Colani: Tekst vervangen - "18e" door "18^e"

2024-11-23T18:36:02Z

Tekst vervangen - "18e" door "18e"

Nieuwe pagina

[[Bestand:Amsterdamse wieg (1909).jpg|thumb|De ''Amsterdamse wieg'' (1909)]]
[[Bestand:Prinses Beatrix bij de wieg waarin generaties Oranjes als baby hebben gelegen (1956).jpg|thumb|Prinses Beatrix naast de wieg (1956), rechts aan de wand de ingelijste oorkonde.]]
De '''Amsterdamse wieg''' is een [[wieg]] die door de vrouwen en meisjes van de stad [[Amsterdam]] werd aangeboden aan koningin [[Wilhelmina der Nederlanden|Wilhelmina]] ter gelegenheid van haar aanstaand moederschap (1909).<ref>[https://www.koninklijkeverzamelingen.nl/mediabank/detail/57fc38d0-b004-5b46-889c-ec171987a0e0/media/58d248fc-16aa-12a5-0a6c-a7d5eaac6d77 Amsterdamse wieg], Koninklijke verzamelingen. [https://web.archive.org/web/20211229230924/https://www.koninklijkeverzamelingen.nl/mediabank/detail/57fc38d0-b004-5b46-889c-ec171987a0e0/media/58d248fc-16aa-12a5-0a6c-a7d5eaac6d77 Gearchiveerd] op 30 december 2021.</ref> Een tweede wieg, die bekendstaat als de ''Haagse wieg'', werd door de vrouwen en meisjes van [[Zuid-Holland]] aan de koningin aangeboden.

== Geschiedenis ==
Mevrouw P.A. van Leeuwen-Waller, bestuurslid van de Amsterdamse afdeling van de vrouwenvereniging [[Tesselschade-Arbeid Adelt|Tesselschade]] en echtgenote van burgemeester [[Wilhelmus Frederik van Leeuwen|W.F. van Leeuwen]], nam het initiatief de zwangere vorstin een geschenk aan te bieden. Zij vormde eind 1908 het ''Comité van Amsterdamsche Vrouwen tot het aanbieden van een Huldeblijk aan H.M. de Koningin''. Het dagelijks bestuur van het comité werd gevormd door Van Leeuwen-Waller (presidente), [[Thora van Loon-Egidius]] (vice-presidente), mevr. Six-Bosch Reitz (secretaris) en de dames Marez Oyens-Reijnvaan en Baart de la Faille-Krayenhof als penningmeesters. Het comité besloot een wieg te laten maken en benaderde [[Karel de Bazel]] voor het ontwerp.<ref>S. v. H. (1909) [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDBVL02:004845001:00305 "De wieg aan hare majesteit Wilhelmina koningin der Nederlanden door de vrouwen en meisjes van Amsterdam geschonken"], ''Onze kunst'', jrg 8 (1909), p. 228-237.</ref> Aan de totstandkoming van de wieg en de aankleding daarvan werkten diverse kunstenaars mee en leerlingen van de [[Rijksschool voor Kunstnijverheid Amsterdam|Rijksschool voor Kunstnijverheid]], de [[Industrieschool voor Vrouwelijke Jeugd]], de [[Dagteeken- en Kunstambachtsschool voor Meisjes]] en de vrouwenverenigingen 'Tesselschade' en 'Arbeid Adelt'. Een inzameling onder de bevolking zorgde voor de bekostiging van de wieg.

;Aanbieding en gebruik
De wieg werd begin april 1909 aan de koningin aangeboden. De koningin bedankte het comité per telegram: "Zoowel de schoone wieg als de geheele uitrusting daarvan worden ten zeerste door mij bewonderd en ik ben den dames, die zich met de uitvoering van dit fraaie werk hebben belast en allen daaraan die daaraan gearbeid hebben, ten hoogste erkentelijk voor alle moeite welke zij zich voor mij getroost hebben."<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010336855:mpeg21:p001 "Dankbetuiging van de koningin"], ''[[Algemeen Handelsblad]]'', 5 april 1909.</ref> De wieg werd daadwerkelijk voor de kort daarop geboren prinses [[Juliana der Nederlanden|Juliana]] gebruikt. Na haar sliepen ook latere generaties Oranjes in de Amsterdamse wieg, onder wie prinses Beatrix, prins Willem-Alexander en prinses Amalia.

