https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=Albert_van_LeuvenAlbert van Leuven - Bewerkingsoverzicht2026-04-27T03:27:35ZBewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wikiMediaWiki 1.43.6https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Albert_van_Leuven&diff=153144&oldid=prevColani: Tekst vervangen - "17e" door "17<sup>e</sup>"2024-11-23T16:51:19Z<p>Tekst vervangen - "17e" door "17<sup>e</sup>"</p>
<p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>{{Infobox dynastie<br />
| afbeelding = <br />
| onderschrift = <br />
| naam = Albert van Leuven<br />
| leven = 1165-1192<br />
| functie = [[Lijst van bisschoppen en prins-bisschoppen van Luik|bisschop van Luik]]<br />
| periode = [[1191]]-[[1192]]<br />
| voorganger = [[Rudolf van Zähringen]]<br />
| opvolger = [[Lotharius van Hochstaden]]<br />
| vader = [[Godfried III van Leuven]]<br />
| moeder = [[Margaretha van Limburg]]<br />
}}<br />
{{Infobox heilige<br />
| naam = Albert van Leuven<br />
| geboortedatum = ca. [[1165]]<br />
| geboorteplaats = [[Leuven (hoofdbetekenis)|Leuven]]<br />
| sterfdatum = [[24 november]] [[1192]]<br />
| sterfplaats = [[Reims]]<br />
| feestdag = [[21 november|21]]/[[24 november]]<br />
| vereerd_bij = [[Rooms-Katholieke Kerk]]<br />
| afbeelding = <br />
| onderschrift = <br />
| titels = Heilige van de Rooms-Katholieke Kerk<br />
| zaligverklaring_datum = <br />
| zaligverklaring_plaats =<br />
| zaligverklaring_door =<br />
| heiligverklaring_datum = [[9 augustus]] [[1613]]<br />
| heiligverklaring_plaats = <br />
| heiligverklaring_door = [[paus Paulus V]]<br />
| attributen = zwaard en bisschopsstaf<br />
| beschermheilige_voor = Belgische monarchie<br />
| schrijn = [[Kathedraal]] van [[Luik (stad)|Luik]]<br />
| oppressie_datum = <br />
| oppressie_door = <br />
| controverse = <br />
}}<br />
<br />
'''Albert van Leuven''' ([[Leuven (hoofdbetekenis)|Leuven]], ca. [[1166]] – [[Reims]], [[24 november]] [[1192]]), ook wel ''Albert I van Luik'' of ''van Brabant'' genoemd, was een [[katholicisme|rooms-katholiek]] [[scholastiek|scholasticus]], [[bisschop]], [[kardinaal (geestelijke)|kardinaal]] en [[heiligverklaring|heilige]]. Van 22 september 1191 tot zijn gewelddadige dood een jaar later was hij de 35e [[Lijst van bisschoppen en prins-bisschoppen van Luik|bisschop van Luik]].<br />
<br />
== Jeugd ==<br />
Albert was de tweede zoon van graaf [[Godfried III van Leuven]] en [[Margaretha van Limburg]], dochter van de hertog van Limburg, en jongere broer van [[Hendrik I van Brabant|Hendrik]], die later de eerste [[Lijst van graven van Brussel en hertogen van Brabant|hertog van Brabant]] werd. Als jongste zoon kwam hij niet in aanmerking als erfopvolger van zijn vader en was hij dus voorbestemd voor een kerkelijke carrière. Hij wijdde zijn leven aan de Kerk en aan studeren. Hij studeerde aan een school verbonden aan de [[Sint-Lambertuskathedraal (Luik)|Sint-Lambertus-kathedraal van Luik]].<br />
<br />
Op twaalfjarige leeftijd (ca. 1178) werd hij benoemd tot [[Seculiere kanunnik|kanunnik]] aan het [[kapittel van Sint-Lambertus]] te Luik. Albert wilde echter, tegen de wens van zijn ouders in, ridder worden nadat het nieuws dat Jeruzalem gevallen was Luik bereikte. Hij deed afstand van zijn kerkelijke functie op 21-jarige leeftijd om zich als ridder ten dienste te stellen van graaf [[Boudewijn V van Henegouwen]]. Hij werd tot ridder geslagen door deze graaf van Henegouwen te [[Valenciennes|Valencijn]] in 1187.<br />
<br />
Toen hij door zijn bisschop werd verplicht deel te nemen aan de [[Derde Kruistocht]] verzaakte hij echter aan zijn plichten als ridder. Hierna hernam hij zijn positie als kanunnik op aanraden van kardinaal [[Hendrik de Marsiac]], pauselijk preker van de kruistocht, en werd benoemd tot [[aartsdiaken]] van [[hertogdom Brabant|Brabant]] in het bisdom Luik. Later werd hij ook nog proost van de collegiale kerken van Sint-Pieter en Sint-Jan te Luik. Hij ontving het [[Subdiaken|subdiaconaat]] in 1191.<br />
<br />
== Bisschop van Luik ==<br />
Op 5 augustus 1191 stierf de Luikse bisschop [[Rudolf van Zähringen]]. Albert werd daarop met de steun van zijn broer, [[Hendrik I van Brabant]], door het kathedraalkapittel op 8 september 1191 tot [[rijksbisschop]] van Luik gekozen. Hij was toen slechts 25 jaar oud, terwijl het canoniek recht een leeftijd van ten minste dertig jaar voorschreef voor bisschoppen. Maar de Kerk, het kapittel en het Luikse volk wilden hem desondanks als bisschop. Het [[Voogd (feodalisme)|voogdijschap]] over het bisdom werd reeds lang betwist door het hertogdom Brabant enerzijds en het graafschap Henegouwen anderzijds. Er waren dan ook twee kandidaten voor de vacante bisschopszetel: Albert van Leuven, namens het hertogdom Brabant, en [[Albert van Rethel]], aartsdiaken van Henegouwen, namens het graafschap Henegouwen. Graaf Boudewijn haalde enkele kanunniken over om Albert van Rethels kandidatuur te steunen. Het geschil werd voor [[keizer Hendrik VI]] gebracht tijdens de Rijksdag van Worms op 13 januari 1192. De keizer richtte een commissie op bestaande uit tien bisschoppen en drie abten. Deze commissie besliste dat er een probleem was met de benoeming en dat het recht tot benoeming hierdoor aan de keizer toekwam. Tegen de politieke achtergrond van de [[Investituurstrijd]] werd [[Lotharius van Hochstaden]], tevens kanunnik van het Luikse domkapittel en [[Lijst van proosten van het Sint-Servaaskapittel te Maastricht|proost van Sint-Servaas]] in [[Maastricht]] en in [[Bonn]], door de keizer benoemd tot bisschop van Luik. De keizer zou een financiële regeling aan zowel Albert van Rethel als Albert van Leuven hebben aangeboden in ruil voor het laten vallen van hun aanspraak op de bisschopszetel. Beiden weigerden dit. Onder druk van de keizer stonden de kanunniken van de [[Sint-Lambertuskathedraal (Luik)|Sint-Lambertuskathedraal]] toe dat Lotharius bezit nam van de vacante zetel. Zijn episcopaat was echter onrechtmatig. Hij wordt daarom aangeduid als ''tegenbisschop''.<br />
<br />
Om bevestiging te krijgen van zijn verkiezing reisde Albert van Leuven naar [[Rome (stad)|Rome]] om de mening van [[paus Celestinus III]] te vragen. Hij vreesde echter een aanslag en vermomde zich daarom als stalknecht en wapendrager op weg naar Rome. Hij kwam aan op 5 april 1192. De paus verklaarde dat hij geldig verkozen was als bisschop van Luik, benoemde hem in mei 1192 tot kardinaal,<ref>Salvador Miranda, [http://www2.fiu.edu/~mirandas/consistories-xii.htm The Cardinals of the Holy Roman Church: Consistories for the creation of cardinals, 12th Century (1099-1198)]. [https://web.archive.org/web/20180213221524/http://www2.fiu.edu:80/~mirandas/consistories-xii.htm Gearchiveerd] op 13 februari 2018.</ref> wijdde hem op 30 mei tot [[diaken]] en zond hem naar Reims om daar de [[bisschopswijding]] te ontvangen. De [[Lijst van bisschoppen en aartsbisschoppen van Keulen|aartsbisschop van Keulen]], tevens [[metropoliet]] van het bisdom Luik, weigerde dit te doen en steunde hiermee de keizer. In Reims ontving hij evenwel op 22 september 1192 achtereenvolgens de [[priesterwijding]] en de bisschopswijding van [[kardinaal (geestelijke)|kardinaal]] Willem van Champagne, aartsbisschop van Reims.<br />
<br />
Maar Albert kon nog steeds geen bezit nemen van zijn bisschopszetel uit vrees voor een door de keizer bewerkstelligde moordpoging als hij zich in het openbare leven zou begeven. Ook Lotharius weigerde zich bij de beslissing van de paus neer te leggen en poogde met behulp van de keizer zijn gezag met harde hand te doen gelden als ''tegenbisschop''. Zo werden aanhangers van Albert vermoord en hun huizen vernield. Albert verbleef daarom in Reims en probeerde zijn bisdom vandaaruit te besturen. Zijn broer bood hem geen steun meer.<br />
<br />
=== Moord ===<br />
In Reims verbleef hij in het [[klooster van Saint-Remi]] alwaar hij een teruggetrokken leven leidde. Daar kwam hij tot inkeer. Men omschreef hem als wijs en mild. Mensen die in zijn aanwezigheid kwaad spraken over Lotharius legde hij zelfs het zwijgen op.<br />
<br />
In het najaar van 1191, 1192 of 1202 - er bestaat enige onzekerheid over het jaartal - zond keizer Hendrik VI drie ridders naar Albert om hem te vermoorden. Albert werd hierover gewaarschuwd, maar sloeg die in de wind. De ridders hadden zich als pelgrims verkleed en bezochten Albert. Ze vertelden hem dat ze verbannen waren uit het prinsbisdom Luik om zijn vertrouwen te winnen. Hij stond toe dat ze met hem in het klooster verbleven. Op een dag in de maand [[november]] vergezelden ze hem op een wandeling vanuit het klooster richting [[Nogent-l'Ablesse]]. Op weg sloegen ze hem de schedel in en verminkten hem gruwelijk. Later bleek dat de keizer de moordenaars ontving in zijn paleis en hen beloonde voor hun daden.<br />
<br />
Tijdgenoten vergeleken deze moord met die op aartsbisschop [[Thomas Becket]] van Kantelberg (''Canterbury'') in 1170. De paus reageerde op de moord door Lotharius te [[excommunicatie|excommuniceren]] en de keizer te dwingen om boete te doen: hij moest onder andere twee kapellen laten bouwen.<br />
<br />
Albert werd begraven in de kathedraal van Reims.<br />
<br />
== Heilige en verering ==<br />
[[Bestand:Archduke Albert with His Patron Saint, Albert of Louvain by P.P. Rubens (1640).jpg|thumb|250px|''Aartshertog Albrecht met zijn patroonheilige, Albert van Leuven'' door [[Pieter Paul Rubens|Rubens]] (1640)]]<br />
Op verzoek van aartshertog [[Albrecht van Oostenrijk|Albrecht]], landvoogd van de Nederlanden, werd hij in 1613 door de paus heilig verklaard. Zijn stoffelijk overschot werd reeds in 1612 vanuit Reims naar het karmelietessenklooster in [[Brussel-Stad|Brussel]] overgebracht. Delen hiervan werden daarna als relikwie weggeschonken, onder meer aan de [[Sint-Pieterskerk (Leuven)|Sint-Pieterskerk]] en de [[abdij van Keizersberg]] te [[Leuven (hoofdbetekenis)|Leuven]]. Sinds 1822 rust het merendeel van deze relieken uit Reims in de kathedraal van Luik. De katholieke kerk vereert hem als martelaar, gestorven voor de verdediging van haar rechten.<br />
<br />
In 1919 werd in de kathedraal van Reims een archeologisch onderzoek uitgevoerd, waaruit bleek dat men in de 17<sup>e</sup> eeuw per vergissing het lichaam van Odalrik ''de Eerbiedwaardigde'', aartsbisschop van Reims had overgebracht, terwijl dat van Albert nog steeds in zijn intact gebleven graf rustte.<br />
<br />
De heilige Albert van Leuven geldt als patroonheilige van de Belgische monarchie. Zijn feestdag wordt in België op [[24 november]] gevierd en wereldwijd op [[21 november]].<br />
<br />
== Voorouders ==<br />
<center><br />
{{ahnentafel-compact5<br />
| style=font-size: 90%; line-height: 110%;<br />
| border=1<br />
| boxstyle=padding-top: 0; padding-bottom: 0;<br />
| boxstyle_1=background-color: #fcc;<br />
| boxstyle_2=background-color: #fb9;<br />
| boxstyle_3=background-color: #ffc;<br />
| boxstyle_4=background-color: #bfc;<br />
| boxstyle_5=background-color: #9fe;<br />
| 1= 1. '''Albert van Leuven'''<br />
| 2= 2. [[Godfried III van Leuven]]<br />
| 3= 3. [[Margaretha van Limburg]]<br />
| 4= 4. [[Godfried II van Leuven]]<br />
| 5= 5. [[Lutgardis van Sulzbach]]<br />
| 6= 6. [[Hendrik II van Limburg]]<br />
| 7= 7. Mathilde van Saffenburg<br />
| 8= 8. [[Godfried I van Leuven]]<br />
| 9= 9. [[Ida van Chiny]]<br />
| 10= 10. Berengarius II van Sulzbach<br />
| 11= 11. Adelheid van Wolfratshausen<br />
| 12= 12. [[Walram I Paganus van Limburg]]<br />
| 13= 13. Jutta van Gelre<br />
| 14= 14. Adalbert van Saffenburg<br />
| 15= 15. Margaretha van Schwarzenburg<br />
| 16= 16. [[Hendrik II van Leuven]]<br />
| 17= 17. Adela van Betuwe<br />
| 18= 18. [[Otto II van Chiny]]<br />
| 19= 19. Adelheid van Namen<br />
| 20= 20. Gebhard II van Sulzbach<br />
| 21= 21. Irmingard van Roth<br />
| 22= 22. Otto II van Wolfratshausen<br />
| 23= 23. Justitia van Regensburg<br />
| 24= 24. [[Hendrik I van Limburg]]<br />
| 25= 25. Adelheid van Botenstein<br />
| 26= 26. [[Gerard I van Gelre]]<br />
| 27= 27. Clementia van Aquitanië<br />
| 28= 28. Herman IV van Saffenburg<br />
| 29= 29. Gepa van Werl<br />
| 30= 30. Engelbert von Schwarzenburg<br />
| 31= 31. Hedwig von Flinsbach<br />
}}</center><br />
<br />
{{StartOpvolging}}<br />
{{OpvolgingCombi<br />
| lijst = [[Lijst van prins-bisschoppen van Luik|Prins-bisschop van Luik]]<br />1191-1192<br />
| vorige = [[Rudolf van Zähringen]]<br />
| volgende = [[Lotharius van Hochstaden]]<br />
}}<br />
{{EindOpvolging}}<br />
{{Appendix}}<br />
{{Bibliografische informatie}}<br />
<br />
[[Categorie:Prins-bisschop van Luik]]<br />
[[Categorie:Bisschop in de Nederlanden in de 12e eeuw]]<br />
[[Categorie:Adel in de Nederlanden in de 12e eeuw|Leuven, A]]<br />
[[Categorie:Heilige in het christendom]]<br />
[[Categorie:Belgisch heilige of zalige]]<br />
[[Categorie:Zuid-Nederlands kardinaal (voor 1830)|Leuven, A]]<br />
[[Categorie:Heilige of zalige van koninklijke afkomst]]<br />
[[Categorie:Huis der Reiniers]]<br />
[[Categorie:Scholastisch filosoof|Leuven, A]]<br />
[[Categorie:Zuid-Nederlands filosoof (voor 1830)|Leuven, A]]</div>Colani