Colani: 1 versie geïmporteerd

2024-03-01T13:20:34Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

{{Infobox persoon
| naam = Bertha Elias
| afbeelding = Bertha Elias (1889-1933).jpg
| onderschrift = Bertha Elias
| volledigenaam = Jonkvrouwe Bertha Elias
| geboortenaam =
| bijnaam = Freule Elias
| geboorteplaats = [[Utrecht (stad)|Utrecht]]
| geboortedatum = [[1 februari]] [[1889]]
| sterfplaats = [[Den Haag]]
| sterfdatum = [[18 juli]] [[1933]]
| nationaliteit = Nederlandse
| land =
| beroep = museumdirectrice
| bekendvan = Een van de eerste vrouwelijke museumdirecteuren in Nederland
| religie =
| politiek =
| zieook =
| website =
| handtekening =
| portaal = Mens en maatschappij
}}
[[Jonkheer|Jkvr.]] '''Bertha Elias''' ([[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[1 februari]] [[1889]] - [[Den Haag]], [[18 juli]] [[1933]]), bijgenaamd “Freule Elias”, telg uit het geslacht [[Elias (geslacht)|Elias]], was een Nederlandse juriste, [[Vrouwendiscriminatie|vrouwenrechten]][[Politiek activisme|activiste]] en museumdirectrice. Als directrice van het Museum voor het Onderwijs in Den Haag was zij in Nederland in 1923 een van de eerste vrouwen die een dergelijke functie bekleedde.

==Biografie==
Bertha Elias werd geboren te Utrecht als dochter van mr. Wouter Hendrik Elias, [[Griffier (rechtbank)|griffier]] bij de Utrechtse rechtbank en Anna Maria Hulshoff, dochter van de Amsterdamse [[medicus]] Gerrit Hulshoff.

===Studie===
Tijdens haar studietijd in Utrecht was Elias, die zich inzette voor de sociale positie van vrouwen, zeer actief voor het [[Maandblad voor Vrouwenstudie]],<ref name="Kunsthistorische vrouwen van weleer">Marcus-de Groot, Yvette: [https://books.google.nl/books?id=ClFSxTRy2NIC Kunsthistorische vrouwen van weleer], pagina 108-109, Uitgeverij Verloren, 2003, {{ISBN|9065507663}}</ref> waar ze onder meer samenwerkte met de [[Feminisme|feministe]] [[Mies Wiener]]. Daarnaast was Bertha Elias [[Voorzitter|praeses]] van de [[U.V.S.V./N.V.V.S.U.|UVSV]], een studentenvereniging voor vrouwen.<ref name="Een verbond van gestudeerde vrouwen">Schreuder, Annick en Teeuwen, Nicole: [https://books.google.nl/books?id=0wEjlONtVHkC Een verbond van gestudeerde vrouwen (...)], Uitgeverij Verloren, 1993, {{ISBN|9065503765}}</ref> Elias voltooide haar studie [[Rechtsgeleerdheid|Rechten]] succesvol in 1912 en in 1914 studeerde ze af in [[Staatsinrichting|Staatswetenschappen]], om in 1916 te promoveren in de [[Rechtsgeleerdheid]].<ref name="Een verbond van gestudeerde vrouwen" />

===Museumdirectrice===
Na haar studietijd was Elias enkele jaren werkzaam in het [[maatschappelijk werk]], een vakgebied dat in die tijd werd beschouwd als voldoende “passend” voor vrouwen.<ref name="Een verbond van gestudeerde vrouwen" /> In 1918 was Elias betrokken bij de oprichting van de [[Vereniging van vrouwen met hogere opleiding VVAO|Vereeniging van Gestudeerde Vrouwen]], samen met onder anderen haar zuster jkvr. dr. [[Jeannette Elias]] (1880-1957) en dr. [[Marie Jeanette Baale]].<ref name="Kunsthistorische vrouwen van weleer" /> In 1921 verhuisde Bertha Elias naar Den Haag, waar zij in 1923 werd aangesteld in de functie van [[Directeur|directrice]] van het [[Museon|Museum voor het Onderwijs]], dat sinds 1985 ''Museon'' heet.<ref name="Een verbond van gestudeerde vrouwen" /> Als zodanig was Bertha Elias een van de eerste vrouwelijke museumdirecteuren in Nederland. Haar aanstelling bevreemdde [[Lodewijk Duymaer van Twist]], een [[Orthodox-gereformeerden|orthodox-gereformeerd]] gemeenteraadslid (én Tweede Kamerlid). Hij stelde herhaaldelijk de vraag of er niet een wachtgelder had kunnen worden benoemd, waarop wethouder Wouter van der Meulen uiteindelijk antwoordde dat onder de 130 sollicitanten geen geschikte oud-ambtenaar voorkwam.{{refn|group=noot|Dr. Wouter Wisso van der Meulen (1868-1944), letterkundige, Haagse wethouder van Onderwijs van 1923 tot 1931<ref>''Persoonlijkheden in het Koninkrijk der Nederlanden in woord en beeld'': [http://resources.huygens.knaw.nl/retroboeken/persoonlijkheden/?page_number=1006 Meulen, Wouter Wisso van der], pagina 1006, Uitgeverij Van Holkema & Warendorf, Amsterdam, 1938</ref>}}<ref>Koninklijke Bibliotheek/Delpher; ''Dagblad Het Vaderland'': [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010008637:mpeg21:p003 Mededeelingen], 27-08-1923, pagina 3</ref>