De wieg was een aantal keren voor het publiek te zien, de eerste keer bij kunsthandel Frederik Muller & Co. kort voor hij aan de koningin werd aangeboden.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010108118:mpeg21:p003 "Het huldeblijk der Amsterdamsche vrouwen"], ''Het nieuws van den dag'', 2 april 1909.</ref> Daarna onder meer tijdens de tentoonstellingen ''Amsterdam & de Oranjes'' in het [[Amsterdam Museum|Amsterdams Historisch Museum]] (2008) en ''100 jaar Juliana'' in [[Paleis Het Loo]] (2009) en tijdens de openstelling van het [[Paleis op de Dam]] ter gelegenheid van de 50e verjaardag van koning Willem-Alexander (2017).<ref>[https://www.deoranjes.nl/2017/04/koninklijke-wieg-verhuist-naar.html "Koninklijke wieg weer even terug in Amsterdam"], ''De Oranjes'', 20 april 2017; [http://jongekoninklijkegarde.blogspot.com/2017/04/wieg-koning-willem-alexander.html "Wieg koning Willem-Alexander tentoongesteld"]{{Dode link|datum=april 2020 |bot=InternetArchiveBot }}, ''Jonge Koninklijke Garde'', 21 april 2017. [https://web.archive.org/web/20210422233116/https://www.deoranjes.nl/2017/04/koninklijke-wieg-verhuist-naar.html Gearchiveerd] op 22 april 2021.</ref>

== Beschrijving ==
De Amsterdamse wieg bestaat uit een opengewerkte, ovalen ligbak, die staat op een rozenhouten onderstel met zes slanke poten. De houten delen zijn versierd met houtsnijwerk, uitgevoerd in de werkplaats 'De Ploeg' van [[Kees Oosschot]], en verguld brons van [[Frans Zwollo sr.|Frans Zwollo]]. Boven op de hoge hemel, die op twee stangen rust, is een door Zwollo gemaakte vergulde bronzen kroon geplaatst, waar een gestileerde, vliegende vogel bovenuit rijst. In de snavel van de vogel is een groene [[smaragd]] geplaatst.

Het door De Bazel ontworpen hemelgordijn heeft een geborduurde rand, waarin emblemen met de [[Nederlandse leeuw]], oranjeappels en een gekroonde W, worden afgewisseld door het [[wapen van Amsterdam]] in ruitvorm. Het borduurwerk werd uitgevoerd op het atelier van [[C.H. de Vries]]. De binnenzijde van de hemel en de bekleding van de bak werden verzorgd door leerlingen van de Rijksschool en Industrieschool. Het beddengoed bestaat uit drie verschillende sets lakentjes en slopen, een dekentje en een beddensprei, ontworpen door [[Georg Rueter|Georg]] en [[Gerarda de Lang|Gerarda Rueter-de Lang]]. De uitvoering van het borduur- en stikwerk werd gedaan door leden van de vrouwenverenigingen en door leerlingen van de Dagteeken- en Kunstambachtsschool, onder leiding van [[Betsy Kerlen]].

;Oorkonde
Bij de wieg hoort een perkamenten oorkonde, ontworpen en gekalligrafeerd door [[Betsy Westendorp-Osieck|Betsy Osieck]]. Bovenaan tekende zij een allegorische voorstelling van een vrouw bij een meiboom en een meisje bij een oranjeboom, aan weerszijden van het Amsterdamse stadswapen. De oorkonde is gevat in een lijst die is versierd met houtsnijwerk van [[Louise Beijerman]] en gegraveerd ivoor van [[Catharina Alida Mispelblom Beijer|C.A. Mispelblom Beijer]]. Zij waren alle drie loge-leerlingen van de [[Rijksakademie van beeldende kunsten]].<ref>[https://www.koninklijkeverzamelingen.nl/mediabank/detail/2c3c82b8-2bed-58f8-9e17-eb818eb3dc77/media/314c04c0-f73b-cb2f-8c74-3fe46ab06ba0 "Oorkonde], Koninklijke verzamelingen. [https://web.archive.org/web/20211229230849/https://www.koninklijkeverzamelingen.nl/mediabank/detail/2c3c82b8-2bed-58f8-9e17-eb818eb3dc77/media/314c04c0-f73b-cb2f-8c74-3fe46ab06ba0 Gearchiveerd] op 30 december 2021.</ref> De oorkonde bevat de namen van medewerkers aan de wieg en de opdracht {{Cquote|Aan Wilhelmina koningin der Nederlanden wordt by haar aanstaand moederschap in onderdanige trouw door de Amsterdamsche vrouwen en meisjes een wieg aangeboden.}}

== Fotogalerij ==
<gallery>
Tentoonstelling van de koninklijke wieg in de grote zaal van de firma Frederik Muller & Co.jpg|Tentoonstelling van de koninklijke wieg in de grote zaal van de firma Frederik Muller & Co. (1909)
Prins Willem Alexander kijkend naar Prins Johan Friso, Bestanddeelnr 921-7567.jpg|Prins Willem-Alexander kijkend naar prins Friso in de wieg (1968)
Totaalopname van de Amsterdamse wieg.jpg|Totaalopname
Detailopname van de Amsterdamse wieg.jpg|Detailopname
</gallery>

{{Appendix}}
 
Digitalisering en Wiki opmaak: [[Terry van Erp]]
 
[[Categorie:Bed]]
[[Categorie:Meubelontwerp]]
[[Categorie:Nederlands koningshuis]]
[[Categorie:Vrouwengeschiedenis]]

Amsterdamse wieg - Bewerkingsoverzicht

Colani: Tekst vervangen - "18e" door "18e"

Colani: Tekst vervangen - "18e" door "18^e"