https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=Akte_van_SeclusieAkte van Seclusie - Bewerkingsoverzicht2026-04-20T07:34:38ZBewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wikiMediaWiki 1.43.6https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Akte_van_Seclusie&diff=153075&oldid=prevColani: Tekst vervangen - "17e" door "17<sup>e</sup>"2024-11-23T16:48:26Z<p>Tekst vervangen - "17e" door "17<sup>e</sup>"</p>
<p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>[[Bestand:Akte van Seclusie Nl-HaNA 3.01.04.03 62.jpg|thumb|Akte van Seclusie]]<br />
De '''Akte van Seclusie''' is een geheime clausule bij het [[Eerste Vrede van Westminster|Verdrag van Westminster]] ([[1654]]) waarin de Staten van Holland beloofden de destijds vierjarige [[Willem III van Oranje-Nassau|Willem III]], prins van Oranje, nooit tot [[stadhouder]] aan te stellen — of toe te staan dat een andere provincie dat wel zou doen. De belangrijkste ondersteuners van deze geheime Akte waren [[Johan de Witt]], [[Cornelis de Graeff (1599-1664)|Cornelis de Graeff]], [[Jacob van Wassenaer Obdam]] en [[Joan Wolfert van Brederode]].<ref>[http://books.google.at/books?id=q-ptynW7lBEC&pg=PA891&lpg=PA891&dq=1672+hollandse++regenten&source=bl&ots=zGj-UcYnT6&sig=CP7VaCyG1T6_O2UKc_4UKPbPxXo&hl=de&ei=V-ybSvzrIY2NjAfS3IzbDQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=5#v=snippet&q=de%20graeff&f=false Google: De Republiek: 1477-1806, van J.I. Israel]</ref><br />
<br />
Toen [[Karel II van Engeland]] in 1660 het koningschap in zijn land herstelde ([[Restauratie (Engeland)|Engelse Restauratie]]), verklaarden de Staten-Generaal dat hierdoor de Akte van Seclusie zijn gelding had verloren omdat deze was gesloten met de nu verdwenen [[Engelse Gemenebest|Commonwealth]].<br />
<br />
==Achtergrond==<br />
Het [[Eerste Stadhouderloos Tijdperk]] was in januari 1651 tijdens de zogenaamde Grote Vergadering te Den Haag door de regenten ingeluid. De aanleiding was het overlijden van [[stadhouder]] [[Willem II van Oranje-Nassau|Willem II]] op 6 november 1650.<br />
<br />
[[Johan de Witt]], [[raadpensionaris]] van [[Holland]], beëindigde met de in 1654 afgesloten vrede de [[Eerste Engels-Nederlandse Oorlog|Eerste Engelse Oorlog]], en regelde tegelijkertijd dat de [[Orangisme (Republiek)|orangisten]] de [[regenten]] niet meer zouden dwarsbomen, terwijl de republikeinse [[Engeland|Engelsen]] niet meer bang hoefden te zijn voor een sterke Hollandse leider, die het [[Huis Stuart]], waarvan hij mede afstamde, terug op de troon zou kunnen zetten. (Ironisch genoeg zou Willem III in 1688 de laatste koning uit het Huis Stuart ([[Jacobus II van Engeland|Jacobus II]]) nu juist gewapenderhand verdrijven en zou hij een begin maken met de invoering van de Engelse democratie; zie [[Glorious Revolution]].)<br />
<br />
De Witt wist de geheime clausule met heel veel moeite door de [[Staten-Generaal van de Nederlanden|Staten-Generaal]] te loodsen. Volgens hem was de clausule een eis van [[Oliver Cromwell]]. Toen de Akte van Seclusie later bekend raakte, werd algemeen aangenomen dat De Witt er zelf achter zat. In de [[Deductie van Johan de Witt]] verdedigt hij zich tegen de beschuldigingen die geuit werden naar aanleiding van de Akte van Seclusie. Wetenschappelijk onderzoek van zijn geheime correspondentie leek op het eind van de 19e eeuw zijn onschuld aan te tonen. Tegenwoordig zijn de meningen weer verdeeld omdat het inzicht is doorgedrongen dat De Witt ook deze geschriften gemanipuleerd kan hebben, uit angst dat ze in verkeerde handen zouden vallen. Hij was zelden spontaan in zijn schrijven en spreken.<br />
<br />
Het meest complete beeld van deze episode in de Vaderlandse Geschiedenis geeft de 17<sup>e</sup>-eeuwse historicus [[Lieuwe van Aitzema]]. In het derde deel van de folio-uitgave van zijn ''Saken van staet en oorlogh'' is de tekst van de Akte van Seclusie in zijn geheel terug te vinden. Ook wordt de inhoud van het stuk hier in verband gebracht met de discussie die er in binnen- en buitenland op volgde.<ref>Lieuwe van Aitzema, <br />
[http://resources.huygens.knaw.nl/retroboeken/aitzema/#page=947&accessor=toc&source=3&view= ''Saken van staet en oorlogh, in ende omtrent de Vereenigde Nederlanden, deel III'' (Den Haag 1669) p.931]. [https://web.archive.org/web/20210514005142/https://resources.huygens.knaw.nl/retroboeken/aitzema/ Gearchiveerd] op 14 mei 2021.</ref><br />
<br />
{{Appendix}}<br />
<br />
[[Categorie:1654]]<br />
[[Categorie:Geschiedenis van de Nederlanden in de 17<sup>e</sup> eeuw]]<br />
[[Categorie:Document in het Nationaal Archief]]</div>Colani