Colani op 30 jul 2024 om 19:11

2024-07-30T19:11:49Z

Nieuwe pagina

{{Infobox feestdag
| naam =
| afbeelding = US Navy 080206-N-7869M-057 Electronics Technician 3rd Class Leila Tardieu receives the sacramental ashes during an Ash Wednesday celebration.jpg
| onderschrift = Een priester die een askruisje toedient op het voorhoofd
| andere_namen =
| gevierd_door =
| gevierd_in =
| type = [[Rooms-katholieke Kerk|katholieken]], en o.a. [[Lutheranisme|Lutheranen]]
| aanleiding = Begin van [[veertigdagentijd]]
| belangrijkheid =
| datum = {{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}-1}}|Aswoensdag|j F Y}} '''{{Paasdatum|{{#time:Y}}|Aswoensdag|j F Y}}''' {{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}|Aswoensdag|j F Y}} (46 dagen voor Pasen)
| ingesteld =
| afgeschaft =
| verwant = [[Goede Week]], [[Pasen]], [[carnaval]]
}}
'''Aswoensdag''' is in de [[Rooms-Katholieke Kerk|katholieke]] traditie het begin van de 40 dagen durende [[Vastentijd]], die loopt tot en met [[Stille Zaterdag]]. Van Aswoensdag tot [[Pasen]] zijn er veertig vastendagen, waarbij de zondagen niet worden meegerekend. Aswoensdag wordt voorafgegaan door [[vastenavond]] en het [[carnaval]].

==Liturgie==
Op Aswoensdag laten [[Rooms-Katholieke_Kerk|rooms-katholieken]] en sommige [[Protestantisme|protestantse]] gelovigen in de kerk een kruis met as op hun voorhoofd tekenen, het zogenoemde askruisje. Terwijl de [[priester]] het askruisje zet, zegt hij doorgaans tegen iedere gelovige afzonderlijk: "Gedenk, mens, dat je stof bent en tot stof zult wederkeren" (in het [[Latijn]]: "Memento, homo, quia pulvis es, et in pulverem reverteris"). Deze tekst is gebaseerd op het vonnis dat God na de zondeval over de mensheid uitsprak ([[Genesis (boek)|Genesis]] 3:19). Sinds 1979 kan ook de tekst worden gebruikt: "Bekeer u en geloof in het Evangelie". Deze tekst uit het Evangelie staat in het [[Missaal|altaarmissaal]] zelfs als eerste tekst aangegeven voor de liturgie van Aswoensdag en refereert aan de oproep waarmee Jezus in Galilea zijn prediking begon (Marcus 1,15).

[[Oudkatholieke_Kerk|Oud-katholieken]] en [[Oosters-Orthodoxe kerken|Oosters-Orthodoxe]] christenen laten zich de as op het hoofd strooien.

De as is het overblijfsel van verbrande [[Palmenfamilie|palmtakken]] (vaak [[Buxus (geslacht)|buxustakken]]), die het jaar daarvoor gebruikt werden voor de viering van [[Palmpasen]] op Palmzondag. Het kleine [[ritueel]] wordt uitgevoerd ter bezinning en als uiting van [[boete|boetvaardigheid]]. In die zin is het een voorbereiding op [[Goede Vrijdag]] en Pasen.

==Asoplegging==
In de vroege middeleeuwen werd het opleggen van as bij de mannen over het gehele hoofd en bij de vrouwen het voorhoofd gestrooid als start van de boetetijd. Dit ritueel was enkel bestemd voor zondaars die officieel tot boete werden veroordeeld. Later werd dit een algemeen gebruik omdat men ervan uitging dat iedereen tegen God of zijn medemensen gezondigd had.

Als teken van [[berouw]] en [[vasten]] komt het gebruik van as in de Bijbel veelvuldig voor. De boeteling strooide zich as over het hoofd. Vaak ging hij daarbij gehuld in een zak, die als boetekleed werd gedragen. Vandaar de uitdrukking "in zak en as zitten".

==Vasten==
Aswoensdag is, net zoals [[Goede Vrijdag]], in de recentste editie van het [[Canoniek recht|kerkelijk wetboek]] van 1983 een verplichte vastendag voor Rooms-katholieken.<ref>CIC 1983, Canon 1251 - Onthouding van het eten van vlees of van een ander voedsel volgens de voorschriften van de bisschoppenconferentie, dient onderhouden te worden op elke vrijdag van het jaar, tenzij deze met een dag vermeld onder de feestdagen, samenvalt; onthouding echter samen met vasten op Aswoensdag en op de Vrijdag van het Lijden en de Dood van Onze Heer Jezus Christus.</ref> Dit houdt in dat alle gedoopten tussen 18 en 60 jaar gehouden zijn op die dagen slechts één volledige maaltijd te nemen. Wie kan, wordt uitgenodigd om ook op andere dagen, zoals [[paaszaterdag]] en de vrijdagen van de veertigdagentijd, te vasten. De [[bisschoppenconferentie]] kan het onderhouden van vasten en onthouding nader bepalen en ook andere vormen van boete, vooral liefdewerken en oefeningen van vroomheid, geheel of gedeeltelijk in de plaats van vasten en onthouding stellen.<ref>CIC 1983, canon 1253</ref> Zo bepaalde de Rooms-katholieke [[Nederlandse Bisschoppenconferentie]] in 1989: "Wij bepalen dat Aswoensdag en Goede vrijdag dagen van verplichte vasten en onthouding in spijs en drank zijn en dat verder het bepalen van de wijze van de beoefening van boete en onthouding aan het eigen geweten en initiatief van de gelovigen wordt overgelaten."<ref>[https://web.archive.org/web/20120128042207/http://www.rorate.com/kerkrecht/kr_show.php?id=34 Toepassingsbesluiten] van de [[Nederlandse Bisschoppenconferentie]] bij de [[Codex Iuris Canonici]] (1989), decreet 21 over vasten en onthouding</ref>

==Lokale gebruiken==
In de regio van [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]] wordt er op Aswoensdag traditioneel pruimentaart gegeten, in Nederland [[Haring (dier)|haring]] (het zogenoemde [[haringhappen]]).

== Datum van Aswoensdag ==
De vroegste datum voor Aswoensdag kan [[4 februari]] zijn, de laatst mogelijke datum is [[10 maart]]. Zie [[Paas- en pinksterdatum]] voor een uitgebreide tabel.

== Externe link ==
* [http://www.rkk.nl/abc/detail_objectID255714.html Aswoensdag op www.katholieknederland.nl]

{{Appendix}}
{{Navigatie carnaval}}
{{Navigatie Pasen}}
 
Digitalisering en Wiki opmaak: [[Terry van Erp]]
 
[[Categorie:Christelijke feestdag]][[Categorie:veertigdagentijd]][[Categorie:Rooms-katholieke sacramenten en gebruiken]]

Aswoensdag - Bewerkingsoverzicht

Colani op 30 jul 2024 om 19:11