Colani: Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"

2024-11-17T06:01:27Z

Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"

Nieuwe pagina

{| {{Galerij rechts groot}}
| {{Galerijbestand groot| BMW R75 Sahara.jpg | BMW R75 Sahara}}
|-
| {{Galerijbestand groot| Bundesarchiv Bild 101I-276-0738-15, Russland, Motorrad im Schlamm.jpg | In de Russische modder}}
|-
| {{Galerijbestand groot| BMW R75 museum right.jpg | De R 75 had [[voetschakeling]], de hendels aan de tank dienen voor de [[gearing]] en de zijspanwielaandrijving}}
|}
Het '''BMW R 75 Wehrmachtsgespann''' is een [[zijspancombinatie]] van het merk [[BMW Motorrad|BMW]]. De machine werd ook wel bekend als "BMW R 75 Sahara" of kortweg "Sahararad". De machine werd ingezet door de [[Wehrmacht]] tijdens de [[Tweede Wereldoorlog]].

In de aanloop naar de [[Tweede Wereldoorlog]] gingen veel Europese motorfabrieken militaire modellen ontwikkelen. Vooral voor de zijspancombinaties werd dan vaak gekozen voor tweecilinder [[boxermotor]]en, zelfs als de fabriek die niet in het normale productieprogramma had. Zo ontstonden de [[FN (motorfiets)|FN]] M-12 en de [[Harley-Davidson]] XA.

In Duitsland waren de boxermotoren ruim voorhanden: De gebroeders [[Küchen]] hadden al in 1933 boxermotoren voor [[Zündapp]] ontwikkeld, en BMW produceerde vrijwel uitsluitend zware boxers. De [[BMW R12|R 12]] was al in dienst van de [[Wehrmacht]], ook als zijspantrekker, maar deze zijklepper was niet echt geschikt voor gebruik in zwaar terrein. Ook de [[BMW R71|R 71]]-zijklepper werd door het Duitse leger gebruikt. Zowel BMW als Zündapp kregen de opdracht om zware, terreinvaardige zijspancombinaties te ontwikkelen. Ze werden ingezet in de [[Grote Vaderlandse Oorlog]] tegen de [[Sovjet-Unie]] en door het [[Afrikakorps]] van [[Erwin Rommel]].

Beide merken kozen voor een [[kopklepmotor]] als aandrijfbron. In het geval van de BMW R 75 was dat het gemodificeerde blok van de [[BMW R17|R17]]. Deze had al een stalen [[buisframe]] (de Zündapp KS 750 kreeg een [[plaatframe]]) en een [[carburateur]] voor elke cilinder. Als aanpassingen werd zijspanwielaandrijving, een sper[[differentieel (werktuigbouwkunde)|differentieel]] en veel grotere en bredere terreinbanden toegepast, naast alle specifiek militaire zaken als [[oorlogsverlichting]] en een speciaal zijspan met de mogelijkheid extra brandstof mee te nemen, een op het zijspan gemonteerd, rondom uitwisselbaar reservewiel en de mogelijkheid een [[affuit]] voor een [[mitrailleur]] te monteren. De motor werd tot 26 pk geknepen (de R 17 leverde 33 pk).

Omdat de hele motorfietsproductie van BMW in 1940 was verplaatst naar [[Eisenach]] ([[EMW]]), werd ook de R 75 daar gebouwd, tot de fabriek gebombardeerd werd. Na ongeveer een jaar inzet in de oorlogsgebieden bleek de Zündapp KS 750 beter te voldoen dan de BMW.

