Colani: 1 versie geïmporteerd

2026-03-15T10:23:39Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

{{Infobox persoon
| naam = Barend Katan
| afbeelding =
| onderschrift =
| volledigenaam = Barend Josua Katan
| geboortenaam =
| bijnaam =
| geboorteplaats = [[Rotterdam]]
| geboortedatum = [[20 januari]] [[1905]]
| sterfplaats = [[Auschwitz (concentratiekamp)|Auschwitz]]
| sterfdatum = [[30 april]] [[1943]]
| nationaliteit =
| land = {{NL}}
| beroep = [[Rabbijn]]
| bekendvan =
| religie = [[Jodendom|Joods]]
| politiek =
| zieook =
| website =
| handtekening =
| portaal =
}}
[[Bestand:Exterieur VOORGEVEL - Dordrecht - 20261682 - RCE.jpg|thumb|De [[Synagoge (Dordrecht)|synagoge aan de Varkenmarkt]] in Dordrecht waar Barend Katan als rabbijn werd geïnstalleerd.]]
'''Barend Josua Katan''' ([[Rotterdam]], [[20 januari]] [[1905]] – [[Auschwitz (concentratiekamp)|Auschwitz]], [[30 april]] [[1943]])<ref name=": joodsmonument1">[https://www.joodsmonument.nl/nl/page/138763/barend-josua-katan Barend Josua Katan] ''Joods Monument'', 28 februari 2006</ref> was een [[Nederland]]se docent en tevens de laatste [[rabbijn]] van [[Dordrecht]].<ref name=":regionaalarchiefdordrecht">[https://web.archive.org/web/20221229123015/https://www.regionaalarchiefdordrecht.nl/biografisch-woordenboek/barend-josua-katan/ Barend Josua Katan] ''Regionaal Archief Dordrecht'', juni 2012</ref><ref name=":stolpersteinedordrecht">[https://www.stolpersteine-dordrecht.nl/het_voorbije_joodse_dordrecht_barend_katan.html Na Barend Katan heeft Dordrecht nooit meer een rabbijn gekregen] ''Stolpersteine Dordrecht'', geraadpleegd op 29 december 2022</ref>

== Biografie ==
Katan was een zoon van Samuel Katan, die pettenmaker was,<ref name=":stolpersteinedordrecht" /> en Rijntje Polak. Hij had een zus die anderhalf jaar jonger was.<ref name=":joodsmonument2">[https://www.joodsmonument.nl/nl/page/519059/about-barend-josua-katan Over Barend Josua Katan] ''Joods Monument'', 7 april 2016</ref><ref name=":joodsmonument3">[https://www.joodsmonument.nl/nl/page/535277/about-samuel-katan Over Samuel Katan] ''Joods Monument'', 7 april 2016</ref><ref name=":joodsmonument4">[https://www.joodsmonument.nl/nl/page/217397/sophia-katan Sophia Katan] ''Joods Monument'', geraadpleegd op 29 december 2022</ref> Oorspronkelijk kwam de familie uit [[Polen]].<ref name=":regionaalarchiefdordrecht" /><ref name=":joodserfgoedrotterdam">[https://www.joodserfgoedrotterdam.nl/barend-joshua-katan/ Barend Josua Katan] ''Joods Erfgoed Rotterdam'', 5 maart 2016</ref> In 1919, toen Katan nog maar 14 jaar oud was, vertrok hij naar [[Amsterdam]].<ref name=":stolpersteinedordrecht" /> Daar ging hij naar het Nederlands Israëlitisch Seminarium, een school die opleidde voor verschillende religieuze functies. Katan werd er opgeleid tot rabbijn.<ref name=":regionaalarchiefdordrecht" /> Aan de [[Universiteit van Amsterdam]] studeerde hij van 1927 tot 1931 godsdienst en klassieke taal- en letterkunde.<ref name=":stolpersteinedordrecht" /><ref name=":joodsmonument5">[https://www.joodsmonument.nl/nl/page/675783/studie Studie] ''Joods Monument'', 26 oktober 2021</ref> Na zijn afstuderen ging hij in [[Gorinchem]] werken als godsdienstleraar.<ref name=":joodserfgoedrotterdam" /> Ook doceerde hij [[Hebreeuws]] in zowel Gorinchem als Dordrecht.<ref name=":regionaalarchiefdordrecht" /><ref name=":stolpersteinedordrecht" /> Katan trouwde in 1932 met zijn eerste vrouw Cornelia van Vriesland, die in 1934 na een intens ziekbed overleed.<ref name=":joodsmonument6">[https://www.joodsmonument.nl/nl/page/412482/eerdere-partner Eerdere partner] ''Joods Monument'', 27 oktober 2013</ref> Hierna hertrouwde Katan in 1935 met zijn tweede vrouw Rosa Duizend, met wie hij twee zonen en een dochter kreeg.<ref name=":joodsmonument7">[https://www.joodsmonument.nl/nl/page/138762/rosa-katan-duizend Rosa Katan-Duizend] ''Joods Monument'', geraadpleegd op 29 december 2022</ref> Het gezin woonde in Dordrecht, eerst in de Cornelis de Wittstraat en verhuisde later naar de Levensverzekeringstraat (thans Rozenhof).<ref name=":stolpersteinedordrecht" /> In 1939 trok een uit [[Duitsland]] gevlucht [[Joden|Joods]] kind bij het gezin in.<ref name=":joodserfgoedrotterdam" />

