https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=ArendlezenaarArendlezenaar - Bewerkingsoverzicht2026-04-19T22:49:09ZBewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wikiMediaWiki 1.43.6https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Arendlezenaar&diff=146823&oldid=prevColani: Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"2024-11-17T06:02:49Z<p>Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"</p>
<p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>Een '''arendlezenaar''' is een [[Ambo (preekstoel)|ambo]] in de vorm van een [[Arend (roofvogel)|adelaar]]. Dit type [[lezenaar]] kwam in de [[middeleeuwen]] frequent voor in [[christelijk]]e kerken. Het was bestemd voor het lezen uit [[Evangeliarium|evangelaria]], [[Lectionarium|lectionaria]] of [[Antifoon|antifonaria]]. De bijzondere vorm beantwoordde aan de hoge [[Liturgie|liturgische]] rang van wat er plaatsvond.<br />
<br />
De uitgespreide vleugels van de arend waren functioneel geschikt om een opengeslagen [[foliant]] op te leggen en de formele gelijkenis werd wellicht passend geacht. Op vroege [[kansel]]s en [[Doksaal|doksalen]] waren adelaars, vooral in Italië, soms ingewerkt in stenen borstweringen, en dan vaak als onderdeel van een reeks [[evangelist]]ensymbolen (meer bepaald het [[Attribuut (beeldende kunst)|attribuut]] van [[Johannes (evangelist)|Johannes]]). De echte verzelfstandiging volgde later.<br />
<br />
In de 14e en 15e eeuw kende de arendlezenaar als vrijstaand meubel een grote verspreiding. Met name in de [[Maasland (Limburg-Luik)|Maaslandse]] productiecentra werden ze vervaardigd uit [[Messing (legering)|messing]], veelal met bestemming [[Rijnland (Duitsland)|Rijnland]] of de [[Nederlanden]]. Verwant aan de arendlezenaar zijn varianten waar de vleugels toebehoren aan een [[Pelikanen|pelikaan]], [[feniks]] of [[griffioen]].<br />
<br />
In de [[Anglicaanse Kerk]] zijn arendlezenaars bijzonder aanwezig.<br />
<br />
<gallery mode="packed" heights="200"><br />
Bestand:San Miniato Pulpit.jpg|Adelaar op kansel (1207)<br />
Bestand:Lezenaarhoeselt 24-02-2008 17-13-04.jpg|Arendlezenaar Hoeselt<br />
Bestand:Lezenaar, Michaëlkerk (Blokker).jpg|Houten exemplaar (Blokker)<br />
Bestand:Basílica de la Mercè - Interior 22.jpg|Barcelonees exemplaar<br />
Bestand:Interior, St Andrew's Church, Moretonhampstead - geograph.org.uk - 940193.jpg|Engels exemplaar<br />
Bestand:Haarlem, Sint Bavo, Koor lessenaar Pelikaan.jpg|Fenikslezenaar<br />
</gallery><br />
<br />
== Literatuur ==<br />
* Heinrich G. Lempertz, "Adlerpult", in: Otto Schmitt (red.): ''Reallexikon zur Deutschen Kunstgeschichte'', vol. 1-A, ''Baubetrieb'', 1934, kol. 187-194<br />
<br />
{{Commonscat|Eagle lecterns}}<br />
<br />
[[Categorie:Onderdeel van een kerkgebouw]]</div>Colani