Op aandringen van de [[Wehrmacht]] besloten BMW en Zündapp in 1942 één universeel zijspan toe te passen. Dat werd het meer eenvoudig geconstrueerde zijspan van BMW-[[Steib]] (de 286/1). De bedoeling was dat er 20.200 R 75's gebouwd zouden worden, waarna zowel BMW als Zündapp beiden de Zündapp KS 750 zouden gaan produceren, in een oplage van 20.000 per jaar, met het BMW 286/1 zijspan. In 1943 was het aantal van 20.200 echter nog niet gehaald, zodat de productie doorliep tot de fabriek in Eisenach in 1944 gebombardeerd werd. Beide merken bleven hun eigen motorfietsen produceren, maar 70% van de onderdelen waren uitwisselbaar (waaronder vrijwel de hele aandrijflijn).

Vaak wordt gedacht dat de Russische [[IMZ Ural|Ural]] en de Oekraïense [[KMZ Dnepr|Dnepr]]-motoren zijn afgeleid van buitgemaakte R 75's. Dat is niet correct. De fabriek in Eisenach kwam na de oorlog weliswaar in de [[Sovjet-bezettingszone in Duitsland|Sovjet-bezettingszone]] en uiteindelijk in de [[Duitse Democratische Republiek|DDR]] te liggen, maar de Sovjet-boxerproductie dateerde al van 1941, nadat in 1939 vijf [[BMW R71|R 71]]-[[zijspancombinatie]]s waren aangekocht en gekopieerd. Wel werd er in Eisenach onder het typenummer 275/3 een model op basis van de R 75 doorontwikkeld, maar dit werd in een kleine oplage geproduceerd door [[AWO]], eveneens in Oost-Duitsland. Het was geen zuivere [[boxermotor]]. Doordat men tijdens de oorlog ook in Eisenach Zündapps had geproduceerd, met een 170° boxermotor, was men overtuigd van het voordeel van hoger (meer in V-vorm) liggende cilinders. Daarom kreeg de AWO 700 een 166° boxermotor. Bij AWO werden zeven [[prototype]]s en tien productiemodellen gebouwd. Tot productie in de [[Sovjet-Unie]] of [[China]] is het nooit gekomen.

== Technische gegevens ==
{| class="wikitable"
! !! BMW R 75
|-
|'''Periode'''
| colspan="3" align="center" | 1941-1944
|-
|'''Categorie'''
| colspan="3" align="center" |[[zijspancombinatie]]
|-
|'''Motortype'''
| colspan="3" align="center" | [[kopklepmotor]]
|-
|'''Bouwwijze'''
| colspan="3" align="center" | [[langsgeplaatste motor|langsgeplaatste]] tweecilinder[[boxermotor]]
|-
|'''[[Boring (werktuigbouw)|boring]]'''
| colspan="3" align="center" | 78 mm
|-
|'''[[Slag (zuiger)|slag]]'''
| colspan="3" align="center" | 78 mm
|-
|'''[[Cilinderinhoud]]'''
| colspan="3" align="center" |745 cc
|-
|'''[[Compressieverhouding]]'''
| colspan="3" align="center" |5,8 : 1
|-
|'''Max. Vermogen'''
| align="center" |19 kW/26 pk bij 4.400 tpm
|-
|'''Max. Koppel'''
| align="center" |49 Nm/5 kgm pk bij 3.600 tpm
|-
|'''Topsnelheid'''
| colspan="3" align="center" |onbekend
|-
|'''Aandrijving'''
| colspan="3" align="center" | Aandrijfas, ook op het zijspan, sperdifferentieel
|-
|'''[[Rijwielgedeelte]]'''
| colspan="3" align="center" |[[dubbel wiegframe]], [[buisframe]]
|-
|'''[[Drooggewicht]]'''
| colspan="3" align="center" |420 kg
|-
|'''Max. belading'''
| colspan="3" align="center" |396 kg
|-
|'''Tankinhoud'''
| colspan="3" align="center" | 24 l
|}
{{Commonscat|BMW R75}}

[[Categorie:Duits gevechtsvoertuig in de Tweede Wereldoorlog]]
[[Categorie:Motorfiets van BMW|R0075 Wehrmachtsgespann]]

BMW R75 Wehrmachtsgespann - Bewerkingsoverzicht

Colani: Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"