat: voorheen “Gedamde Vestgraft”.], publicatie Waterambacht Leiden, 2018.</ref>
| Van Noordeinde tot Groenhazengracht
|
|-
| 1854
| 1e Binnenvestgracht
| Van Galgewater tot kort voor Morsstraat
| Bij uitbreiding Morspoortkazerne
|-
| 1867
| 1e Binnenvestgracht
| Van Steenstraat tot aan de bocht halverwege
|
|-
| 1870
| Langs Jan van Houtkade
| Van [[Doezastraat|Koepoortsgracht]] tot [[Zijdgracht (Leiden)|Zijdgracht]]
|
|-
| 1874
|
| Van Doelensteeg tot Rembrandtstraat
|
|-
| 1875
|
| Van 5e Binnenvestgracht tot de [[Vliet (Leiden)|Vliet]]
|
|-
| 1876
| 1e Binnenvestgracht
| Van de bocht tot aan de Morsstraat
|
|-
| 1876
| Deels 4e Binnenvestgracht, deels Veerstraat
| Van [[Levendaal (straat)|Levendaal]] tot [[Nieuwe Rijn]]
|
|-
| 1880
| 4e Binnenvestgracht
| Van Levendaal tot [[Geregracht]]
|
|-
| 1882
| 2e Binnenvestgracht
| Van Steenstraat tot Nieuwe Beestenmarkt
|
|-
| 1883
|
| Achterlangs [[De Valk (Leiden)|molen De Valk]] tot [[Mare (watergang)|Nieuwe Mare]]
|
|-
| 1884
| 1e Binnenvestgracht
| Klein stukje tussen Morsstraat en Morspoortkazerne
| Samen met dempen van een [[Lijst van vaktermen in de vestingbouwkunde|coupure]] door de stadswallen
|-
| 1890-1900
| Deels 3e Binnenvestgracht
| Van Korte Mare tot Tweelingstraat
|
|-
| 1919-1923
| Deels [[Huigpark]], deels Houtmarkt
| Van Tweelingstraat tot Hendrikstraat
|
|-
| 1930
|
| Twee stukjes naast [[Zijlpoort (Leiden)|Zijlpoort]]
|
|-
| 1937
|
| Twee stukken naast de [[Meelfabriek (Leiden)|meelfabriek]]
| In 1983 deels weer opengelegd (nabij [[Katoenpark]])<ref>Gedemptegrachtenwandeling, p. 45.</ref>
|}

{{Appendix|2=
*{{pdf}}[http://www.waterambachtleiden.nl/PDF/Gedemptegrachtenwandeling.pdf Gedemptegrachtenwandeling], burgerinitiatief ''Het Waterambacht'', mei 2015.
----
{{references}}
}}

[[Categorie:Vestingbouw]]
[[Categorie:Straat in Leiden]]
[[Categorie:Voormalige gracht in Leiden]]

Binnenvestgracht - Bewerkingsoverzicht

Colani: Tekst vervangen - ".jpeg" door ".jpg"