Colani: Nieuwe pagina aangemaakt met 'Agnus Dei, afbeelding uit het [[Nordisk familjebok]]'''''Agnus Dei''''' (Latijn voor ''Lam Gods'') is een uitdrukking die verwijst naar Jezus Christus in zijn rol van de perfecte sacramentele opoffering die de zonden van de mens verzoent in de christelijke theologie. In Johannes 1:29 en 1:36 wijst Johannes de Doper naar Jezus m...'

2024-07-20T17:03:06Z

Nieuwe pagina aangemaakt met 'thumb|Agnus Dei, afbeelding uit het [[Nordisk familjebok]]'''''Agnus Dei''''' (Latijn voor ''Lam Gods'') is een uitdrukking die verwijst naar Jezus Christus in zijn rol van de perfecte sacramentele opoffering die de zonden van de mens verzoent in de christelijke theologie. In Johannes 1:29 en 1:36 wijst Johannes de Doper naar Jezus m...'

Nieuwe pagina

[[Bestand:Agnus Dei, Nordisk familjebok.png|thumb|Agnus Dei, afbeelding uit het [[Nordisk familjebok]]]]'''''Agnus Dei''''' ([[Latijn]] voor ''Lam Gods'') is een uitdrukking die verwijst naar [[Jezus (traditioneel-christelijk benaderd)|Jezus Christus]] in zijn rol van de perfecte sacramentele opoffering die de zonden van de mens verzoent in de christelijke theologie.

In [[Evangelie van Johannes|Johannes]] 1:29 en 1:36 wijst [[Johannes de Doper]] naar Jezus met de woorden: “Ziet, daar is het Lam van God dat de zonde van de wereld wegneemt". In [[Openbaring van Johannes|Openbaring]] 5:4 e.v. treedt Jezus op in de gedaante van een geslacht lam. In Jesaja 53:7 klinkt:
:''Als een lam werd Hij ter slachting geleid;
:''als een schaap dat stom is voor zijn scheerders,
:''zo deed Hij Zijn mond niet open.''
In Handelingen 8 is te lezen dat dit gedeelte werd gelezen door de Ethiopische [[kamerheer]] en dat dit werd uitgelegd door de apostel [[Filippus (apostel)|Filippus]]. In Handelingen 8 is deze tekst geciteerd uit de [[Septuagint]], wat verklaart dat de tekst iets anders is dan de Hebreeuwse tekst in Jesaja 53.

Het offer van een lam en het [[bloed van het lam]] zijn in de godsdiensten van het Midden-Oosten een vaker gebruikt beeld.

In de [[iconografie|kunst]] is het ''Agnus Dei'' de figuur van een [[lam (schaap)|lam]] dat een [[kruis (christendom)|kruis]] draagt, symbool voor Jezus als Lam van God. Deze voorstelling wordt vaak gebruikt in christelijke kunstwerken, waarvan [[Het Lam Gods (Gebroeders van Eyck)|''De aanbidding van het Lam Gods'']] in Gent het beroemdste is.

== Mis ==
Het ''Agnus Dei'' maakt deel uit van het [[ordinarium]] van de [[Katholicisme|katholieke]] [[mis]]. Het is een gebed dat stamt uit de oud-Joodse tijd van de sacramentele opofferingen. Het ''Agnus Dei'' of ''Lam Gods'' wordt gezongen terwijl de [[priester]] het heilig brood breekt en de vermenging plaatsvindt: de priester laat een deeltje van de hostie in de kelk vallen.

Het ''Agnus Dei'' werd altijd gezongen en lijkt voor het eerst geïntroduceerd te zijn tijdens een mis door [[paus Sergius I]] ([[687]]-[[701]]).
De tekst van het ''Agnus Dei'', die gebaseerd is op [[Evangelie volgens Johannes|Johannes]] 1:29 waarin [[Johannes de Doper]] Jezus aanwijst als het Lam Gods, luidt als volgt:
{| class="toccolours" width="40%"
! Agnus Dei
! Vertaling
|-
| Agnus Dei, || Lam Gods,
|-
| qui tollis peccata mundi, || dat de zonden der wereld wegneemt,
|-
| miserere nobis. || ontferm U over ons.
|-
|
<br>
|-
| Agnus Dei, || Lam Gods,
|-
| qui tollis peccata mundi, || dat de zonden der wereld wegneemt,
|-
| miserere nobis. || ontferm U over ons.
|-
|
<br>
|-
| Agnus Dei, || Lam Gods,
|-
| qui tollis peccata mundi, || dat de zonden der wereld wegneemt,
|-
| dona nobis pacem. || geef ons vrede.
|}
Nadat op het [[Tweede Vaticaans Concilie]] met het document [[Sacrosanctum Concilium]] (Constitutie over de heilige Liturgie, [[4 december]] [[1963]]) was besloten toestemming te geven de [[mis]] naast in het Latijn ook in de [[Volkstaal (moedertaal)|volkstaal]] te vieren, is er voor de Nederlandse en Belgische [[kerkprovincie]] een groot aantal composities verschenen van het Lam Gods, waarin veelal in wisselzang het gelovige volk het antwoord ''Ontferm U over ons'' en ''Geef ons de Vrede'' meezingt. Zowel voor de Latijnse liturgie als de liturgie in de volkstaal werd hierbij in de [[Requiem (muziek)| mis voor de overledenen]] het antwoord ''Dona eis requiem (sempiternam)'', ''Heer geef hun de (eeuwige) rust'' officieel afgeschaft.

== Trivia ==
* In de christelijke en met name de [[Rooms-Katholieke Kerk|katholieke]] traditie verwijst de term 'Agnus Dei' ook naar een schijfje, gemaakt van [[bijenwas|was]] van een (oude) [[paaskaars]], waarin de beeltenis van het Lam Gods is afgedrukt. De oudste berichten hierover dateren uit de negende eeuw. Het was vanaf de veertiende eeuw traditie dat de [[paus]] deze schijfjes zegende op [[Beloken Pasen]] en ze dan verspreidde onder de gelovigen. De stukjes gewijde was werden op het lichaam gedragen als een soort [[Amulet|talisman]]. Daartoe werden ze opgeborgen in speciale Agnus-Dei-doosjes of -houders, meestal van edelmetaal. Ook werden ze in huis of in de stallen gebrand om storm, brand, oorlog of ander onheil af te wenden. <ref>{{aut|Mieke de Kreek}} (1994): ''De kerkschat van het Onze-Lieve-Vrouwekapittel te Maastricht'', pp. 222-228. Clavis Kunsthistorische Monografieën deel XIV. Clavis/Architectura & Natura Pers, Utrecht/Amsterdam/Zutphen. {{ISBN|90-71570-44-4}} ([https://www.clavis-publicaties.nl/gratis-ebooks/20-de-kerkschat-van-het-onze-lieve-vrouwekapittel-te-maastricht.html PDF gratis te downloaden]). [https://web.archive.org/web/20210306010804/https://www.clavis-publicaties.nl/gratis-ebooks/20-de-kerkschat-van-het-onze-lieve-vrouwekapittel-te-maastricht.html Gearchiveerd] op 6 maart 2021.</ref>
{{Appendix}}
{{Navigatie mis}}
{{Navigatie christendom}}
{{Navigatie vaktermen heraldiek}}

[[Categorie:Mis (liturgie)]]
[[Categorie:Eucharistie in de katholieke kerk]]
[[Categorie:Liturgie]]
[[Categorie:Christelijk symbool]]
[[Categorie:Rooms-katholiek gebed]]
[[Categorie:Gregoriaanse muziek]]
[[Categorie:Iconografie]]
[[Categorie:Evangelie volgens Johannes]]

Agnus Dei - Bewerkingsoverzicht