Colani op 11 jun 2024 om 04:52

2024-06-11T04:52:08Z

Nieuwe pagina

{{Infobox politicus Nederland
| naam = Aletta Jacobs
| afbeelding = Aletta Jacobs, 1895-1905.jpg
| onderschrift =
| volledige naam = Aletta Henriëtte Jacobs
| geboren = [[9 februari]] [[1854]]<ref name="geboorte" />
| geboorteplaats = [[Sappemeer]]
| overleden = [[10 augustus]] [[1929]]<ref name="overlijden" />
| overlijdensplaats = [[Baarn]]
| huidige functie =
| sinds =
| partij = [[Vrijzinnig-Democratische Bond|VDB]]
| titulatuur = [[Doctor|dr.]]
| tijdvak1 =
| functie1 =
| tijdvak2 =
| functie2 =
| tijdvak3 =
| functie3 =
| tijdvak4 =
| functie4 =
}}
[[Bestand:Sappemeer - Noorderstraat 19.jpg|thumb|Noorderstraat 19 in Sappemeer. Hier woonde Aletta Jacobs van 1858 tot ongeveer 1874.<ref>{{Citeer web|url=https://rijksmonumenten.nl/monument/515894/croonhoven/sappemeer/|titel=Noorderstraat 19|datumgeraadpleegd=13-6-2021|uitgever=Rijksmonumenten.nl|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210613065305/https://rijksmonumenten.nl/monument/515894/croonhoven/sappemeer/|archiefdatum=2021-06-13|dodeurl=nee}}</ref> Ze werd - naar verluidt - geboren aan de Borgercompagniesterstraat 12.<ref>{{Citeer web|url=https://historischarchief.midden-groningen.nl/ontdekken/verhalen-van-midden-groningen/onderwijs/aletta-jacobs-een-meisje-met-een-droom|titel=Aletta Jacobs: een meisje met een droom|datum=22 mei 2019|datumgeraadpleegd=13-6-2021|uitgever=Historisch Archief Midden-Groningen|auteur=Rachel Hiemstra|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210201114257/https://historischarchief.midden-groningen.nl/ontdekken/verhalen-van-midden-groningen/onderwijs/aletta-jacobs-een-meisje-met-een-droom|archiefdatum=2021-02-01|dodeurl=nee}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://hskrant.nl/artikel/702363/borgercompagniesterbrug.html|titel=Borgercompagniesterbrug|datum=6 augustus 2016|datumgeraadpleegd=13-6-2021|uitgever=HS-krant|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210613065317/https://hskrant.nl/artikel/702363/borgercompagniesterbrug.html|archiefdatum=2021-06-13|dodeurl=nee}}</ref>]]
[[Bestand:Bust of Dr. Aletta Jacobs in Sappemeer (NL).jpg|thumb|Buste van Aletta Jacobs, door beeldhouwer Thees Meesters, voor de RHBS in Sappemeer]]
[[Bestand:CarelVictorGerritsen-IMG0084.jpg|miniatuur|Echtgenoot Carel Victor Gerritsen (1890) Foto: Hendrik Coenraad de Graaff; uit de Collectie IAV van [[Atria, kennisinstituut voor emancipatie en vrouwengeschiedenis|Atria]]]]
[[Bestand:Plaque commémorative d'Aletta Henrïetta Jacobs au 15, Tesselschadestraat, Amsterdam.jpg|thumb|Plaquette aan haar voormalig woonhuis in de Tesselschadestraat te Amsterdam]]
[[Bestand:Gedenkramen Academiegebouw Groningen - raam V - 05.jpg|thumb|Gedenkraam in Academiegebouw in Groningen]]
[[Bestand:Archief Aletta Jacobs op UNESCO-lijst.webm|thumb|[[Herman Pleij]] over het archief op de UNESCO-erfgoedlijst]]
'''Aletta Henriëtte Jacobs''' ([[Sappemeer]], [[9 februari]] [[1854]]<ref name="geboorte">[http://allegroningers.nl/zoeken-op-naam/persons?ss={%22q%22:%22Aletta%20Henriëtte%20Jacobs%22} Geboorteakte]</ref> – [[Baarn]], [[10 augustus]] [[1929]])<ref name="overlijden">[https://hetutrechtsarchief.nl/collectie/609C5C6A63844642E0534701000A17FD Overlijdensakte Baarn]</ref><ref>{{Citeer boek|achternaam=Meijers|voornaam=Clara M.|auteurlink=Clara Meijers|URL=|titel=Een moderne vrouw van formaat: Leven en werken van Rosa Manus|uitgever=E.J. Brill|datum=1946|pagina's=p.27|ISBN=|taal=}}</ref> was een [[Nederland]]se [[arts]], [[Feminisme|feministe]] en [[Pacifisme|pacifiste]].

== Levensloop ==
Aletta Jacobs werd in [[Sappemeer]] geboren als achtste kind van elf kinderen in een [[Joden|Joods]] gezin. Zij was een dochter van Abraham Jacobs, heel- en vroedmeester, en Anna de Jongh. Jacobs maakte zich al vroeg sterk voor het recht op hoger onderwijs voor vrouwen. Haar broer [[Eduard Jacobs (burgemeester)|Eduard]] was de eerste Joodse burgemeester van Nederland. Haar zus [[Charlotte Jacobs (feministe)|Charlotte]] was de tweede afgestudeerde vrouw van Nederland.<ref>[https://www.ukrant.nl/magazine/hier-zijn-de-jacobsjes/ Interview Inge de Wilde over ''Een sterke wilskracht, Vijf ambitieuze broers en zusters van Aletta Jacobs''], UKrant</ref>

In 1870 was ze de eerste Nederlandse vrouw die als toehoorster officieel werd toegelaten aan een [[Hogereburgerschool|hbs]]. Ze bezocht hiervoor de [[Rijks Hogere Burgerschool (Sappemeer)|Rijks Hogere Burgerschool]] in haar geboorteplaats waar normaal geen vrouwen werden toegelaten. Een jaar later vroeg ze de liberale minister [[Johan Rudolph Thorbecke|Thorbecke]] toestemming om aan de [[universiteit]] te studeren. Het briefje waarmee zij dat deed is nog te zien in het [[Nationaal Archief|Algemeen Rijksarchief]], evenals het antwoord van de minister, dat niet aan haarzelf is gericht maar aan haar vader. Ze werd in 1871 toegelaten als studente medicijnen aan de [[Rijksuniversiteit Groningen]], aanvankelijk voor een proefperiode van één jaar.

=== Arts ===
Op zijn sterfbed gaf [[Johan Rudolph Thorbecke|Thorbecke]] Jacobs toestemming om ook examens af te leggen.<ref>{{Citeer web |url=https://stadclickt.nl/geschiedenismaand/aletta-jacobs-brief/ |title=De brief van Thorbecke aan Aletta Jacobs|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210421075126/https://stadclickt.nl/geschiedenismaand/aletta-jacobs-brief/|archiefdatum=2021-04-21|dodeurl=nee}}</ref> Jacobs was niet de eerste vrouwelijke studente - dat was twee eeuwen eerder [[Anna Maria van Schurman]] - maar wel de eerste waarvan bekend is dat ze een universitaire studie succesvol afrondde. Jacobs legde in 1877 en 1878 haar [[artsexamen]] af, waarmee ze de eerste vrouwelijke Nederlandse arts werd. Na haar [[Wetenschappelijke promotie|promotie]] aan de Rijksuniversiteit Groningen op 8 maart 1879 op een onderzoek getiteld ''Over lokalisatie van physiologische en pathologische verschijnselen in de groote hersenen''<ref>[https://www.rug.nl/news/2017/10/archief-van-aletta-jacobs-nu-unesco-werelderfgoed- Aletta promoveert op 8 maart 1879 aan de Rijksuniversiteit Groningen.] [https://web.archive.org/web/20201013060817/https://www.rug.nl/news/2017/10/archief-van-aletta-jacobs-nu-unesco-werelderfgoed- Gearchiveerd] op 13 oktober 2020.</ref> ging Jacobs naar [[Londen]] om zich verder te bekwamen als vrouwenarts en in de kindergeneeskunde.<ref name="Herinneringen1">{{Citeer boek | achternaam = Jacobs | voornaam = Aletta H. | auteurlink = | medeauteurs = | datum = 1924| titel = Herinneringen| uitgever = Van Holkema en Warendorf| plaats = Amsterdam| ISBN = | NUR = | pagina's = 59-61| taal = | URL = https://www.dbnl.org/tekst/jaco045heri01_01/| bezochtdatum = 22 september 2016|archiefurl=https://web.archive.org/web/20160811195840/http://www.dbnl.org/tekst/jaco045heri01_01/|archiefdatum=2016-08-11|dodeurl=nee}}</ref> Ze ging aan de slag in het [[Saint Mary's Dispensary]], een consultatiebureau dat werd opgericht door o.a. [[Elizabeth Garrett Anderson]], de tweede vrouwelijke arts en chirurg in Groot-Brittannië. Via haar leerde Jacobs [[Millicent Fawcett]] kennen, een feminist en [[suffragette]].

In Londen werd ze door haar vriend [[Carel Victor Gerritsen]] geïntroduceerd bij de Engelse ''social reformers''. Ze ontmoette daar onder anderen [[Annie Besant]], [[Charles Bradlaugh]], [[Charles Robert Drysdale]] en [[Edward Truelove]]. Drysdale nam Jacobs mee naar een Londense instelling waar prostituees medisch onderzocht werden; hij was de eerste die haar 'volledig omtrent het prostitutie-vraagstuk inlichtte'.<ref name="Herinneringen2">{{Citeer boek | achternaam = Jacobs | voornaam = Aletta H. | auteurlink = | medeauteurs = | datum = 1924| titel = Herinneringen| uitgever = Van Holkema en Warendorf| plaats = Amsterdam| ISBN = | NUR = | pagina's = 182-183| taal = | URL = https://www.dbnl.org/tekst/jaco045heri01_01/| bezochtdatum = 22 september 2016|archiefurl=https://web.archive.org/web/20160811195840/http://www.dbnl.org/tekst/jaco045heri01_01/|archiefdatum=2016-08-11|dodeurl=nee}}</ref> Terug in Nederland werd Jacobs in 1881 lid van de vrijdenkersvereniging [[De Vrije Gedachte|De Dageraad]]

Later vestigde Jacobs zich als huisarts in [[Amsterdam]], waar ze wekelijks gratis spreekuren hield voor minvermogende vrouwen, cursussen gaf en het [[pessarium]] als voorbehoedmiddel introduceerde.<ref>{{Citeer web|url=http://www.iisg.nl/exhibitions/neomalthusianism/bro3400-1-spreekuur-nl.php|titel=De middelen ter voorkoming van groote gezinnen uitgegeven door het Nieuw Malthusiaansche Bond|bezochtdatum=19 april 2018|auteur=Nieuw Malthusiaansche Bond|achternaam=|voornaam=|datum=1885|uitgever=International Institute of Social History|taal=|archiefurl=https://web.archive.org/web/20180419121410/http://www.iisg.nl/exhibitions/neomalthusianism/bro3400-1-spreekuur-nl.php|archiefdatum=2018-04-19|dodeurl=nee}}</ref> Het pessarium werd voorheen gebruikt om verzakte baarmoeders te ondersteunen. Ze was lid van de [[Nieuw-Malthusiaanse Bond]]. Als arts had ze een progressief standpunt ten aanzien van geboortebeperking.

=== Eerste feministische golf ===
Aletta Jacobs was de beroemdste Nederlandse vertegenwoordigster van de [[eerste feministische golf]]. Dat er gestreden moest worden voor vrouwenkiesrecht heeft indirect te maken met Jacobs. Oorspronkelijk stelde de wet alleen een loongrens om te mogen stemmen. Doordat zij arts was, voldeed ze aan deze loongrens en wilde ze gebruikmaken van haar stemrecht. De poging daartoe had ze samen met haar twee vriendinnen [[Titia van der Tuuk]] en [[Elise Haighton]] voorbereid.<ref>[[Myriam Everard]]: 'De waarheid bevorderen altijd en overal', in: ''De minotaurus onzer zeden, Multatuli als heraut van het feminisme'', red. Myriam Everard, Ulla Jansz. Aksant, Amsterdam, 2010, {{ISBN|978-90-5260-376-6}}</ref> Pas daarna werd het verbod voor vrouwen om te stemmen expliciet in [[Caoutchouc-artikel|artikel 80]] van de Grondwet opgenomen.

Jacobs was voorzitter van de [[Vereniging van Staatsburgeressen|Vereeniging voor Vrouwenkiesrecht]] en bezocht de internationale vrouwenbijeenkomsten van de [[International Alliance of Women|Wereldbond voor Vrouwenkiesrecht]]. Toen door de [[Eerste Wereldoorlog]] de geplande bijeenkomst in 1915 in Berlijn niet door zou gaan, nam zij het initiatief voor het [[Internationaal Congres van Vrouwen]] in Den Haag, met [[Rosa Manus]] en [[Mia Boissevain]],<ref>{{Citeer boek|achternaam=Kramer|voornaam=Ann|titel=Conscientious Objectors of the First World War: A Determined Resistance|datum=2014|uitgever=Pen and Sword|plaats=Barnsley, UK|ISBN=184468119X|pagina's=16-17|URL=https://books.google.com/books?id=XWdtBQAAQBAJ|archiefurl=https://web.archive.org/web/20200808010504/https://books.google.com/books?id=XWdtBQAAQBAJ|archiefdatum=2020-08-08|dodeurl=nee}}</ref> dat werd bijgewoond door meer dan 1200 vertegenwoordigers uit twaalf landen.<ref>History.com: [https://web.archive.org/web/20150924085008/http://www.history.com/this-day-in-history/international-congress-of-women-opens-at-the-hague International Congress of Women opens at The Hague]</ref> In september 1915 gingen Jacobs en enkele andere vrouwen naar de [[Verenigde Staten]] om president [[Woodrow Wilson]] te ontmoeten en het voorstel over te brengen voor een "League of Neutral Countries" die zouden kunnen helpen [[Conflictbemiddeling|bemiddelen]] een einde te maken aan de oorlog.<ref name="Chambers1991">{{Citeer boek|author=John Whiteclay Chambers|titel=The Eagle and the Dove: The American Peace Movement and United States Foreign Policy, 1900-1922|URL=https://books.google.com/books?id=bJVog9yD3LwC|datum=January 1991|uitgever=Syracuse University Press|ISBN=978-0-8156-2519-3|pp=55-57|archiefurl=https://web.archive.org/web/20190714121416/https://books.google.com/books?id=bJVog9yD3LwC|archiefdatum=2019-07-14|dodeurl=nee}}</ref>

Jacobs trouwde met de radicaal-liberale politicus [[Carel Victor Gerritsen]] (1850-1905) in 1884, in een [[vrij huwelijk]]. In 1892 huwden zij om praktische redenen voor de wet. Daarbij moest Jacobs de gelofte van gehoorzaamheid aan haar wettige echtgenoot afleggen, die destijds in de wet stond. Zij deed dat, maar onder protest. Gerritsen had een grote invloed op haar. Hij introduceerde haar in kringen van vrijdenkers, vrijmetselaars en bracht haar in contact met het [[neomalthusianisme]].<ref>Inge de Velde: 'Carel Victor Gerritsen, Feminist, vrijdenker en neomalthusiaan', in: ''De minotaurus onzer zeden, Multatuli als heraut van het feminisme'', red. Myriam Everard, Ulla Jansz. Aksant, Amsterdam, 2010, {{ISBN|978-90-5260-376-6}}</ref>

Tijdens de [[Tweede Boerenoorlog]] trok Jacobs zich het lot van de [[Afrikaners]] aan en protesteerde zij tegen de [[concentratiekampen]] die de [[Britten (volk)|Britten]] daar voor de kinderen en vrouwen van de strijdende Boeren hadden ingericht. Gedurende de [[Eerste Wereldoorlog]] ijverde zij zowel in Nederland als daarbuiten voor vrede.

In de jaren 1911-1912 maakte Jacobs een wereldreis met de Amerikaanse feministe [[Carrie Chapman Catt]] (1859-1947), die voorzitter was van de [[International Woman Suffrage Alliance]] (IWSA), om vrouwenrechten wereldwijd te bevorderen.<ref>[https://atria.nl/aletta-jacobs/alettas-reis-elke-zondag-op-npo2/ Atria.nl ''Aletta’s reis: elke zondag op NPO2'', 21 maart, 2019]</ref> Ze deden tussen april 1911 en oktober 1912 drie werelddelen aan: Europa, Afrika (Zuid- en Oost-Afrika) en Azië (Palestina, Ceylon, India, Java, Filipijnen, China, Korea, Japan en Hawaï). Jacobs publiceerde een omvangrijk werk over deze reis, en Catt schreef erover in haar dagboeken.<ref>[http://memory.loc.gov/service/mss/eadxmlmss/eadpdfmss/uploaded_pdf/ead_pdf_batch_27_september_2006/ms998018.pdf Memory.loc.gov Grover Batts en Thelma Queen: ''Carrie Chapman Catt A Register of Her Papers in the Library of Congress'', ''Diaries, 1911-1923'' p. 7] Ze correspondeerde tevens met Aletta Jacobs, zie ''General Correspondence, ca. 1890-1947'', p. 11</ref>

Eind september 1919 werd [[Vrouwenkiesrecht in Nederland|actief vrouwenkiesrecht]], waar zij zich zeer voor had ingezet, in Nederland een feit.

==Erkenning==
In 1959 werd een gedenksteen geplaatst aan de gevel van haar voormalige woonhuis Tesselschadestraat 15 in [[Amsterdam]] door de Amsterdamse afdeling van de [[Vereniging van Staatsburgeressen]].<ref>Hyena's... of heiligen. Een onderzoek naar de invloed van de ''male gaze'' (mannelijke blik) op de receptie en presentatie van erfgoed van vrouwen, p.66</ref>

In 2011 zetten diverse groeperingen, waaronder de stichting ''Aletta, instituut voor vrouwengeschiedenis'', zich in om haar grafsteen van verval te redden. Deze steen bevindt zich op [[Westerveld (begraafplaats)|Westerveld]], begraafplaats en crematorium te [[Driehuis (Velsen)|Driehuis]] en is ontworpen door [[Gra Rueb]].

Aletta Jacobs is in 2006 opgenomen in de [[Canon van Nederland]]. De commissie-[[Frits van Oostrom|Van Oostrom]] heeft Aletta Jacobs erkend als een van de vijftig essentiële onderwerpen voor de Nederlandse geschiedenis in het [[voortgezet onderwijs]]. Jacobs kreeg in 2008 ook een plaats in de [[Canon van Groningen]] en een kamer in het [[Universiteitsmuseum (Groningen)|Gronings universiteitsmuseum]]. Ze is afgebeeld op een van de [[Gedenkramen in het Academiegebouw (Groningen)|gedenkramen in het Academiegebouw]] van de universiteit.

Het persoonlijk archief van Aletta Jacobs staat sinds oktober 2017 op de [[Werelderfgoedlijst]] van de [[UNESCO]]. Het is in te zien bij [[Atria, kennisinstituut voor emancipatie en vrouwengeschiedenis]].

In 2014 is een [[musical]] rond Aletta Jacobs in première gegaan, op de dag dat de [[Rijksuniversiteit Groningen|RUG]] de Aletta Jacobsprijs uitreikte.

== Prijs ==
Sinds 1990 wordt door de [[Rijksuniversiteit Groningen]] elke twee jaar de [[Aletta Jacobsprijs]] uitgereikt. Vrouwen die zich verdienstelijk hebben gemaakt op het terrein van de emancipatie komen voor deze prijs in aanmerking. Met de prijs wil de universiteit laten zien dat vrouwen een belangrijke voorbeeldfunctie kunnen vervullen.

==Varia==
* Aletta Jacobs was een tante van [[Nederlands verzet in de Tweede Wereldoorlog|verzetsstrijder]] [[Hans Teengs Gerritsen]].
* In mei/ juni 2019 is de serie ''Aletta's reis'' uitgezonden op [[NPO 1]]. De serie volgt de wereldreis van Aletta Jacobs en Carrie Chapman Catt die zij maakten in 1911. De serie van [[Paul de Bont Producties]] is geregisseerd door Marlou van den Berge en Djoeke Veeninga en gepresenteerd door [[Step Vaessen]].
* Sinds 2013 zijn bewegende beelden van Aletta Jacobs bekend, een filmpje uit mei 1915 van twintig seconden in [[Berlijn]] waar ze voor de [[Brandenburger Tor (Berlijn)|Brandenburger Tor]] wandelt met [[Jane Addams]].<ref>Het is te vinden in de archieven van [[Critical Past]], zie [http://www.criticalpast.com/video/65675026876_Laura-Jane-Addams_buildings_umbrella_people Jane Addams, Alice Hamilton, and Aletta Jacobs in Berlin, during World War I]</ref><ref>Historiek.net (11 november 2013), [https://historiek.net/bewegend-beeld-aletta-jacobs-gevonden/38481/ Bewegend beeld Aletta Jacobs gevonden]</ref>
* Aletta Jacobs was de eerste aan een universiteit afgestudeerde vrouwelijke arts. Zij was niet de eerste vrouwelijke arts: rond 1630 had Amsterdam al een vrouwelijke chirurgijn, Trijn Jacobs (geen familie), die lid was van het gilde van chirurgijns. Waarschijnlijk waren er meer vrouwelijke artsen: in een archief in Dordrecht wordt al eind 16e eeuw gesproken over een 'chirurgijnsmeesteres'. Archieven van de chirurgijngilden zijn echter nauwelijks bewaard.<ref>{{Citeer web|url=https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/niet-aletta-jacobs-maar-trijn-jacobs-geen-familie-was-eerste-vrouwelijke-arts-van-nederland~b7761664/|titel=Niet Aletta Jacobs, maar Trijn Jacobs (geen familie) was eerste vrouwelijke ‘arts’ van Nederland|bezochtdatum=26 november 2018|auteur=Geertje Dekkers|achternaam=|voornaam=|datum=23 november 2018|uitgever=De Volkskrant|taal=|archiefurl=https://web.archive.org/web/20181124220339/https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/niet-aletta-jacobs-maar-trijn-jacobs-geen-familie-was-eerste-vrouwelijke-arts-van-nederland~b7761664/|archiefdatum=2018-11-24|dodeurl=nee}}</ref>
* In het gebouw van de [[Tweede Kamer der Staten-Generaal|Tweede Kamer]] bevindt zich de Aletta Jacobszaal. Dit is opmerkelijk, omdat andere zalen naar verdienstelijke Kamerleden zijn genoemd en zij nooit zitting heeft gehad in het parlement.<ref>[https://www.parlement.com/id/vi23ipty12h7/aletta_jacobszaal Aletta Jacobszaal op parlement.com]</ref>
* De tweejaarlijkse [[Aletta Jacobsprijs]] werd in 1990 ingesteld door de [[Rijksuniversiteit Groningen]], die ook de ''Aletta Jacobs School of Public Health'' en een [[Aletta Jacobshal]] naar haar vernoemd heeft.
* In vele Nederlandse plaatsen is een Aletta Jacobsweg, -straat, -plein, -plantsoen, -pad, -laan, -kade, -hof, -hoeve of -erf naar haar vernoemd.

== Afbeeldingen ==
<gallery mode="packed" heights="200" style="font-size:80%">
Bestand:Jaco045heri01ill07.jpg|Jacobs met een van haar patiënten (1882)
Bestand:Jane Addams, Alice Hamilton, and Aletta Jacobs in Berlin, May 1915.png|[[Jane Addams]], [[Alice Hamilton]] en Aletta Jacobs in Berlijn (mei 1915)
Bestand:Aletta Jacobs door Isaac Israels 1920.jpg|Portret uit 1920 door [[Isaac Israëls]]
Bestand:Aletta Jacobs Harmoniegebouw Groningen.jpg|Beeld van Aletta Jacobs voor het [[De Harmonie (Groningen)|Harmoniecomplex]] van de [[Rijksuniversiteit Groningen]]
Bestand:Pottenbakkersgang - Openluchtmuseum Arnhem. Aletta Jacobs.jpg|Aletta Jacobs (graffiti), in de Pottenbakkersgang - [[Nederlands Openluchtmuseum|Openluchtmuseum Arnhem.]]
</gallery>

==Bibliografie (selectie)==
===Van Aletta Jacobs===
* ''Over localisatie van physiologische en pathologische verschijnselen in de groote hersenen''<ref group="kleine-letter">[https://books.google.nl/books?id=2b7ttkioTj0C&printsec=frontcover ''Over localisatie van physiologische en pathologische verschijnselen in de groote hersenen''] op Google Books</ref>, Proefschrift Groningen 1879
* ''De vrouw. Haar bouw en haar inwendige organen. Aanschouwelijk voorgesteld door beweegbare platen en met geïllustreerden, verklarenden tekst (een populaire schets)'', Kluwer, Deventer, 1898. Bewerking van: ''Der weibliche Körper. Anschauliche Darstellung seiner sämtlichen Organe''. Mit erläuterndem Text von Dr. G. Panzer. - Fürth : Druck und Verlag von G. Löwensohn.
* ''Vrouwenbelangen''<ref group="kleine-letter">[https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMATR03:028195000 ''Vrouwenbelangen''] op Delpher</ref>, Amsterdam : L.J. Veen, 1899
* ''Vrouwenbelangen: drie vraagstukken van actueelen aard'', L.J. Veen, Amsterdam, 1899. Bevat: 1: Economische en staatkundige vrijheid. 2: Wettelijke regeling der prostitutie. 3: Willekeurige beperking van het aantal kinderen
* ''Uit het leven van merkwaardige vrouwen''<ref group="kleine-letter">[https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMSFUBA02:000011107 ''Uit het leven van merkwaardige vrouwen''] op Delpher</ref>, Van Rossen, Amsterdam, 1905
* ''Brieven uit en over Amerika''.<ref group="kleine-letter">[https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMSFUBA02:000009223 ''Brieven uit en over Amerika''] op Delpher</ref> Door [[Carel Victor Gerritsen|C.V. Gerritsen]] en Aletta H. Jacobs. Amsterdam, Van Rossen, 1906
* ''De vrouw en arbeid''.<ref group="kleine-letter">[https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMKB18:009539000 ''De vrouw en arbeid''] op Delpher</ref> door [[Olive Schreiner]]. Uit het Engelsch bew. door Aletta H. Jacobs. Amsterdam, Van Kampen, 1911. Vert. van ''Woman and Labour'', 1911
* ''Vrouwenkiesrecht in de Skandinavische Landen''<ref group="kleine-letter">[https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMKB24:067283000 ''Vrouwenkiesrecht in de Skandinavische Landen''] op Delpher</ref>, 1911. Overdr. uit: "Land en Volk" en bijgewerkt tot November 1911
* ''Reisbrieven uit Afrika en Azië. Benevens eenige brieven uit Zweden en Noorwegen''<ref group="kleine-letter">[https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMUBL07:000001644 ''Reisbrieven uit Afrika en Azië. Benevens eenige brieven uit Zweden en Noorwegen''. Eerste deel] op Delpher</ref><ref group="kleine-letter">[https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMUBL07:000004727 ''Reisbrieven uit Afrika en Azië. Benevens eenige brieven uit Zweden en Noorwegen''. Tweede deel] op Delpher</ref>, Hilarius, Almelo, 1913
* ''Vrouwenkiesrecht''<ref group="kleine-letter">[https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMKB18:005400000 ''Vrouwenkiesrecht''] op Delpher</ref>, Maatschappij voor Goede en Goedkoope Lectuur, Amsterdam, 1913 (samen met [[Frederike van Balen-Klaar]])
* ''De vrouw en de vredesbeweging in verband met het vrouwenkiesrecht''.<ref group="kleine-letter">[https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMKB18A:026838000 ''De vrouw en de vredesbeweging in verband met het vrouwenkiesrecht''] op Delpher</ref> Den Haag, Nederlandsch Comité van Vrouwen voor Duurzamen Vrede, 1917. Eerder versch. in: ''Verslag van het Nationaal Congres van het Nederl. Comité van Vrouwen voor Duurzame Vrede, Den Haag 28-29 April 1917''
* ''Herinneringen van Dr. Aletta H. Jacobs''.<ref group="kleine-letter">[https://www.dbnl.org/tekst/jaco045heri01_01/ ''Herinneringen van Dr. Aletta H. Jacobs''] bij DBNL</ref> Amsterdam, Van Holkema & Warendorf, 1924 (de zesde druk verscheen in 1995 bij Pandora in Amsterdam in samenwerking met de Socialistische Uitgeverij Nijmegen, die ook eerdere herdrukken verzorgde, in 1996 verscheen een Engelse vertaling van de hand van Annie Wright getiteld ''Memories. My life as an international leader in health, suffrage, and peace'')
* ''Dr. Aletta H. Jacobs reist door Palestina en eet in China'' (uitgezocht door Henrita N. Haenen), Uitgeverij NU, Castricum, 1919

===Over Aletta Jacobs===
* Rood-de Boer, M. [et al.] ''Aletta en later'', Van Loghum Slaterus, Arnhem, 1968 (een uitgave ter gelegenheid van het 50-jarig bestaan van de uitgeverij en in samenwerking met de Vereniging van vrouwen met academische opleiding).
* [[Nouchka van Brakel]], [[Aletta Jacobs: Het hoogste streven]], docudrama, 1995.
* Smit, Iekje [et al.] ''Aletta Jacobs, het hoogste streven: interviews & achtergronden'', Xeno, Groningen, 1995
* Bosch, Mineke ''Een onwrikbaar geloof in rechtvaardigheid: Aletta Jacobs 1854-1929'', Balans, Amsterdam, 2005
* Verhelst, Marlies [et al.] ''Waarom ik niet? - de tijd van burgers en stoommachines 1800-1900 - Aletta Jacobs'', Delubas, Drunen, 2010
* Vermeulen, Ingelies, ‘Aletta Jacobs op vredesmissie: “Deze oorlog moet de laatste zijn!”’, ''Historica. Tijdschrift voor gendergeschiedenis'' (2003), afl. 5/6 (jul/aug), pag. 38-39

==Zie ook==
* [[Charlotte Jacobs (feministe)]], haar oudere zus, eveneens feministe
* [[Eduard Jacobs (burgemeester)]], haar jongere broer en eerste Joodse burgemeester van Nederland
* [[Dr. Aletta Jacobs College]], school in Hoogezand

==Externe links==
* [https://atria.nl/aletta-jacobs/ Website over Aletta Jacobs]
* [https://hdl.handle.net/11653/arch81 Archief Aletta Jacobs]
* [http://www.inghist.nl/Onderzoek/Projecten/BWN/lemmata/bwn1/jacobs Biografisch Woordenboek van Nederland - biografie]
* [http://www.iisg.nl/bwsa/bios/jacobs.html Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland (BWSA) - biografie]
* [http://www.gutenberg.org/browse/authors/j#a24971 Boeken van Aletta Jacobs op Project Gutenberg]
* [http://www.rug.nl/science-and-society/university-museum/exhibitions/permanent/consultation-room-aletta-jacobs "Spreekkamer van Aletta Jacobs" in het Universiteitsmuseum Groningen]
* [http://www.criticalpast.com/video/65675026876_Laura-Jane-Addams_buildings_umbrella_people Bewegend beeld Aletta Jacobs,1915, Berlijn]

{{Appendix|2=
{{References}}

== Gedigitaliseerde versies van Aletta Jacobs's werken ==
{{References|group=kleine-letter}}
}}

{{DEFAULTSORT:Jacobs, Aletta}}
[[Categorie:Nederlands feminist]]
[[Categorie:Geschiedenis van Groningen (provincie)]]
[[Categorie:Geschiedenis van Groningen (stad)]]
[[Categorie:Nederlands medicus]]
[[Categorie:Rijksuniversiteit Groningen]]
[[Categorie:VDB-politicus]]
[[Categorie:Vrouwengeschiedenis]]
[[Categorie:Eerste feministische golf]]
[[Categorie:Gender en onderwijs]]
[[Categorie:Canon van Nederland]]
[[Categorie:19e-eeuws medicus]]
[[Categorie:20e-eeuws medicus]]
[[Categorie:Auteur in het publiek domein]]
[[Categorie:Vrouwenrechtenactivist]]

Aletta Jacobs - Bewerkingsoverzicht

Colani op 11 jun 2024 om 04:52