https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=AkropolisAkropolis - Bewerkingsoverzicht2026-04-12T02:48:33ZBewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wikiMediaWiki 1.43.6https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Akropolis&diff=111365&oldid=prevColani: 1 versie geïmporteerd2024-06-23T07:19:35Z<p>1 versie geïmporteerd</p>
<p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>{{Zie artikel|Voor het bekendste exemplaar van een akropolis, zie [[Akropolis van Athene]].}}<br />
[[Bestand:Akropolis, tänkt i rekonstrueradt skick, Nordisk familjebok.jpg|thumb|300px|[[Akropolis van Athene]], afbeelding in het [[Nordisk familjebok]] (een encyclopedie)]]<br />
[[Bestand:Akropolis rodos stad.jpg|right|300px|thumb|De akropolis van [[Rodos (stad)|Rodos-stad]]]]<br />
'''Akropolis''' (of acropolis) ([[Oudgrieks]]: {{Polytonic|ἡ ἀκρόπολις}}) betekent in het [[Grieks]] het hoogste punt van de stad en is de naam die in de ''[[polis (stad)|poleis]]'' gegeven werd aan de [[burcht (kasteel)|stadsburcht]] of [[citadel (bouwwerk)|citadel]]. Het woord wordt correct uitgesproken met de klemtoon op de eerste ''o''.<br />
<br />
De [[burcht (kasteel)|burchten]] hadden een strategische ligging; een bergachtige hoogte die laag genoeg was om vanuit de vlakte enigszins toegankelijk te zijn en hoog genoeg om gemakkelijk te worden verdedigd. Ze vormden de basis van waaruit de feodale heer (de "''[[anax]]''") het omringende gebied kon beheersen en beschermen (bijvoorbeeld [[Tiryns]], [[Mycene]]).<br />
<br />
De vorst bouwde er zijn burcht of paleis. De burgers nestelden zich aan de rand of de voet van de berg, waar zij in tijd van nood hun toevlucht konden zoeken. Op die manier ontwikkelden zich nederzettingen, die in bepaalde gevallen uitgroeiden tot machtige ''[[polis (stad)|poleis]]'' (zoals [[Athene (stad)|Athene]] en [[Korinthe (stad)|Korinthe]]).<br />
<br />
Na het verval van de Myceense vorstendommen verloren deze burchten (onder gewijzigde politieke en sociale verhoudingen) gaandeweg hun louter defensieve functie. Ze boden nog slechts in noodtoestanden een toevlucht voor de burgers. Een voorbeeld hiervan was de [[Akropolis van Athene]] bij de Perzische aanval in [[480 v.Chr.]]. Toch bleef de militair onbelangrijk geworden akropolis voor de burgerij haar waarde behouden als ''bakermat van de gemeenschap'' en ''zetel van de goddelijke machten'', onder wier bescherming de ''[[polis (stad)|polis]]'' was gegroeid.<br />
<br />
De bebouwde bergtoppen bleven ook ''symbool van politieke macht''. Naarmate de [[democratie]] veld won, viel de nadruk meer en meer op de zich nu steeds uitbreidende benedenstad. De oude bovenstad, nu ''akropolis'' genoemd ter onderscheiding van de ''[[polis (stad)|polis]]'' beneden, behield echter haar historisch prestige. Burchten en paleizen werden veelal door heiligdommen (tempels) vervangen. Vooral te Athene is dat het geval.<br />
<br />
Hier en daar behield een akropolis nog lang een militair-strategische betekenis en verscheidene burchtheuvels herwonnen zelfs in de late oudheid en de Middeleeuwen hun oorspronkelijke rol van militaire vesting (zoals die van [[Korinthe (stad)|Korinthe]], waar Byzantijnen, kruisvaarders, Venetianen en Turken hun versterkingen bouwden op de oude burcht).<br />
<br />
Naast de algemene benaming "akropolis" treffen we in sommige steden ook specifieke namen aan:<br />
* ''Larissa'', voor de burcht van [[Argos (stad)|Argos]], (volgens [[Homerus]]);<br />
* ''Pergama'' voor die van [[Troje]];<br />
* ''Cadmia'' voor die van [[Thebe (Griekenland)|Thebe]];<br />
* ''Acrocorinthus'' voor die van [[Korinthe (stad)|Korinthe]].<br />
<br />
Resten van een akropolis zijn onder meer te zien in [[Lindos]] (op het eiland [[Rodos (eiland)|Rhodos]]), [[Korinthe (stad)|Korinthe]] en [[Pergamum]], maar vooral beroemd is [[Akropolis van Athene|die van Athene]]. In modern spraakgebruik is "akropolis" trouwens in het bijzonder de aanduiding voor de burchtheuvel van Athene.<br />
<br />
== Zie ook ==<br />
* [[polis (stad)]]<br />
<br />
{{Commonscat|Acropolis}}<br />
<br />
[[Categorie:Griekse oudheid]]<br />
[[Categorie:Kasteel]]</div>Colani