Als opvolgster van [[Herman van Cappelle (geoloog)|Herman van Cappelle]], de eerste directeur van dat museum, wist Elias een aanzienlijke groei in het bezoekersaantal te bewerkstelligen, van circa 2.500 in 1923 naar 100.000 per jaar in 1932, waarvan driekwart scholier was.<ref name="Jonkvr. Dr. B. Elias †">Koninklijke Bibliotheek/Delpher; ''Het nieuws van den dag voor Nederlandsch-Indië'', [[Gerrit van Poelje|Poelje, Prof. Mr. G.A. van]]: [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010229863:mpeg21:p019 Jonkvr. Dr. B. Elias †], 02-08-1933, pagina 19</ref> Ook het aantal medewerkers groeide navenant mee van 2 naar 17 personen.<ref name="Kunsthistorische vrouwen van weleer" /> Onder haar directoraat verhuisde het museum in 1930 naar een groter onderkomen, in de Hemsterhuisstraat te Den Haag. Na een kort ziekbed overleed Bertha Elias onverwacht in 1933 in het [[HMC Bronovo|Ziekenhuis Bronovo]] te Den Haag. Bij haar [[Begrafenis|teraardebestelling]] op begraafplaats [[Oud Eik en Duinen]] sprak burgemeester dr. [[Lodewijk Hendrik Nicolaas Bosch van Rosenthal|Lodewijk Bosch ridder van Rosenthal]] van Den Haag met eerbied over haar organisatievermogen, leidinggevende kwaliteiten en verdiensten voor het [[Onderwijs in Nederland|onderwijs]].<ref>Koninklijke Bibliotheek/Delpher; ''Haagsche Courant'': [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB04:000147137:mpeg21:p017 Begrafenis jkvr. dr. B. Elias], 21-07-1933, pagina 17</ref> Als haar opvolger werd benoemd dr. [[Walter van Wijk|Walter Emile van Wijk]]. Naast haar werk als museumdirectrice is Bertha Elias lid geweest van de Commissie voor Veilig Verkeer van de gemeente Den Haag, waarin zij eveneens door dr. Van Wijk werd opgevolgd. Ook zette zij zich in voor [[natuurbescherming]].<ref>[https://web.archive.org/web/20180816194720/http://hgapubliek.hosting.deventit.net/ Haags Gemeentearchief]: Gemeentelijk Jaarverslag 1933</ref>

{{Citaat|''Als een sterke Wind is zij door het leven gegaan. Een wind, Waarvan men niet weet, noch vanwaar hij komt, noch waarheen hij gaat. Geen storm, die boomen ontwortelt en verwoesting achterlaat. Maar een sterke, prikkelende, gezonde wind, waarin men het hoofd ontbloot, die Verfrissching brengt en nieuwe veerkracht na een zwaren dag.''|Prof. dr. [[Gerrit van Poelje]], Directeur-generaal van het Onderwijs, in 1933 in zijn [[necrologie]] van Bertha Elias.<ref name="Jonkvr. Dr. B. Elias †" />}}

===Soroptimist===
Bij de oprichting in 1927 te Den Haag van de Nederlandse tak van de [[Soroptimist International]] was ook Bertha Elias betrokken. Vanaf dat jaar bekleedde ze bij deze vrouwenorganisatie de functie van 2e [[Assessor (functie)|assessor]] (algemeen bestuurslid).<ref>Koninklijke Bibliotheek/Delpher; [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMATR01:001885030:00004 De wig; orgaan van de Nederlandsche Unie voor Vrouwenbelangen], jaargang 5, 1927-1928, nr. 9, 01-12-1927, pagina 32</ref>

==Adeldom==
Bij [[Koninklijk Besluit]] van 2 December 1912 Nº. 45 werd Bertha Elias in de [[Nederlandse adel]] opgenomen, met het [[Predicaat (titel)|predicaat]] van jonkvrouw.<ref>Koninklijke Bibliotheek/Delpher; ''Nederlandsche Staatscourant'': [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB08:000170527 09-01-1913 (Nº 7)], pagina 3</ref>

{{Appendix||2=
== Bronnen ==
* ''[[Nederland's Patriciaat]]'' 2 (1911), p. 129-140.
* Museon: [https://www.museon.nl/nl/geschiedenis Geschiedenis] (Webpagina bezocht: 2018-08-16)
* B.S. 's-Gravenhage, Overlijden 1933, Akte 2538 d.d. 19 juli 1933.
== Noten ==
{{References|group=noot}}
== Verwijzingen ==
{{References}}
}}
{{Bibliografische informatie}}

{{DEFAULTSORT:Elias, Bertha}}
[[Categorie:Nederlandse adel]]
[[Categorie:Nederlands feminist]]
[[Categorie:Nederlands museumdirecteur]]
[[Categorie:Geschiedenis van Den Haag]]
[[Categorie:Nederlands maatschappelijk werker]]
[[Categorie:Directeur van Nederlands museum]]
[[Categorie:Nederlands jurist]]
[[Categorie:Vrouwenrechtenactivist]]

Bertha Elias - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd