Colani op 26 apr 2025 om 14:48

2025-04-26T14:48:26Z

Nieuwe pagina

[[Bestand:Michiel Jansz van Mierevelt - Ambrogio Spinola.jpg|miniatuur|''Portret van Ambrogio Spinola'' (1609), [[Michiel Jansz. van Mierevelt]], [[Noordbrabants Museum]]]]
[[Bestand:Conquests of Ambrosio Spinola (Crispijn van der Passe I).jpg|miniatuur|''Veroveringen van Ambrosia Spinola'' Spinola (links) en de [[Graaf van Busquoy]] afgebeeld boven plattegronden van door hen veroverde steden (ca.1606), [[Crispijn van de Passe de Oude|Crispijn van de Passe]], [[Museum Boijmans Van Beuningen]]]]
[[Bestand:Rubens Marchese Ambrogio Spinola@Herzog Anton Ulrich Museum.jpg|miniatuur|''Portret van markies Ambrogio Spinola'' (ca.1626/27), [[Peter Paul Rubens]], [[Herzog Anton Ulrich Museum]] ([[Braunschweig (stad)|Braunschweig]])]]'''Ambrogio Spinola''' (''Ambrosio Espínola, Marqués de los Balbases''), ([[Genua (stad)|Genua]], [[1569]] – [[Castelnuovo Scrivia]], [[25 september]] [[1630]]) was een militair strateeg, geroemd door vriend en vijand. Spinola trad in [[1598]] in militaire dienst. Hij werd in [[1601]] door de [[Spaanse Rijk|Spaanse]] koning [[Filips III van Spanje|Filips III]] naar de [[Spaanse Nederlanden|Nederlanden]] gezonden om de aartshertog [[Albrecht van Oostenrijk]] militair bij te staan, die het jaar ervoor de [[Slag bij Nieuwpoort]] had verloren.

Spinola stamde uit een beroemde [[Spinola_(familie)|Italiaanse familie]]. Een van zijn voorouders zou tijdens de [[Eerste Kruistocht]] een doorn van de doornenkroon van [[Jezus (traditioneel-christelijk)|Jezus]] hebben gevonden. Aan deze [[legende (volksverhaal)|legende]] dankte de familie haar naam (''spinula'' betekent doorn). Spinola was ridder in de [[Orde van het Gulden Vlies]].

== Opperbevelhebber ==
In [[1602]] kwam Spinola met 9000 man aan in de Nederlanden. Hij redde daarmee het bewind van landvoogd [[Albrecht van Oostenrijk]]. Hoewel hij geen militaire ervaring had, werd hij vrijwel direct benoemd tot opperbevelhebber over het [[Leger van Vlaanderen]] in de [[Zuidelijke Nederlanden]]. Hij werd ''maestre de campo general'' omdat hij over persoonlijke financiële middelen beschikte die hij kon aanwenden om het leger te betalen indien het geld vanuit Spanje op zich liet wachten. <ref>{{Aut|G. Parker}} (2004): ''The Army of Flanders and the Spanish Road, 1567-1659'' Cambridge:Cambridge University Press. ISBN 9780521543927, blz. 102</ref> Zijn broer, [[Federico Spinola]], was admiraal en sneuvelde in de [[Slag bij Sluis (1603)]].

Spinola is onder andere bekend om de verovering van [[Oostende]] dat hij na een [[Beleg van Oostende|jarenlange belegering]] in [[1604]] wist in te nemen. De verliezen aan mensenlevens aan beide kanten waren zeer groot. Het totaal aantal doden wordt geschat op ongeveer 100.000. Oostende was volledig verwoest. [[Groenlo]] (Grol), een oostelijke vestingstad, werd [[Beleg van Groenlo (1606)|in 1606]] door hem belegerd en ingenomen. Een poging tot herovering later dat jaar door [[Maurits van Oranje|Maurits]] wist hij af te slaan.

Op 31 januari [[1608]] arriveerde Ambrogio Spinola op het ''Ouden Hoofd'' (''later [[Spaansekade]] genoemd'') in [[Rotterdam]] voor onderhandelingen met de [[Admiraliteit van Rotterdam|admiraliteit van de Maze]], die in het jaar daarop ([[1609]]), het [[Twaalfjarig Bestand]] zouden inluiden.

In 1620 trok Spinola aan het hoofd van een Spaans leger van 22.000 man van de Spaanse Nederlanden naar de [[Paltsgraafschap aan de Rijn|Palts]]. Hij kreeg de opdracht om daar steden van de opstandige [[Frederik V van de Palts]], de leider van de [[Boheemse Opstand (1618-1620)|Boheemse Opstand]], te bezetten. Hij veroverde door een list [[Oppenheim (Duitsland)|Oppenheim]], een belangrijk bruggenhoofd aan de Rijn. <ref>Dick Harrison, De Dertigjarige Oorlog, ISBN 978 94 019 1118 4, p. 109</ref>

Op 5 juni [[1625]], in het jaar dat opperbevelhebber prins Maurits overleed, veroverde generaal Spinola [[Breda]], een belangrijke vestingstad. Dit [[Beleg van Breda (1624-1625)|beleg van Breda]] had lang geduurd, vanaf 28 augustus [[1624]]. Bekend is het schilderij ''De Overgave van Breda'' door de Spaanse schilder [[Diego Velázquez (kunstschilder)|Diego Velázquez]] waarop Spinola en de Nederlandse gouverneur van Breda [[Justinus van Nassau]], de onwettige zoon van [[Willem van Oranje]], staan.

De inneming van Breda was voor Spinola het hoogtepunt van zijn carrière. Hij had echter tijdens dit beleg al te kampen met onvoldoende financiële steun vanuit Spanje. Daarom vertrok hij in 1628 naar Spanje, vastbesloten pas terug te keren wanneer hij van voldoende middelen verzekerd was. Dat is nooit gebeurd. Het [[Beleg van Groenlo (1627)|verlies van Groenlo in 1627]] aan [[Frederik Hendrik van Oranje|Frederik Hendrik]] werd Spinola zwaar aangerekend door minister [[Gaspar de Guzmán y Pimentel|Olivares]]. Naar aanleiding van deze aantasting van zijn eer en door geldgebrek voor het voeren van de oorlog in de Nederlanden besloot hij niet meer terug te gaan naar het noorden. <ref>{{en}}The Encyclopædia Britannica Company: ''The Encyclopædia Britannica: A Dictionary of Arts, Sciences, Literature and General Information.'' 1911</ref> In 1629 werd hij naar Italië gestuurd om zich te mengen in een opvolgingskwestie in [[Hertogdom Mantua|Mantua]]. Bij de belegering van Casale in 1630 stierf hij, ziek en berooid.

== Nalatenschap in de Nederlanden ==
Spinola werd in de opstandige [[Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden|Noordelijke Nederlanden]] gevreesd, maar ook bewonderd om zijn militaire talent. Een anekdote uit die tijd vertelt dat ooit aan [[Maurits van Oranje|prins Maurits]] tijdens een diner werd gevraagd wie hij beschouwde als de grootste militaire leider van de eeuw, waarop Maurits antwoordde met ''"Spinola is de nummer twee."'' Behalve om zijn militaire inzicht stond Spinola ook bekend als een gentleman en een eerlijk leider.

Inwoners van het Brabantse dorp [[Halsteren]] noemen zich tijdens vastenavond (carnaval) Spinolen. De reden hiervan is dat het dorp net als generaal Spinola zijn meerdere heeft moeten erkennen in de nabijgelegen vestingstad [[Bergen op Zoom]], waaraan Halsteren meermalen grondgebied heeft moeten afstaan. Tevens is Spinola naamgever van de buurtschap [[Spinolaberg]] op de [[Brabantse Wal]], waar de generaal in 1622 zijn legerkamp had.

Zijn naam wordt vermeld in het [[Geuzenliederen|geuzenlied]] [[Merck toch hoe sterck (lied)|Merck toch hoe sterck]].

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Spinola, Ambrogio}}
[[Categorie:Huis Spinola|Ambrogio]][[Categorie:Italiaans militair]][[Categorie:Spaans generaal]][[Categorie:Spaans militair in de Tachtigjarige Oorlog]][[Categorie:Spaanse adel]][[Categorie:Ridder in de Orde van het Gulden Vlies]][[Categorie:17e-eeuws militair]]

Ambrogio Spinola - Bewerkingsoverzicht

Colani op 26 apr 2025 om 14:48