Colani: Tekst vervangen - "17e" door "17^e"

2024-11-23T16:49:12Z

Tekst vervangen - "17e" door "17e"

Nieuwe pagina

{{Infobox dynastie
| plaatje =
| naam = Arnold IV Huyn van Geleen
| leven = ± [[1590]] - [[1624]]
| functie1 = [[Heer (feodalisme)|Heer]] van [[Geleen]]
| periode1 = [[1619]] - 1624
| voorganger1 = [[Arnold III Huyn van Geleen]]
| opvolger1 = [[Arnold V Wolfgang Huyn van Geleen]]
| functie2 = Heer van [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]]
| periode2 = 1619 - 1624 (via zijn vrouw)
| voorganger2 = [[Wolfaart Evert van Wittenhorst]]
| opvolger2 = [[Margreta van Wittenhorst|Margaretha van Wittenhorst]]
| functie3 = Heer van Broekhuizen
| periode3 = 1619 - 1624
| voorganger3 = Wolfaart Evert van Wittenhorst
| opvolger3 = Margreta van Wittenhorst
| functie4 = Heer van Rossum
| periode4 = 1619 - 1624
| voorganger4 = Wolfaart Evert van Wittenhorst
| opvolger4 = Margaretha van Wittenhorst
| vader = Arnold III Huyn van Geleen
| moeder = [[Margaretha van Bocholz]]
}}

'''Arnold IV Huyn van Geleen''' (omstreeks [[1590]] - [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]], [[2 maart]] [[1624]]), ook wel 'Arndt' genoemd, zoon van [[Arnold III Huyn van Geleen]] en [[Margaretha van Bocholz]], was [[keizer]]lijk [[generaal]] en lid der [[Staten]] van het Overkwartier.

== Huwelijk en kinderen==
Arnold huwde op 5 februari 1619 met [[Margreta van Wittenhorst|Margaretha Wilhelmina van Wittenhorst]], [[Erfrecht|erfdochter]] van [[Wolfaart Evert van Wittenhorst]], [[Heer (feodalisme)|heer]] van Deurne, en Josina Margaretha van Malsen, erfgename en vrouwe van Broekhuizen en Rossum. 
Kinderen uit dit huwelijk:

*[[Arnold V Wolfgang Huyn van Geleen|Arnold V Wolfgang]]
*Johan François Godefrois, later bekend als [[Johan François Godefrois Huyn van Geleen]]. Hij werd ook wel ''Johan Godart Frans van Amstenrade'' of ''van Geleen'' genoemd.

== Erfenis en bezittingen ==
[[Bestand: Printhagewkped06.jpg|thumb|300px|hoeve te Printhagen]]
[[Bestand: Huis ten Dijcken vanaf vijver.jpg |thumb|300px|Huis Ten Dijcken te Spaubeek vanaf de vijver]]
Voor zijn huwelijk schonk zijn vader hem zijn bezittingen te [[Geleen]] en [[Spaubeek]]. Hiertoe behoorden het [[kasteel Sint-Jansgeleen]] en de [[Boerderij|hoeve]] behorende bij het kasteel, die op 22 november 1619 aan hem werden [[feodalisme|beleend]]. De [[Heerlijkheid (bestuursvorm)|heerlijkheid]] [[Geleen]], [[de Vroenhof]] te [[Beek (Limburg)|Beek]] en de twee hoeven te Printhagen werden op 29 november 1619 aan hem beleend. 
Op de heerlijkheid Geleen na [[verhef|verhief]] Arnold deze bezittingen in november 1619 te [[Land van Valkenburg|Valkenburg]]. De heerlijkheid Geleen moest sinds 1609, toen zijn vader deze heerlijkheid in eigendom kreeg, in [[Brussel (stad)|Brussel]] worden verheven. Arnold deed dit op 10 februari 1620.

Door het verwerven van deze bezittingen verkreeg Arnold, net zoals zijn vader voor hem, het recht om de vergaderingen bij te wonen van de Staten van het overkwartier van [[Opper-Gelre|Gelder]].

In februari 1620 verkocht Arnold 18 à 19 [[bunder]]s land, gelegen tussen het [[Huis Ten Dijcken]] te Spaubeek en de pastorie, aan de [[licentiaat]] Adem van Randerade. Adem was [[schepen]] en oud-[[burgemeester]] van [[Maastricht]] en was in het bezit van het Huis Ten Dijcken.

== Militaire carrière ==
Arnold ging al op jonge leeftijd het leger in en werd reeds vroeg benoemd tot keizerlijk generaal van het [[Heilige Roomse Rijk]]<ref>In zijn “Geschiedenis van Geleen deel 1” treft prof.dr. M.J.H.A. Schrijnemakers deze bewering van P. E. Mckenna en Th. Beckers in twijfel.</ref>.

== Giften aan de kerk van Oud-Geleen ==
[[Bestand:Oud-Geleen-001.jpg|260px|thumb|right|RK Kerk [[Marcellinus en Petrus]] te Oud-Geleen]]
Tussen 1605 en 1654 vermeldt de pastoor van Geleen (thans: [[Oud-Geleen]]) in zijn dagboek meerdere giften aan de kerk door leden van de familie Huyn. Hiertoe behoorden o.a. een [[doopvont]] met het wapen van de familie en het jaartal 1622. Ook zijn twee wijwatervaten in de oude toren door de familie Huyn geschonken.

== Overlijden ==
Arnold was voorbestemd om in de voetstappen van zijn vader te treden. Hij stierf onverwacht, zo’n 20 jaar voor zijn vader, in 1624 op 35-jarige leeftijd.

Zijn vrouw Margaretha moest na zijn overlijden heel wat regelen in een periode van troebele tijden. 
Door het aflopen van het [[Twaalfjarig Bestand]] in 1621, laaide de [[Tachtigjarige Oorlog|strijd]] met [[Spanje]] weer op. Een [[samenzwering]] van de [[Zuidelijke Nederlanden|Zuid-Nederlandse]] [[Adel (klasse)|adel]] onder [[Hendrik van den Bergh]] om het Spaanse juk af te schudden mislukte. Deze werd vervolgd door de [[Veldtocht langs de Maas]] in 1632, waarbij prins [[Frederik Hendrik van Oranje]] de steden [[Straelen]], [[Venlo (stad)|Venlo]], [[Roermond (stad)|Roermond]], [[Sittard]] en [[Maastricht]] op de Spanjaarden veroverde. Hierdoor behoorde (vrijwel het hedendaagse) [[Limburg (Nederlandse provincie)|Limburg]] in feite bij Noord-Nederland. 
Het is dan ook te begrijpen dat Adam van Raderade op 20 januari 1635 verklaarde dat de belening van de gronden die hij in 1620 van Arnold had gekocht, ten gevolge van de troebele tijden was uitgebleven en dat hij de heer Hilger Fabritius gelastte deze in [[leen (feodalisme)|leen]] te nemen. Verder verklaarde hij dat in augustus 1634 3200 Brabantse [[Nederlandse gulden|gulden]]s te Maastricht had geleend van Joris Charpentier en Margaretha Thysius tegen onderpand van zijn Huis Ten Dijcken en dat dit geld bestemd was om het restant van de koopsom te betalen aan de nog onmondige kinderen van Arnold IV.

Ook de erfenis van zijn vrouw Margaretha, van de kant van de familie Wittenhorst, was helemaal niet geregeld. Haar vader Wolfart Everhard van Wittenhorst was reeds in 1619 overleden. Zij had enkel nog een oom [[Johan van Wittenhorst]], heer tot [[Horst (Limburg)|Horst]], die op leeftijd en kinderloos was. 
Om deze reden gelaste Arnold III op 20 juli 1636 Johan van Wittenhorst om de erfenis te regelen. 
Reeds op 22 augustus 1636 werd aan deze lastgeving gevolg gegeven. De helft van het allodiale (niet leenroerig) huis van Horst en de heerlijkheid Horst werd, onder levenden, aan Margaretha’s zoon Johan François Godefrois en zijn nakomelingen geschonken. Hiertoe werd, bij kinderloos overlijden, ook zijn Johans broer Arnold V gerekend.

Omstreeks 1639 voelde Johan van Wittenhorst blijkbaar zijn einde naderen en ging hij zijn zaken definitief regelen. Op 5 februari 1639 benoemde hij op vrijwel dezelfde wijze Johan François Godefrois tot universeel [[Erfrecht|erfgenaam]] van al zijn leen- en allodiale goederen, zowel roerend als onroerend. Johan van Wittenhorst stierf op 11 april 1639.

=== Begraven ===
Arnold IV is begraven onder het [[priesterkoor|koor]] van de [[Marcelinus en Petrus]] kerk te Oud-Geleen. 
Toen in [[1640]]-[[1643]] een geheel nieuw koor werd gebouwd, werd rond zijn [[graf]] een [[grafkelder|kelder]] voor de familie aangebracht.

== Zie ook ==
*[[Huyn]]

{{Appendix|2=
*Prof.dr. M.J.H.A. Schrijnemakers, ''Geschiedenis van Geleen deel 1'', Stichting Cultuur Historische Uitgaven Geleen (SCHUG), Beek, 1998
*T. Beckers, ''Het riddergeslacht Huyn van Amstenrade en Geleen'', Stichting beschermd dorpsgezicht Amstenrade, Geleen, maart 1998
*W. Moonen, ''Brunssum de eeuwen door'', Heerlen, 1952
*P. Elisaeus Mckenna, ''Het grafelijk geslacht Huyn van Amstenrade en Geleen'', Sittard, 1928
{{References}}
}}

[[Categorie:Heer van Geleen]]
[[Categorie:Huis Huyn]]
[[Categorie:Adel in de Nederlanden in de 17e eeuw|Huyn, Arnold IV]]

Arnold IV Huyn van Geleen - Bewerkingsoverzicht

Colani: Tekst vervangen - "17e" door "17e"

Colani: Tekst vervangen - "17e" door "17^e"