Op 1 mei 1932 deed Katan zijn intrede als rabbijn bij de joodse gemeente Dordrecht als opvolger van rabbijn [[Samuel Dasberg]].<ref name=":regionaalarchiefdordrecht" /><ref name=":joodsmonument2" /><ref name=":joodserfgoedrotterdam" /> Ook volgde hij Dasberg op als docent Hebreeuws.<ref name=":regionaalarchiefdordrecht" />

Van 29 juli 1938 tot 4 november 1941 hield Katan een dagboek bij. Dit was vooral een verzameling aantekeningen over zijn dagelijks leven.<ref name=":regionaalarchiefdordrecht" /><ref name=":stolpersteinedordrecht" /><ref name=":joodserfgoedrotterdam" /> Hij beschreef onder meer de problematiek rondom Joodse vluchtelingen uit [[nazi-Duitsland]]. Doordat er van gestructureerde hulp nog geen sprake was, werd Katan door een wethouder om hulp gevraagd. Hierna zou de vluchtelingenstroom veel van Katans tijd in beslag nemen.<ref name=":joodserfgoedrotterdam" />

Katan bleef rabbijn tot 1940, het moment waarop Joden ontheven werden van alle diensten bij de overheid. Een jaar later werd hij officieel ontslagen als docent.<ref name=":joodserfgoedrotterdam" /> Tijdens de [[Tweede Wereldoorlog]], toen het merendeel van de Dordtse Joden al op transport was gesteld, probeerde Katan spullen te redden uit de [[Synagoge (Dordrecht)|synagoge aan de Varkenmarkt]], waar vernielingen gaande waren. Toen de bezetter dit ontdekte, werd Katan getransporteerd naar [[Kamp Westerbork]].<ref name=":rtvdordrecht">[https://www.rtvdordrecht.nl/stolpersteine-voor-laatste-rabbijn-van-dordrecht Stolpersteine voor laatste rabbijn van Dordrecht] ''RTV Dordrecht'', 18 april 2017</ref>

Op 30 april 1943 werd Katan vergast in Auschwitz. Zijn vrouw en hun kinderen werden daar al eerder, op 23 november 1942, vermoord. Hun pleegkind volgde op 28 februari 1943.<ref name=":joodserfgoedrotterdam" /><ref name=":rtvdordrecht" />

== Nagedachtenis ==
Ter nagedachtenis van Katan en zijn gezin werden op 18 april 2017 zes herdenkingsstenen, zogenoemde struikelstenen dan wel [[Stolpersteine]], geplaatst voor hun woning in het Rozenhof in Dordrecht.<ref name=":rtvdordrecht" /><ref name=":rd">[https://www.rd.nl/artikel/704729-laatste-rabbijn-van-dordrecht-herdacht-met-stolpesteine Laatste rabbijn van Dordrecht herdacht met Stolpesteine] ''Reformatorisch Dagblad'', 4 april 2017</ref>

Op 20 januari 2023 wordt er op [[Essenhof (Dordrecht)|De Essenhof]], de algemene begraafplaats in Dordrecht, het Barend Katanpad onthuld.<ref name=":ad">[https://www.ad.nl/dordrecht/barend-katanpad-binnenkort-onthuld-op-begraafplaats-essenhof~a49b9f76/ Barend Katanpad binnenkort onthuld op begraafplaats Essenhof] ''Algemeen Dagblad'', 26 december 2022</ref>

== Zie ook ==
* [[Geschiedenis van de Joden in Nederland]]

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Katan, Barend}}
[[Categorie:Kampgevangene in Westerbork]]
[[Categorie:Nederlands rabbijn]]
[[Categorie:Nederlands Holocaustslachtoffer]]
[[Categorie:Omgekomen in concentratiekamp Auschwitz]]

Barend Katan - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd