Colani op 1 aug 2024 om 11:43

2024-08-01T11:43:22Z

Nieuwe pagina

{{Infobox heilige
| naam = Bartolomeüs
| geboortedatum =
| geboorteplaats =
| sterfdatum = midden [[1e eeuw]]
| sterfplaats =
| etniciteit =
| feestdag = [[24 augustus]] (Rooms-Katholieken) en [[11 juni]] (Oosters-orthodoxen)
| vereerd_bij = [[Christendom]], [[Rooms-Katholieke Kerk]], [[oosters-orthodoxe kerken]]
| afbeelding = Saint Bartholomew. Engraving. Wellcome V0031677.jpg
| onderschrift = Gravure van St. Bartolomeüs
| titels = [[Apostel]] en [[Martelaar (christendom)|martelaar]]
| zaligverklaring_datum =
| zaligverklaring_plaats =
| zaligverklaring_door =
| heiligverklaring_datum =
| heiligverklaring_plaats =
| heiligverklaring_door =
| attributen = een [[mes (voorwerp)|mes]], vaandel, schriftrol, boek, pelgrimsstaf, duivel of afgeslagen hoofd en vel in de hand
| beschermheilige_voor = [[Armenië]], het bisdom [[Bisdom Luik|Luik]] en de steden [[Frankfurt am Main|Frankfurt]], Geraardsbergen, [[Altenburg (Thüringen)|Altenburg]] en [[Pilsen]], en verder ook van de bergbewoners, de landbouwers, de herders, de lederarbeiders en zadelmakers, de kleer- en schoenmakers, de bakkers, de metselaars, de boekbinders en de kaas- en oliehandelaars (in [[Florence (stad)|Florence]])
| schrijn = [[San Bartolomeo all'Isola]] te [[Rome (stad)|Rome]], [[Dom van Frankfurt]], [[Sint-Bartholomeuskerk (Geraardsbergen)|Sint-Bartholomeuskerk]] te [[Geraardsbergen]]
| oppressie_datum =
| oppressie_door =
| controverse =
}}
[[Bestand:Last judgement.jpg|thumb|200px|Bartolomeüs, met mes, zoals afgebeeld door [[Michelangelo Buonarroti|Michelangelo]] in de [[Sixtijnse Kapel]]]]
[[Bestand:José_de_Ribera_(1591-1652)_-_De_marteldood_van_de_heilige_Bartolomeus_-_Madrid_Bellas_Artes_19-03-2010_11-00-31.jpg|thumb|200px|''De marteldood van de [[heilige (christendom)|heilige]] Bartolomeüs'' in de [[Real Academia de Bellas Artes de San Fernando]]]]

'''Bartolomeüs''' of '''Bartholomeus''' ([[Hebreeuws]]: בר־תלמי, ''Bar-Tôlmay'', "zoon van Tolmai" of "zoon van de [[Ploeg (werktuig)|ploegvoren]]"<ref>Alban Butler, Paul Burns (1998): ''"St. Bartholomew". Butler's Lives of the Saints'', August. A&C Black</ref>) was een van [[de twaalf apostelen]] van [[Jezus (traditioneel-christelijk)|Jezus]].<ref>Marcus 3:14-19</ref> Naast zijn naam in de opsommingen van de twaalf apostelen en als getuige van Jezus' hemelvaart<ref>Handelingen 1:13</ref> komt geen enkel verhaal over Bartolomeüs voor in het [[Nieuwe Testament]].

Omdat in het [[Evangelie volgens Johannes]] een zekere [[Natanaël (Bijbel)|Natanaël]] wordt genoemd die door de [[apostel]] [[Filippus (apostel)|Filippus]] een vroege leerling van Jezus werd<ref>Johannes 1:45-50</ref> en daarna slechts één keer wordt genoemd,<ref>Johannes 21:2</ref> werd wel gesuggereerd dat Bartolomeüs' volledige naam mogelijk ''Natanaël Bar-Tolmai'' was. ''Natanaël'' zou dan zijn [[voornaam]] zijn geweest en ''Bar-Tolmai'' de aanduiding van zijn familieherkomst. Tegenwoordig wordt deze optie door de meeste commentators verworpen.<ref>D. Moody Smith (1999): ''[https://books.google.nl/books?id=hMORumVHq-kC&printsec=frontcover&dq=Smith+Moody+Abingdon+John&hl=en&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=Bartholomew%20Nathanael&f=false Abingdon New Testament Commentaries]'', John. Nashville, Abingdon Press, pag. 75</ref><ref>John P. Meier (2001): ''A Marginal Jew'' deel 3, Doubleday, pag. 199–200</ref>

== Legende ==
Na Jezus' [[opstanding]] zou Bartolomeüs als prediker in [[Armenië]], [[Mesopotamië]] en [[India]] hebben opgetreden. In het midden van de [[1e eeuw]] zou Bartolomeüs de dood hebben gevonden nadat hij levend werd [[villen|gevild]].

== Relikwieën ==
[[Relikwie]]ën van Bartolomeüs bevinden zich, sinds de [[10e eeuw]] gedocumenteerd, in de [[San Bartolomeo all'Isola]] in [[Rome (stad)|Rome]]. Zijn schedel wordt bewaard in de [[Dom van Frankfurt]]. In het museum van Provins wordt een onderarm bewaard die destijds werd teruggebracht van op kruistocht. In 1515 werden eveneens relieken van de heilige overgebracht naar de [[Sint-Bartholomeuskerk (Geraardsbergen)|Sint-Bartholomeuskerk]] van [[Geraardsbergen]]. Sindsdien is er ieder jaar een grote ommegang in de stad, de zogenaamde Processie van Plaisance, op de zondag na [[24 augustus]], feestdag van de heilige.

== Attributen en patroonheilige ==
In de [[iconografie|kunst]] wordt Bartolomeüs afgebeeld met de volgende [[attribuut (beeldende kunst)|attributen]]: een [[mes (voorwerp)|mes]], vaandel, schriftrol, boek, pelgrimsstaf, duivel of afgeslagen hoofd en vel in de hand. Zoals alle apostelen wordt ook Bartolomeüs als [[martelaar]] vereerd. De heilige is onder meer de [[beschermheilige|patroonheilige]] van [[Armenië]], het bisdom [[Bisdom Luik|Luik]] en de steden [[Frankfurt am Main|Frankfurt]], Geraardsbergen, [[Altenburg (Thüringen)|Altenburg]] en [[Pilsen]], en verder ook van de bergbewoners, de landbouwers, de herders, de lederarbeiders en zadelmakers, de kleer- en schoenmakers, de bakkers, de metselaars, de boekbinders en de kaas- en oliehandelaars (in [[Florence (stad)|Florence]]). Hij wordt tevens aangeroepen tegen zenuw- en huidziekten en tegen krampen.

== Naamdag ==
De [[Rooms-Katholieke Kerk]] herdenkt Bartolomeüs op [[24 augustus]], de [[oosters-orthodoxe kerken]] op [[11 juni]]. Een weerspreuk die verband houdt met zijn naamdag: "Zoals (het weer op) Bartolomeüs is, blijft 't gans de herfst gewis".

== Hugenoten ==
In de [[Bartholomeusnacht]] op [[24 augustus]] [[1572]] werd een groot deel van de [[hugenoten]] in [[Parijs (hoofdbetekenis)|Parijs]] vermoord.
<br><br>
Digitalisering en Wiki opmaak: [[Terry van Erp]]
<br>
{{Appendix}}

{{Navigatie apostelen}}

{{DEFAULTSORT:Bartolomeus}}
[[Categorie:Apostel]]
[[Categorie:Martelaar]]
[[Categorie:Persoon in de 1e eeuw]]

Bartolomeüs (apostel) - Bewerkingsoverzicht

Colani op 1 aug 2024 om 11:43