Colani: Nieuwe pagina aangemaakt met 'ECTS-punten" nagebootst met een Pac-Man-figuurtje (rechts)]] De '''bachelor-masterstructuur''' (ook wel het ''bachelor-masterstelsel'' of ''bamastelsel'' {{Citeer web|url=https://taaladvies.net/afkorting-van-bachelor-en-master/|titel=Afkorting van bachelor en master|bezochtdatum=2023-11-15|werk=taaladvi...'

2024-11-23T08:46:48Z

Nieuwe pagina aangemaakt met 'thumb|Bij een protest in 2009 in Wenen tegen het BaMa-stelsel wordt de jacht op "[[Studiepunt|ECTS-punten" nagebootst met een Pac-Man-figuurtje (rechts)]] De '''bachelor-masterstructuur''' (ook wel het ''bachelor-masterstelsel'' of ''bamastelsel'' <ref>{{Citeer web|url=https://taaladvies.net/afkorting-van-bachelor-en-master/|titel=Afkorting van bachelor en master|bezochtdatum=2023-11-15|werk=taaladvi...'

Nieuwe pagina

[[Bestand:Bildungsaktionstag Demo-Wien 2009 Pacman.jpg|thumb|Bij een protest in 2009 in Wenen tegen het BaMa-stelsel wordt de jacht op "[[Studiepunt|ECTS]]-punten" nagebootst met een [[Pac-Man]]-figuurtje (rechts)]]
De '''bachelor-masterstructuur''' (ook wel het ''bachelor-masterstelsel'' of ''bamastelsel'' <ref>{{Citeer web|url=https://taaladvies.net/afkorting-van-bachelor-en-master/|titel=Afkorting van bachelor en master|bezochtdatum=2023-11-15|werk=taaladvies.net}}</ref> genoemd) is een nadere uitwerking van de afspraken die 29 [[Europa (werelddeel)|Europese]] landen in [[1999]] in het kader van het [[Bolognaverklaring|Bolognaproces]] hebben gemaakt om in tien jaar te komen tot één Europese [[hoger onderwijs|hogeronderwijs]]ruimte.

Ieder land streeft naar onderling vergelijkbare graden in het hoger onderwijs. In essentie is het hoger onderwijssysteem in ieder land straks gebaseerd op twee cycli; ''[[undergraduate]]'' en ''[[graduate]]''. Niet de duur van een opleiding, maar het behaalde eindniveau is het criterium voor de internationale vergelijkbaarheid van opleidingen. In de [[Bolognaverklaring]] zijn ook afspraken gemaakt over meer samenwerking op het gebied van kwaliteitszorg en [[curriculum]]ontwikkeling. Zo zijn [[Vlaanderen (hoofdbetekenis)|Vlaanderen]] en [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] overeengekomen elkaars opleidingen te erkennen en te controleren (=''accrediteren'').

== Nederland ==
Op 28 september 2001 ging de Ministerraad akkoord met het wetsvoorstel van minister [[Loek Hermans|Hermans]] voor de invoering van de bachelor-masterstructuur in het hoger onderwijs. [[hogeschool|Hogescholen]] en [[universiteit]]en zijn vanaf het studiejaar 2002 overgegaan op dit stelsel.

De [[bachelor]]opleiding aan een hogeschool kan gevolgd worden na een afgeronde vooropleiding ([[Hoger algemeen voortgezet onderwijs|havo]] of [[voorbereidend wetenschappelijk onderwijs|vwo]]) in het [[voortgezet onderwijs]] of een afgeronde opleiding in het [[middelbaar beroepsonderwijs]] (mbo). Aan de universitaire bachelor kan men beginnen na het voltooien van het vwo of het behalen van minstens een [[Hoger beroepsonderwijs|hbo]]-[[propedeuse]]. Na de bacheloropleiding, die drie of vier jaar duurt, kan een een-, twee- of driejarige [[Master (graad)|masteropleiding]] gevolgd worden. Is de bachelor op het hbo behaald, dan kan het zijn dat voor de master een ''schakelprogramma'' gevolgd moet worden, om beter aan te sluiten op het academische niveau van de master.

Toegang tot de master is op de meeste universiteiten alleen toegestaan na het voltooien van de gehele bacheloropleiding ([[harde knip]] of harde cesuur) terwijl op andere zogenaamde doorstroommasters bestaan die studenten ook toelaten die hun bachelor nog niet helemaal voltooid hebben (zachte knip of zachte cesuur). Het [[kabinet-Balkenende IV]] was voornemens de harde knip wettelijk verplicht te stellen, tot ongenoegen van oppositie en studentenorganisaties als de [[Landelijke Studentenvakbond|LSVb]]. <ref>[https://web.archive.org/web/20091030013041/http://www.lsvb.nl/nieuws/031108_plasterk_blind_voor_nadelige_gevolgen.html Plasterk blind voor nadelige gevolgen harde knip]. Persbericht LSVb, 3 november 2008 (gearchiveerd)</ref>
De [[Rijksuniversiteit Groningen]] en de [[Radboud Universiteit]] kennen een zachte knip; de [[Vrije Universiteit Amsterdam]] overwoog in 2008 deze in te voeren. In het collegejaar 2012-2013 werd op alle bekostigde universiteiten in Nederland de harde knip ingevoerd, nadat het ministerie van Onderwijs, Cultuur & Wetenschappen en de onderwijsinspectie dit de universiteiten verplicht hadden.

== Vlaanderen ==
De bachelor-masterstructuur ging voor het hele hoger [[onderwijs in Vlaanderen]] van start op [[1 september]] [[2004]]. Na de Bolognaverklaring (2 pagina's) heeft minister [[Marleen Vanderpoorten]] in een ruim 100 pagina's dik ''[[structuurdecreet]]'' van [[4 april]] [[2003]] dit vertaald naar de Vlaamse onderwijssituatie.

