Colani: Nieuwe pagina aangemaakt met '{{Infobox taal | naam in Nederlands = Vlaams / Belgisch-Nederlands | naam in taal = | gesproken = België
Zie ''Nederlands taalgebied'' | sprekers = 6,4 miljoen | rang = | taalfamilie = Indo-Europees * Germaans West-Germaans * Nederfrankisch Nederlands * Belgisch-Nederlands | dialecten = Brabants, Limburgs, West-Vlaams e.a.
Zie ''Nederl...'

2025-11-01T11:46:20Z

Nieuwe pagina aangemaakt met '{{Infobox taal | naam in Nederlands = Vlaams / Belgisch-Nederlands | naam in taal = | gesproken = België<br />Zie ''Nederlands taalgebied'' | sprekers = 6,4 miljoen | rang = | taalfamilie = Indo-Europees * Germaans ** West-Germaans *** Nederfrankisch **** Nederlands ***** Belgisch-Nederlands | dialecten = Brabants, Limburgs, West-Vlaams e.a.<br />Zie ''Nederl...'

Nieuwe pagina

{{Infobox taal
| naam in Nederlands = Vlaams / Belgisch-Nederlands
| naam in taal =
| gesproken = [[België]]<br />Zie ''[[Nederlands taalgebied]]''
| sprekers = 6,4 miljoen
| rang =
| taalfamilie =
[[Indo-Europese talen|Indo-Europees]]
* [[Germaanse talen|Germaans]]
** [[West-Germaanse talen|West-Germaans]]
*** [[Nederfrankisch]]
**** [[Nederlands]]
***** Belgisch-Nederlands
| dialecten = [[Brabants]], [[Limburgs]], [[West-Vlaams]] e.a.<br />Zie ''[[Nederlandse dialecten]]''
| varianten =
| dochtertaal =
| creolen =
| alfabet = [[Latijns alfabet|Latijns]]
| officieelin = {{BE}}
| organisatie =
| portaal2 = Nederlands
}}
[[Bestand:Renaultespacepic.jpg|thumb|Een berline, break, of monovolume? (in Nederland respectievelijk sedan, stationwagen en MPV)]]
[[Bestand:Car crash 2.jpg|thumb|''Total loss'' of ''perte totale''?]]

'''Belgisch-Nederlands''' of '''Zuid-Nederlands''' is de aanduiding voor [[woord]]en, [[uitdrukking]]en en [[grammatica]]le constructies die alleen in de [[België|Belgische]] variant van het [[Standaardnederlands]] algemeen voorkomen.

Vooral in Vlaanderen (de provincies Oost-Vlaanderen, West-Vlaanderen, Antwerpen, Limburg en Vlaams-Brabant) is de benaming ''Zuid-Nederlands'' in zwang, een verwijzing naar de ligging van Vlaanderen binnen het [[Nederlands taalgebied|Nederlandse taalgebied]]. In Nederland kan die term ook verwijzen naar het Nederlands zoals dat gesproken wordt in heel het Nederlands taalgebied, dus inclusief de zuidelijke provincies van Nederland. De [[Van Dale Groot woordenboek van de Nederlandse taal|Grote Van Dale]] duidt Belgisch-Nederlands aan met "Belg.", al dan niet met "niet alg." erbij.

'Belgisch-Nederlands' kan ook betrekking hebben op een verschil in betekenis van een en hetzelfde woord. Zo kennen Vlamingen een [[Steelpan (voorwerp)|steelpan]], in het bijzonder een [[koekenpan]], simpelweg als een 'pan' of een 'bakpan', alle andere [[Pan (voorwerp)|pannen]] worden meestal '[[Pot (aardewerk)|pot]]ten' genoemd. Als men in Vlaanderen (vooral in de provincies West-Vlaanderen en Oost-Vlaanderen) van een 'bedpan' spreekt (niet te verwarren met '[[beddenpan]]' overigens), bedoelt men dan weer meestal een [[Po (voorwerp)|po]] of kamerpot. Het woord is in deze betekenis verouderd in Nederland en wordt voornamelijk gebruikt voor ondersteken, speciale po's om in bed te zetten wanneer men het bed niet uit kan/mag in een ziekenhuis. Dit voorwerp lijkt ook enigszins op een koekenpan, eventueel zonder de steel.

== Algemeen Belgisch-Nederlands ==
De [[Nederlandse Taalunie]] erkent dat er een duidelijke geografische variatie bestaat tussen de standaardtaal in Vlaanderen en Nederland. <ref>''taaladvies.net'' - [https://taaladvies.net/taal/advies/tekst/85/#standaardtaal Wat is standaardtaal?]</ref> Zij definieert "standaardtaal in België" als "het Nederlands dat algemeen bruikbaar is in het publieke domein in België, dat wil zeggen in alle belangrijke sectoren van het openbare leven, zoals het bestuur, de administratie, de rechtspraak, het onderwijs en de media". <ref>''taaladvies.net'' - [https://taaladvies.net/taal/advies/popup.php?id=114 Standaardtaal in België]. [https://web.archive.org/web/20201105064358/https://taaladvies.net/taal/advies/popup.php?id=114 Gearchiveerd] op 5 november 2020.</ref>

Enkele voorbeelden van woorden die tot de standaardtaal in Vlaanderen horen, maar niet tot de standaardtaal in het hele Nederlandse taalgebied:
* [[Zure kers|kriek]] (zure kers, morel, Prunus cerasus)
* dampkap (afzuigkap) <ref>''taaladvies.net'' - [https://taaladvies.net/taal/advies/vraag/1120/ Dampkap / wasemkap / afzuigkap]. [https://web.archive.org/web/20210614062632/https://taaladvies.net/taal/advies/vraag/1120/ Gearchiveerd] op 14 juni 2021.</ref>
* verwittigen (waarschuwen, inlichten) <ref>''taaladvies.net'' - [https://taaladvies.net/taal/advies/vraag/859/ Verwittigen]. [https://web.archive.org/web/20210416080954/https://taaladvies.net/taal/advies/vraag/859/ Gearchiveerd] op 16 april 2021.</ref>
* rondpunt (rotonde) <ref>''taaladvies.net'' - [https://taaladvies.net/taal/advies/vraag/721/ Rondpunt / Rotonde]. [https://web.archive.org/web/20210416083726/https://taaladvies.net/taal/advies/vraag/721/ Gearchiveerd] op 16 april 2021.</ref>
* droogkuis (stomerij) <ref>''taaladvies.net'' - [https://taaladvies.net/taal/advies/vraag/225/ Droogkuis / nieuwkuis / stomerij]. [https://web.archive.org/web/20210416082239/https://taaladvies.net/taal/advies/vraag/225/ Gearchiveerd] op 16 april 2021.</ref>
* kleedje (jurk) <ref>{{Citeer web|url=https://taaladvies.net/taal/advies/vraag/1698/|titel=Kleed(je) / jurk(je)|bezochtdatum=2017-02-28|werk=taaladvies.net}}</ref>
Verder zijn er ook woorden die veelvuldig worden gebruikt in Vlaanderen, maar niet tot de Vlaamse standaardtaal horen; enkele voorbeelden:
* beenhouwer (slager)
* kuisen (schoonmaken)
* plezant (leuk)
* vaak hebben (slaperig zijn)
* [[tjeef]]
* sos ([[Socialisme|socialist]])
* kwacht ([[kwagt]])
Daarnaast zijn er ook nog grammaticale verschillen. In Nederland spreekt men van een vervoerbewijs en belastingaangifte, terwijl men in Vlaanderen spreekt van een vervoer'''s'''bewijs <ref>{{Citeer web |url=http://www.belgianrail.be/nl/vervoersbewijzen.aspx |titel=NMBS - Vervoersbewijzen |auteur=Nationale Maatschappij der Belgische Spoorwegen}}</ref> en belasting'''s'''aangifte. <ref>''taaladvies.net'' - [https://taaladvies.net/taal/advies/vraag/97/ Belasting(s)brief / belasting(s)aangifte / aangiftebiljet / belasting(s)formulier / aangifteformulier]</ref>

{{Zie hoofdartikel|Lijst van Belgisch-Nederlandse woorden}}

== Belgicismen ==
[[Bestand:Bruxelles-Buste du bourgmestre de Schaerbeek Auguste Reyers-01.jpg|thumb|Buste van "[[Auguste Reyers]] ''Bourgmestre''" (van [[Schaarbeek]]: 1909-1921)]]
Een '''belgicisme''' is een woord dat of een uitdrukking die alleen in de [[België|Belgische]] variant van het Nederlands voorkomt. Sommige worden zelden gebruikt, andere worden dagelijks gebruikt en worden in [[Vlaanderen]] tot de verzorgde standaardtaal gerekend. Veel belgicismen zijn leenwoorden en letterlijk uit het [[Frans]] vertaalde woorden of uitdrukkingen ([[gallicisme]]n), andere zijn als reactie daarop juist opmerkelijk [[Taalpurisme|puristisch]], zoals ''droogzwierder'' voor ''centrifuge'', en ''duimspijker'' voor ''punaise''. Tussen de belgicismen bevinden zich veel woorden die in het algemeen Nederlands als verouderd, formeel of puristisch beschouwd worden. Bovendien vinden veel belgicismen hun oorsprong in de Belgische officiële [[nomenclatuur]]. Zo is in Nederland ''misdaad'' geen juridisch begrip, maar in België wel.

In de spreektaal kent het Belgisch-Nederlands ook verbuigingen naar (mannelijk) [[woordgeslacht]], onder meer bij lidwoorden, bezittelijke voornaamwoorden en bijvoeglijke naamwoorden, die in het [[Standaardnederlands]] geheel verdwenen zijn (zie: [[tussentaal]]).

Een woord dat enkel in het [[Belgisch-Frans]] (in Wallonië en [[Brussels Hoofdstedelijk Gewest|Brussel]]) voorkomt, wordt óók een belgicisme genoemd. Voorbeelden hiervan zijn de woorden ''pensionné'' of ''bourgmestre'', die alleen in Franstalig België gebruikt worden (als vertaling van respectievelijk [[pensioen|gepensioneerd]] en [[burgemeester]]). Een ander voorbeeld is het gebruik van ''septante'' en ''nonante'' in plaats van ''soixante-dix'' en ''quatre-vingt-dix''. Deze telwoorden zijn ook in Zwitserland gangbaar.

== Zie ook ==
[[File:Vlaamse tussentaal Belgisch-Nederlands.jpg|thumb|Vlaamse tussentaal]]
* [[Belgisch-Frans]]
* [[Nederlands in België]]
* [[Standaardnederlands]]
* [[Vlaams]]
* [[Vlaamse identiteit]]

== Literatuur ==
* Gert De Sutter (red.), ''De vele gezichten van het Nederlands in Vlaanderen. Een inleiding tot de variatietaalkunde'', 2017, {{ISBN|9789463442435}}
* [[Ludo Permentier]] en Rik Schutz, ''Typisch Vlaams - 4000 woorden en uitdrukkingen'', 2015, {{ISBN|9789059086517}}
* Miet Ooms, ''Buurtaal - Praktische gids voor het Nederlands in België en Nederland.'', 2020, Sterck & De Vreese.
* {{Citeer tijdschrift|achternaam=Vanacker|voornaam=V. F|medeauteurs=G. De Schutter|url=https://opac.kbr.be/Library/Portal/EbscoGateway.ashx?scenario=EBSCO_EDS&dbid=edb&an=126401166&type=pdf|titel=Zuidnederlandse dialekten op de band|jaargang=19|tijdschrift=Taal en Tongval|datum=1967|pagina's=35-51}}

== Externe links ==
* ''vrttaal.net'' - [http://vrttaal.net/ Belgisch-Nederlands]
* ''vlaamswoordenboek.be'' - [https://www.vlaamswoordenboek.be/ Vlaams woordenboek]
* [https://web.archive.org/web/20201202144626/http://www.gentvertaalt.be/Taaldatabank/search Taaldatabank van GentVertaalt] (onderscheid Belgisch-Nederlands - Landneutraal Nederlands - Nederlands-Nederlands)
{{Appendix}}

[[Categorie:Vlaamse streektaal of dialect]][[Categorie:Variëteit van het Nederlands]]

Belgisch-Nederlands - Bewerkingsoverzicht