Typisch voor de Vlaamse situatie is de creatie van "[[associatie (hoger onderwijs)|associatie]]s hoger onderwijs". Rond elke universiteit scharen zich een aantal hogescholen voor een samenwerkingsverband. Onder meer voor de "academisering" van de master-opleidingen aan de hogescholen, voor het uitwerken van schakelprogramma's tussen bachelors en masters, voor het rationeel aanwenden van mensen en middelen en om "dubbels" te vermijden.

In Vlaanderen kent de BaMa-structuur formeel vier verschillende graden:
# ''professionele'' bachelor,
# ''academische'' bachelor,
# master,
# [[doctor]].
De aankomend student, in het bezit van het diploma [[secundair onderwijs]] (of gelijkwaardig) kiest ofwel voor een ''professionele'' bachelor van minstens 3 jaar, met het oog op een instap op de [[arbeidsmarkt]], ofwel voor een ''academische'' bachelor van minstens 3 jaar die zowel voorbereidt op toetreding tot de arbeidsmarkt als de mogelijkheid biedt verder te studeren in minstens één masteropleiding van 1 à 2 (uitzonderlijk meer) jaar.

In Vlaanderen is een master altijd academisch. Toelating tot een masteropleiding op basis van een behaald ''professioneel'' bachelordiploma is niet rechtstreeks mogelijk, maar in vele gevallen wel mits het volgen van een [[schakelprogramma|schakel- of brugprogramma]]. Als alternatief hiervan kan men eerst de voorafgaande academische bachelor behalen met een verkort programma (bijvoorbeeld 2 in plaats van 3 jaar) ten gevolge van vrijstellingen verkregen op basis van het reeds behaalde professionele bachelordiploma. Enkel masters kunnen worden toegelaten tot een [[doctoraat]]sstudie dat na succesvolle afronding leidt tot de graad van [[doctor]].

Professionele bacheloropleidingen worden onderwezen op de hogescholen, academische bachelor- en masteropleidingen op universiteiten.

Sommige ''academische'' bachelor- en mastergraden omvatten nog een bijkomende specificatie: ''[[Bachelor of Science|of science]]'' of ''[[Bachelor of Arts|of arts]]''. Bepaalde mastergraden geven daarenboven het recht op het voeren van een bij wet beschermde [[beroepstitel]] met eventueel bijhorende afkorting. Zo bijvoorbeeld mogen houders van een masterdiploma met de kwalificatie [[geneeskunde]], [[tandheelkunde]], [[diergeneeskunde]], [[farmacie]], [[ingenieurswetenschappen]], [[architectuur]], [[bio-ingenieurswetenschappen]], [[psychologie]] respectievelijk de beroepstitels [[arts]], [[tandarts]], [[dierenarts]], [[apotheker]], [[ingenieur]], [[architect]], [[bio-ingenieur]] of [[psycholoog]] voeren.

Zowel na een professionele bachelor als na een master kan men zich nog bijkomend specialiseren of vervolmaken met respectievelijk een zogeheten professionele [[bachelor na bachelor]] ("''banaba''") van doorgaans één jaar studie, of [[master na master]] ("manama").

Het verder studeren, het overschakelen of herbeginnen van hoger onderwijs is echter beperkt door het [[leerkrediet]].

Houders van de oude diploma's worden bij wet automatisch gelijkgesteld aan de nieuwe graden en mogen bijgevolg de daaraan gekoppelde titels voeren (dat wil zeggen B., B.Sc., B.A., M., M.Sc., M.A.). Zo wordt [[Bachelor|graduaat]] gelijkgesteld met professionele bachelor en [[licentiaat]] met master. Dit geldt echter enkel voor de graduaten uitgereikt vóór het academiejaar 2004-2005. Vanaf het academiejaar 2019-2020 worden de meeste HBO5-opleidingen officieel [[graduaat|graduaatsopleidingen]] genoemd. Deze diploma's situeren zich op het niveau 5, tussen het secundair onderwijs (niveau 4) en de bacheloropleiding (niveau 6) en geven geen toegang tot de graad van Bachelor. <ref>{{Citeer web|url=https://www.onderwijskiezer.be/v2/hoger/hoger_graduaatsopleidingen.php|titel=Graduaatsopleidingen|bezochtdatum=2024-02-07|auteur=Onderwijskiezer}}</ref>

== Vervolg ==
Naar analogie met de Bachelor-masterstructuur voor het hoger onderwijs, werkt Europa (2007) ook aan een eenvormige, vergelijkbare structuur voor de andere [[onderwijsniveau]]s: het [[Europees Kwalificatieraamwerk]] (''European Qualifications Framework'' - EQF).

== Externe links ==
* [https://www.studiekeuze123.nl/wat-ga-jij-kiezen/studie-kiezen/hoe-is-het-onderwijs-opgebouwd Studiekeuze 123.nl: Hoe is het onderwijs opgebouwd?]
* [https://www.hogeronderwijsregister.be/ De bachelor-masterstructuur in Vlaanderen - hogeronderwijsregister.be]
* [https://www.nvao.net/ De Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie - nvao.net]
* [http://www.ond.vlaanderen.be/onderwijsaanbod/ho/default.htm Vlaamse Overheid: De Bachelor-Master structuur]
{{Appendix}}
{{Navigatie academische graden}}

[[Categorie:Hoger onderwijs]][[Categorie:Studieplanning]][[Categorie:Academische graad]]

Bachelor-masterstructuur - Bewerkingsoverzicht